Home page
Send mail
Forward
Back


       Abunə


BİZİM LAYİHƏLƏR









İNFORMASİYA BURAHIŞLARI

İnformasiya vərəqləri - gender nəzəriyyələrini, ictimai həyatın müxtəlif sahələrində gender münasibətlərinin müzakirə problemlərini işıqlandıran xüsusi buraxılışlardır (çap analoqu bölgələrdə yayılmışdır). Nəşrlərdə tədqiqatçılar haqda məlumatı AGİM -in məsləhətçiləri hazırlamışlar.




TƏDQİQATLAR

Bölmədə 1998-ci ildən indiki dövrə kimi Azərbaycan müəllifləri tərəfindən keçirilmiş gender tədqiqatları təqdim edilmişdir.




QAYNAR XƏTT

Təqdim edilmiş ünvanlardan hüquqi, psixoloji və tibbi yardım almaq olar.

YARDIM FORMALARI

Böhran mərkəzi:
t: 4943376
wcc@online.az


Hüquqi məsləhət, psixoloji bərpa edilmə, psixiatr, nevropotoloqun məsləhətləri.

MHAIDS Azerbaijan:
t: 5106614 mhaids@initiative.az


psixoloji bərpa edilmə, psixiatr, nevropotoloqun məsləhətləri

Elmi-tədqiqat Mərkəzi "AREAT"
t: 438 15 77:

areat@azeronline.com

nikah qeydiyyatı zamanı ailədə iqtisadi zorakılığın qarşısını alan tədbirlər kimi, nikah müqaviləsinin bağlanmasının mümkünlüyünə dair məsləhətlər

LTD "Law and Order"
t: (050) 341 06 60
law_order@gender-az.org


hüquqi məsləhət, məhkəmə iddialarının tərtibi, məhkəməyə qədər sənədlərin hazırlanması, ictimai müdafiəçi (ittihamçı) sifətində məhkəmə iclaslarında iştirak

"Təmiz dünya" vətəndaş hüquqları uğrunda sosial birlik
t: 497 10 58


Trafik qurbanlarına dəstək və trafik qurbanlarına sığınacağın verilməsi. Sığınacağın yeri ciddi surətdə məxfidir, onun yerini ancaq işçilər bilir. Qurbanlar və sığınacaq haqda informasiya gizli saxlanılır. Qurban, oraya düşəndən rəsmi hakimiyyətin icazəsinə kimi daima sığınacağın ərazisində yaşayır. Verilmiş informasiya KİV-lərdə dərc edilmir.




SƏS VERMƏ

“Azərbaycan Respublikasında gender bərabərliyi haqda” Qanunla tanışsınızmı?
Bəli
Yox

  


Azərbaycanın ÜTT-yə daxil olması zamanı qadın maraqlarının müdafiəsi və lobbiləşdirilməsi


 

1.       Genderin ÜTT strategiyasına daxiledilməsi

 

Genderbərabərsizliyi, bazarlarda gender münasibətləri, qadın yoxsulluğu və qadın vəqızlara münasibətdə diskriminasiyaya ticarətin, ticarət siyasətinin, ÜTTnizamnaməsinin ticarətə neqativ və pozitiv təsirinin analizi nəticə çıxarmağaimkan verir ki, ÜTT nizamnaməsi və qüvvədə olan ÜTT strategiyası qadınlarınmaraqlarının müdafiəsi üçün kifayət qədər vasitələr təqdim etmirlər. Uruqvayraundu və regional ticarət müqavilələri və blokları (AŞ, NAFTA və Merkosurkimi) çərçivəsində təsdiq edilmiş sazişlərlə azad ticarətə və kapitalların azadyerdəyişməsinə sədlərin götürülməsinə tələblər, ilk baxışda gender cəhətdənneytral görünür. Həqiqətdə isə tarif və kvotaların ixtisarı və ya ləğvedilməsi, xarici investisiyalara məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması və s.kişi və qadınlara müxtəlif təsir göstərir. İqtisadi nəzəriyyənin müddəalarınınəksinə olaraq, ÜTT qanunları buna görə kişi və qadınlar üçün eyni cür sərfəlideyil.

 

2.       Həyatşəraiti və ticarətin təkrar istehsalının qarşılıqlı təsiri

 

Qadınlar əvvəlki tək evtəsərrüfatının saxlanmasına və digər reproduktiv məsələlər üçün başlıcaməsuliyyət daşıyırlar, buraya ailələrin gündəlik həyat fəaliyyətinin maliyyəsidə daxildir. Azərbaycanın xarici ticarətinin xammal yönümlü olması, ilk növbədəərzaq məhsullarının qiymətinin artması ilə nəticələnir. Bu da qadınlarınalıcılıq qabiliyyətinə neqativ təsir göstərir. Hətta kişilərdən fərqli olaraq,ev təsərrüfatının saxlanmasına qadınlar gəlirlərinin çox hissəsinixərcləyirlər.

 

3.Qadınların ticarət sahəsində qərar qəbul etmə prosesində iştirakı

 

Azərbaycanın ticarət siyasətinəqadın maraqları daxil edilməmişdir. Ticarət sahəsində siyasət və ticarət haqdamüqavilələr gender bərabərsizliyini təkrar edir və hətta bəzən bərabərsizliyinyeni formalarını və gender yerdəyişməsini tətbiq etməklə vəziyyəti pisləşdirir."Ticarətin liberallaşdırılması hökmən rifah halının artımına gətirib çıxarmır;əksər hallarda sərvətin artımı ilə yanaşı bərabərsizlik, sosial uyğunsuzluq,yoxsulluq  istehsal və təkrar istehsalolunur". Mövcud gender bərabərsizliyi və gender yerdəyişməsi ticarət sahəsindəsiyasətə əks-təsir göstərə bilər. Ticarət sahəsində qərar qəbul etmə prosesindəgender analizinin daxil edilməsi, ticarətin bütövlükdə, qadın yoxsulluğununaradan qaldırılmasının effektivliyini qaldırılmasına kömək edəcək, bu dabütövlükdə özünü Azərbaycan cəmiyyətində göstərəcək. Bunun üçün Azərbaycanınbeynəlxalq ticarətinin oriyentasiyasını dəyişmək vacibdir.

Qısa müddət ərzində ÜTT-yədaxil olmaq üçün aşağıdakı addımları atmaq lazımdır:

  •                     Ticarətsiyasətində qərar qəbul edilməsi zamanı, cinsə görə təfsilatlı informasiyanıntamlığına əmin olmaq üçün, istehsalat və bazar sahəsində gender yerdəyişməsininəzərə almaq lazımdır.
  •                     Ticarətingender analizinin gələcək inkişafı üçün resurslar ayırmaq lazımdır.
  •                     ÜTT-ninəsas müqavilələrində, xüsusilə də Azərbaycan üçün vacib olan kənd təsərrüfatıüzrə müqavilədə, gender, ərzaq təhlükəsizliyi, kənd təsərrüfatı regionlarınıninkişafı kimi amillər korporasiya edilməmişdir.
  •                     Ticarət,investisiyalar, rəqabət, fiskal və monetar siyasət kimi kişi və qadınlarınhəyatına təsir nöqteyi-nəzərindən gender cəhətdən neytral deyildir. Busahələrdə gender yerdəyişməsi kişilərə tərəf yer tutur, bu da özünü böyükdərəcədə qadın məşğulluğunda, qadın yoxsulluğunda, qadınların sosialvəziyyətində, son hesabda onların rifah halında göstərir.
  •                     Üçüncüsektorun nümayəndələri ÜTT qaydalarının analizində və ticarət problemləri üzrəmüzakirələrdə kompleks gender yanaşmasından istifadə etməlidirlər.

 

4.  Gender inkişafı və ticarətsiyasəti

 

Azərbaycanın ticarət sahəsindəsiyasəti gender cəhətdən həssas deyil, məhz buna görə ticarət siyasətisahəsində strategiya və proqramların işlənməyə inteqrasiyası, həyata keçirilməsivə nəzarəti üzrə gender yanaşması çox mühümdür:

 

  •         Qadınlar cəmiyyətdə resursların təkrar istehsalı və həyat şəraitiüçün müstəsna məsuliyyət daşıyırlar. Qadınların maddi istehsala bu bəhrəsi pulformasında ödənilmir və ictimai düşüncə ilə qəbul edilmir.
  •         Ticarət sahəsində siyasət, qadınların həyat resurslarının təkraristehsalı  üçün məsuliyyət daşımasınınehtimal edilməsinə istinad edir. İdxal edilən məhsulların qiymətlərinin artımıvə ya aşağı düşməsi kimi ticarətin liberallaşdırılmasının nəticələri,qadınların iqtisadi vəziyyətinə çox böyük təsir göstərir.
  •         Hökumət iqtisadiyyatın resurslarını xarici ticarətəistiqamətləndirəndə, vergi güzəştləri təqdim edəndə və tarif rüsumları hesabınadövlət büdcəsinə daxil olmaları ixtisar edəndə və s. bunlar özünü adətən sosialsahədə göstərir. Halbuki buna tələbat dəyişməz qalır və hətta artır. Bu (əlavə)məsuliyyət kimin çiyninə düşür? - Qadınların. Burada bitərəfliyə yer yoxdur.Əksinə, təxmin edilir ki, qadınlar ailələrini ərzaq məhsulları ilə təmin olunması,tibbi xidmətlər göstərilməsi, uşaq müəssisələrinin bağlanması zamanı uşaqlarıntərbiyə olunması üçün əlavə işləyəcəklər. 
  • Ticarət ekspansiyasının əsasında qadın əməyinin aşağı ödənişi durur, bu da qadınların güzəranına neqativ təsir göstərir. Bu, qadın sağlamlığı və əməyin müdafiəsi üzrə qeyri-adekvat tədbirlərlə müşayiət olunur. Bununla belə qadınlar ikiqat əmək vəzifəsi daşıyırlar - evdə və istehsalatda. Minimal əmək haqqı qanunvericiliyində və digər əmək qanunlarında bu səbəblər nəzərə alınmır. 
  • Ticarət siyasəti sosial sektorun maliyyələşdirilməsinə təsir edir, belə ki, o, dövlət büdcəsinin mədaxil bazasına təsir edir. Ticarət siyasəti sosial təkrar istehsalat sahəsində qadınların ödənilməyən əməyinə daha etinasızlıq göstərməməlidir.

 

5.Resurslara malik olmada gender uyğunsuzluğu ticarət siyasətində neqativ əksolunur.

 

Qadınlarvə kişilər iqtisadi resurslardan istifadə etməkdə müxtəlif imkanlaramalikdirlər: mülkiyyətdən, kreditlərdən, peşəkar hazırlıqdan, ixtisasartırmadan, biznes aparmaq üçün texniki yardım proqramlarından.

  •     Sosial təkrar istehsalat sahəsindəgender bərabərsizliyi - iqtisadiyyat və ticarət sahəsində qadınlar üçün yeganəsədd deyildir. Qadınlar, onların torpaq mülkiyyəti və kreditlərdən istifadəsinitəcrid edən institutlaşdırılmış seksizmlə qarşılaşırlar.
  •     Şəxsi biznesin və ya istehsalatınməhsuldarlığının artımı üçün lazımi borcları almaq imkanları, maliyyəinstitutlarının fəaliyyətini düzümləyən gender mövhumatına və mənfi fikrinə imkan yaradacaq.
  •     Qadın vəkişilər, qadınlar üçün əlverişsiz şərait yaradan seqmentar əmək bazarındaişləyirər.
  •     Əmək bazarında gender yerdəyişməsiəmək bazarının seqmentasiyasını yaradır ki, bu da özünü qeyri-bərabər əməkhaqqında, mükafatlandırma sistemində, ixtisasın artırılmasında və əməkşəraitində göstərir.

 

6.Ticarət siyasətinin liberallaşdırılmasında gender proqnozlaşdırılması.

 

  •    Ticarətinliberallaşdırılması cinsə görə əmək bazarının gələcək seqmentasiyasına yardımedir. Fokus-qrupların və müsahibələrin materialları göstərir ki, ticarətinliberallaşdırılması, sənayenin çox zəhmət tələb edən sektorlarında qadınməşğulluğunun artmasına gətirib çıxarır.
  •    İnvestisiyalarödənişli əmək bazarına gəlir. Nəticədə kənd təsərrüfatı texniki və innovasiyacəhətdən geri qalan sahə olaraq qalır, onun məhsulları isə idxal məhsulları iləmüqayisədə rəqabət qabiliyyətli olmur.
  •    Ticarətinliberallaşması həmçinin işçi qüvvəsinin və sosial müavinətlərin miqdarınınbazar qiymətini dəyişdirir. Belə ki, hal-hazırda həmkarlar ittifaqlarınınfəallığı başlıca olaraq androsentrikdir, işçi qadınların vəziyyəti, onların işşəraitləri getdikcə pisləşir.

 

7. Vergi qoymanın, ticarət və sosial siyasətinqarşılıqlı əlaqəsinin gender aspektləri.

 

Ticarət siyasəti vergi qoyma siyasəti sahəsi,monetar siyasət və məşğulluq siyasəti sahəsi ilə sıx bağlıdır. Bu əlaqələrqadınların sosial və iqtisadi statusunun pisliyə tərəf pisləşməsinə əhəmiyyətlidərəcədə təsir edə bilər:

  •     ÜTT qanunlarının yayılmasışəraitində dövlətin sosial və iqtisadi siyasəti daha çox  ticarət siyasətinin imperativlərindənasılıdır. Bu təsir təkcə iri və orta istehsalata deyil, həm də əhəmiyyətlidərəcədə həyat şəraitinə və sosial institutlara təsir edir, bu da bir mənalıolaraq qadınların vəziyyətində özünü göstərir. Məsələn, ixracatın artımıqadınlar tərəfindən nəzarətdə olan resursların bir hissəsini ixrac edənlərinəlinə keçməsinə gətirib çıxarır. Söhbət torpaq mülkiyyəti, vergi dotasiyalarıvə s.-dən gedir
  •     Ticarətin liberallaşdırılmasıdövlət büdcəsinin vergi bazasına təsir göstərir ki, bu da sosial sahənininkişafına təsir göstərir. Ticarətin liberallaşdırılması milli kreditbazarlarının iqtibasına gətirib çıxarır. Bank sistemində maliyyənin nizamlamaqaydalarında müvafiq dəyişikliklər qadınların kreditlərdən istifadə etməsinidaha da məhdudlaşdırır.
SAYTIN XƏBƏRLƏRİ

"Gender və din"/"Məqalələr" bölməsində Elşad Mirinin kitabları təqdim edilmişdir:
- İslam dini zorakılığı qadağan edir
- İslamda qadın-kişi bərabərliyi
- İslamda qadının ictimai həyatdakı rolu
- İslamda ailə həyatı




VİRTUAL MUZEY

XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda qadınların ictimai fəallığının gözəl nümunələri mövcuddur. Azərbaycanda qadın fəallığı, öz yolunu maarifçilik və xeyriyyəçilik ideyalarının yayılmasından başlayaraq, əlbəttə, hər bir ölkədə mədəni, dini, milli ənənələrlə formalaşdırılan spesifik cizgilərinə malik idi. Toplanmış informasiya, şübhəsiz, qadın və gender problemləri sahəsində işləyən müəllimlər, tarixçilər və tədqiqatçılar üçün yardımçı material olacaq. Onlar bu nadir sənədlərdən tarixi istinadlar, vizual və şifahi şəhadət şəklində istifadə etmək imkanı əldə edəcəklər.




AVROPA QADIN TEZAURUSU

Avropa Qadın Tezaurusu - məlumatlar bankında, İnternetdə, qadın kitabxanalarında, sənəd mərkəzlərində və arxivlərdə "qadın" informasiyasının təyin edilməsi və axtarışı üçün professional vasitədir. Tezaurusda 2087 termin var. Tezaurusun Azərbaycan versiyasına bizim cəmiyyətin sosial-siyasi reallıqlarını, milli mədəniyyətimizi və islam mədəniyyətini əks etdirən 589 terminlər daxil edilmişdir.




GENDER DİREKTORİYASI

Gender direktoriyası - qadın və gender məsələlərinə cəlb edilmiş bütün milli strukturlar üzrə verilənlər bankıdır: dövlət strukturları, milli parlament, biznes sektoru, KİV-lər, beynəlxalq təşkilatlar, diplomatik korpuslar, hüquq müdafiəçiləri, yazıçılar, şairlər, rəssamlar və s. Diqqət: direktoriya linklər vasitəsilə qadın QHT-lərin verilənlər bazası, gender layihələrini yerinə yetirən QHT-lərin verilənlər bankı, gender fənləri üzrə tədqiqatçıların və müəllimlərin verilənlər bankı ilə əlaqədardır.




AİLƏ, QADIN VƏ UŞAQ PROBLEMLƏRI ÜZRƏ DÖVLƏT KOMİTƏSİ

Azərbaycan Prezidenti İ.Əliyevin təşəbbüsü ilə 2006-cı il fevralın 6-da Ailə, Qadın və Uşaq problemləri üzrə Dövlət Komitəsi yaradılmışdır. Dövlət Komitəsinin sədri Bakı Dövlət Universitetinin professoru, siyasət elmləri doktoru Hicran Hüseynovadır.




QADIN HÜQUQLARINA DAİR MİLLİ SƏNƏDLƏR

Bölmədə kişilər və qadınlar arasında bərabərliyin əldə olunmasına, qadınların vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasına və qadın hüquqlarının müdafiəsinə dair milli sənədlər təqdim edilmişdir.




QADIN HÜQUQLARINA DAİR BEYNƏLXALQ SƏNƏDLƏR

Bölmədə kişilər və qadınlar arasında bərabərliyin əldə olunmasına, qadınların vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasına və qadın hüquqlarının müdafiəsinə dair beynəlxalq sənədlər təqdim edilmişdir.




QADIN QHT-LƏRİN VERİLƏNLƏR BAZASI

Verilənlər bazasına rəsmi surətdə qeydə alınmış və qeydə alınmamış təşkilatlar, qadın qrupları daxildir. Diqqət: ölkədə dəqiq profilli QHT-lər yoxdur, ona görə də informasiyanın dolğunluğu üçün axtarışı bir neçə açar sözlər üzrə aparmaq tövsiyə olunur.




GENDER LAYİHƏLƏRİNİ YERİNƏ YETİRƏN QHT-LƏRİN VERİLƏNLƏR BAZASI

Verilənlər bazası 1998-2007-ci illər üzrə gender problemlərinə dair beynəlxalq və milli layihələr haqda informasiya təqdim edir. Axtarış həm tematik açar sözlər, həm də QHT-lərin adı üzrə həyata keçirilir.






Human Rights in the XXI Century - Azerbaijan
















Regional Initiative of Women's Groups for Promoting ICT as a Strategic Tool for Social Transformation




     Sayt «Açıq Cəmiyyət» İnstitutu - Yardım Fondu tərəfindən hazırlanıb