|
QAYNAR XƏTT
|
Təqdim edilmiş ünvanlardan hüquqi, psixoloji və tibbi yardım almaq olar.
YARDIM FORMALARI
Böhran mərkəzi:
t: 4943376
wcc@online.az
Hüquqi məsləhət, psixoloji bərpa edilmə, psixiatr, nevropotoloqun məsləhətləri.
MHAIDS Azerbaijan:
t: 5106614
mhaids@initiative.az
psixoloji bərpa edilmə, psixiatr, nevropotoloqun məsləhətləri
Elmi-tədqiqat Mərkəzi "AREAT"
t: 438 15 77:
areat@azeronline.com
nikah qeydiyyatı zamanı ailədə iqtisadi zorakılığın qarşısını alan tədbirlər kimi, nikah müqaviləsinin bağlanmasının mümkünlüyünə dair məsləhətlər
LTD "Law and Order"
t: (050) 341 06 60
law_order@gender-az.org
hüquqi məsləhət, məhkəmə iddialarının tərtibi, məhkəməyə qədər sənədlərin hazırlanması, ictimai müdafiəçi (ittihamçı) sifətində məhkəmə iclaslarında iştirak
"Təmiz dünya" vətəndaş hüquqları uğrunda sosial birlik
t: 497 10 58
Trafik qurbanlarına dəstək və trafik qurbanlarına sığınacağın verilməsi. Sığınacağın yeri ciddi surətdə məxfidir, onun yerini ancaq işçilər bilir. Qurbanlar və sığınacaq haqda informasiya gizli saxlanılır. Qurban, oraya düşəndən rəsmi hakimiyyətin icazəsinə kimi daima sığınacağın ərazisində yaşayır. Verilmiş informasiya KİV-lərdə dərc edilmir.
|
|
N-P Natamam dövr faizi
faiz ödÉ™nildiyi son tarixdÉ™n etibarÉ™n növbÉ™ti ödÉ™niÅŸ tarixinÉ™ nisbÉ™tÉ™n
irÉ™li çÉ™kilmiÅŸ müÉ™yyÉ™n bir tarixÉ™ qÉ™dÉ™r olan dövr É™rzindÉ™ yığılmış faiz
ödÉ™mÉ™lÉ™ri.
Neftedollarlar
adÉ™tÉ™n, idxalata xÉ™rclÉ™nmÉ™yib, ölkÉ™lÉ™rdÉ™n asılı olaraq müxtÉ™lif
proporsiyalarla, çox vaxt qısa müddÉ™tÉ™ faizlÉ™ investisiya edilÉ™n, neft
ixrac edÉ™n ölkÉ™lÉ™r (xüsusilÉ™ OPEK üzvlÉ™ri) tÉ™rÉ™findÉ™n nəğd pul ÅŸÉ™klindÉ™
É™ldÉ™ edilmiÅŸ müsbÉ™t saldo. Bir zamanlar neft, É™sasÉ™n, dollarla
fakturalaşdırıldığı və kvotalaşdırıldığından "neftedollarlar" termini
meydana çıxmışdır.
Neytral bank əməliyyatları; bankların qeyri-kredit biznesi; balansdan kənar əməliyyatlar
bank tÉ™rÉ™findÉ™n göstÉ™rilÉ™n depozitar, müvÉ™kkil É™mÉ™liyyatlar vÉ™ digÉ™r xidmÉ™tlÉ™r kimi, balansa daxil edilmÉ™yÉ™n bank É™mÉ™liyyatları.
Nəğd hesablaşma; spot
fond birjalarında əməliyyatlar nəğd pulla aparılan zaman qiymətli
kağızların qiymÉ™ti. Bu zaman ödÉ™niÅŸ müÉ™yyÉ™n edilmiÅŸ qısa bir vaxtda
hÉ™yata keçirilir vÉ™ mal dÉ™rhal tÉ™hvil verilir. Xarici valyuta
ticarÉ™tindÉ™ "spot" sözü nəğd pul müqabilindÉ™ yalnız malın tÉ™cili
sürÉ™tdÉ™ tÉ™hvil verilmÉ™sini nÉ™zÉ™rdÉ™ tutan É™mÉ™liyyatlara aid olunur.
Nəğdiyyə axını
firmaya vÉ™ ya firmadan pul ödÉ™niÅŸlÉ™ri axını. XÉ™rclÉ™r bÉ™zÉ™n "neqativ"
vÉ™sait axını kimi dÉ™ istifadÉ™ olunur. MüÉ™ssisÉ™nin ümumi vÉ™sait axının
hÉ™r hansı bir ticarÉ™t dövründÉ™ ümumi mÉ™nfəətlÉ™ (sabit faizlÉ™r
ödÉ™nildikdÉ™n sonra) amortizasiya vÉ™ mövcud ehtiyatların mÉ™cmuuna, baÅŸqa
sözlÉ™ desÉ™k, investisiya qoyuluÅŸu, dividend verilmÉ™si vÉ™ vergi ödÉ™niÅŸi
üçün istifadÉ™ edilÉ™ bilÉ™n pul mÉ™bləğinÉ™ bÉ™rabÉ™rdir. Xalis nəğdiyyÉ™
axını isÉ™ qazancla amortizasiya vÉ™ ehtiyatların birlikdÉ™ götürülmüÅŸ
vergi ödÉ™niÅŸlÉ™rindÉ™n É™vvÉ™l vÉ™ ya sonra müÉ™yyÉ™n olunan mÉ™cmusudur.
MüÉ™yyÉ™n bir layihÉ™nin xalis nəğdiyyÉ™ axını adÉ™tÉ™n bütün vergilÉ™r
ödÉ™nildikdÉ™n, bÉ™rpa vÉ™ tÉ™mir iÅŸlÉ™ri baÅŸa çatdırıldıqdan vÉ™ istismar
xərcləri nəzərə alındıqdan sonra hesablanır.
Nominal dəyər
qiymÉ™tli kağızın üzÉ™rindÉ™ yazılmış qiymÉ™ti eyni olan vÉ™ buna görÉ™ dÉ™
nominal adlanan dəyər. Adətən, bazar dəyərilə eyni olmur. İsvecrə
qanunvericiliyi minimum nominal dÉ™yÉ™ri hÉ™r sÉ™hm üçün 100 İsvecrÉ™ frankı
müÉ™yyÉ™nləşdirdiyi halda, ABÅž vÉ™ Kananada sÉ™hmlÉ™r nominal dÉ™yÉ™r
göstÉ™rilmÉ™dÉ™n emissiya oluna bilÉ™r.
Ofşor maliyyə mərkəzləri; ofşor bazarlar
bu ifadÉ™ ilkin mÉ™nada yalnız Karib dÉ™nizi hövzÉ™si ölkÉ™lÉ™rinin yeni
yaranmış maliyyÉ™ mÉ™rkÉ™zlÉ™rinÉ™ aid edilirdi. Hazırda öz liberal iqtisadi
və maliyyə qanunvericiliklərini tətbiq etməklə investor və maliyyə
təşkilatlarına xüsusi imtiyazlar tÉ™klif edÉ™n, dünyanın beynÉ™lxalq
oriyentasiyalı bütün maliyyÉ™ mÉ™rkÉ™zlÉ™ri üçün iÅŸlÉ™dilir. Buna Baham
adaları, Honq-Konq, Sinqapur, Livan, Liberiya vÉ™ s. misal göstÉ™rmÉ™k
olar.
Opsion
Heç bir öhdÉ™lik müÉ™yyÉ™n etmÉ™dÉ™n, É™mlak vÉ™ ya aktivlÉ™rin müÉ™yyÉ™n zaman
müddÉ™tindÉ™ vÉ™ razılaÅŸdırılmış qiymÉ™tlÉ™rlÉ™ yalnız alınıb-satılması
hüququnu verÉ™n kontrakt.
1) sÉ™hm vÉ™ ya istiqraz emissiyası zamanı abunÉ™ci bankın öz orijinal
səhm, iştirak sertifikatı və istiqraz payını yaxud kvotasını artırmaq
hüququ;
2) order emissiyasında, qiymÉ™tli kağız vÉ™ qiymÉ™tli metallar (mÉ™s. qızıl) almaqdan ötrü orderin (sertifikatın) verdiyi hüquq;
3) alıcıya É™mÉ™liyyat günü müÉ™yyÉ™n aÅŸağı salınmış qiymÉ™tlÉ™ müÉ™yyÉ™n
miqdarda qiymətli kağız, valyuta vahidi, yaxud mal almaq ("koll"
opsionu) vÉ™ ya satmaq ("put" opsionu) hüququ verÉ™n, bankla müÅŸtÉ™ri
arasında baÄŸlanmış qısamüddÉ™tli opsion kontraktı;
4) 3-cü bÉ™nddÉ™ göstÉ™rilmiÅŸ qeyri-ticarÉ™t opsionlarının É™ksinÉ™ olaraq,
ticarÉ™t opsionları opsionlar vÉ™ maliyyÉ™ fyucerslÉ™ri üzrÉ™ ixtisaslanmış
opsionlar birjasında fÉ™al sürÉ™tdÉ™ satılır.
Order
1) bÉ™zi ölkÉ™lÉ™rdÉ™ qiymÉ™tli kağız xarakteri daşıyan anbar qÉ™bzi. Æmlak
hüququnu mallar üzÉ™rinÉ™ köçürmÉ™k mÉ™qsÉ™dilÉ™ istifadÉ™ edilÉ™ bilÉ™r;
2) qiymətli kağızlara abunə yazılışı ilə bağlı işlədilən abunə sertifikatı.
Ortaq sahibkarlıq
bütün É™mlakın müÉ™yyÉ™n hissÉ™si üzÉ™rindÉ™ hÉ™r bir tÉ™sisçinin öz
sahibkarlıq hüququnu saxladığı, iki vÉ™ ya daha artıq ÅŸÉ™xsin seçdiyi
birgÉ™ sahibkarlıq forması. Ayrı-ayrılıqda götürülmüÅŸ hÉ™r bir sahibkarın
öz hissÉ™sini satmaq vÉ™ ya girov qoymaq hüququ olmasına baxmayaraq,
bütün É™mlakın satışı zamanı ortaqların hamısının konsensusu tÉ™lÉ™b
olunur.
Overdraft
bank müÅŸtÉ™risi öz kredit qalığında artıq vÉ™sait götürdükdÉ™, özünün bank
hesabındakı kredit həddini aşır. Overdraft yarandığı zaman, bank
müÅŸtÉ™risi, adÉ™tÉ™n, heç bir formal kredit müqavilÉ™si olmadan
qısamüddÉ™tli bank kreditindÉ™n istifadÉ™ edir.
ÖdÉ™mÉ™ É™msalı
öhdÉ™liklÉ™rin (passivlÉ™rin) ÅŸirkÉ™tin vÉ™saitlÉ™rilÉ™ ödÉ™nilmÉ™si É™msalı.
İsvecrədə bu ifadə Bank Qanununda nəzərdə tutulmuş kapital fondlarının
bütün passivlÉ™rin mÉ™cmuuna olan nisbÉ™tinÉ™ aid edilir.
ÖdÉ™nilmÉ™miÅŸ kapital
korporasiyanın (sÉ™hmdar ÅŸirkÉ™tin) tÉ™sis sÉ™nÉ™dlÉ™rindÉ™ göstÉ™rilmiÅŸ kapitalla faktiki ödÉ™nilmiÅŸ mÉ™bləğ arasındakı fÉ™rq.
ÖdÉ™niÅŸ É™msalı
dividendlər formasında səhmdarlara verilmiş firma mənfəəti faizi. Aşağı
É™msal daha çox ehtiyat toplanmasına ÅŸÉ™rait yaratmaqla mühafizÉ™kar
maliyyə siyasətinin aparılmasını əks etdirir.
ÖdÉ™niÅŸ tapşırığı
sifariÅŸ verÉ™n tÉ™rÉ™fin hesabına pul, qiymÉ™tli kağız vÉ™ ya digÉ™r mübadilÉ™
vasitÉ™lÉ™rinin almaq sÉ™lahiyyÉ™tinÉ™ malik baÅŸqa bir ÅŸÉ™xsin öz adına
alması É™mÉ™liyyatını hÉ™yata keçirmÉ™k üçün üçüncü bir tÉ™rÉ™fÉ™ verilmiÅŸ
sÉ™lahiyyÉ™t (İsvecrÉ™ ÖhdÉ™liklÉ™r haqqında Federal MÉ™cÉ™llÉ™si, MaddÉ™ 466).
HÉ™min mÉ™cÉ™llÉ™nin 1147-ci maddÉ™si isÉ™ mÉ™tndÉ™ köçürmÉ™ vekseli kimi
xarakterizə olunmayan, lakin məxsusi olaraq benefisiarın sifarişi ilə
hazırlanmış vÉ™ buna görÉ™ dÉ™, ödÉ™niÅŸ vekselinin tÉ™lÉ™blÉ™rinÉ™ cavab verÉ™n
ödÉ™niÅŸ tapşırıqlarını veksel tipli ödÉ™niÅŸ tapşırıqları adlandırır.
ÖdÉ™niÅŸ tapşırığı (bank)
üçüncü bir tÉ™rÉ™fÉ™ pul ödÉ™mÉ™k haqqında müÅŸtÉ™rinin öz bankına verdiyi göstÉ™riÅŸ.
ÖdÉ™niÅŸi alan
ödÉ™nilmÉ™li olan tratta, veksel, çek vÉ™ ya alqı-satqı alÉ™tlÉ™ri üzÉ™rindÉ™
yazılmış mÉ™bləğin trassant tÉ™rÉ™findÉ™n ödÉ™nilÉ™cÉ™yi fiziki, yaxud hüquqi
şəxs.
ÖdÉ™niÅŸin köçürülmÉ™si
pul borcu ödÉ™niÅŸlÉ™rinin yerinÉ™ yetirilmÉ™si. Nəğd olmayan pul
köçürmÉ™lÉ™ri heç bir banknot vÉ™ sikkÉ™dÉ™n istifadÉ™ edilmÉ™dÉ™n, yalnız
mühasibat É™mÉ™liyyatları vasitÉ™silÉ™ aparılır.
ÖhdÉ™lik (I)
1) qiymətli kağızlar ticarətində: yeni qiymətli kağızlar alındıqda,
yaxud investor və ya alıcılar qrupunun tam qiymətli kağızlar portfeli
barÉ™sindÉ™ göstÉ™rmiÅŸ verdiyi zaman meydana çıxan öhÉ™dlik;
2) kredit biznesindÉ™: müÅŸtÉ™ri vÉ™ ya götürÉ™n ölkÉ™yÉ™ kredit ayrılması barÉ™dÉ™ bank tÉ™rÉ™findÉ™n qÉ™bul olunan öhdÉ™lik.
ÖhdÉ™lik (II)
veksel vÉ™ ya digÉ™r vasitÉ™lÉ™r üzrÉ™ götürülmüÅŸ (mümkün) öhdÉ™lik.
ÖhdÉ™lik komisyonu
alınmış, lakin nÉ™zÉ™rdÉ™ tutulmuÅŸ müddÉ™t É™rzindÉ™ istifadÉ™ edilmÉ™miÅŸ
kredit xÉ™tlÉ™rinÉ™ görÉ™ banklar tÉ™rÉ™findÉ™n alınan (É™sasÉ™n rüblük) rüsum
(haqq).
ÖhdÉ™liklÉ™r (I)
ümumiyyÉ™tlÉ™, qanunvericiliyÉ™ uyÄŸun olaraq hÉ™r bir öhdÉ™lik üzrÉ™ ödÉ™niÅŸi
vaxtında vÉ™ vicdanla hÉ™yata keçirmÉ™kdÉ™n ötrü fiziki vÉ™ ya hüquqi
ÅŸÉ™xslÉ™r üzÉ™rinÉ™ qoyulmuÅŸ iltizam vÉ™ təəhhüdlÉ™r. ÖhdÉ™liklÉ™r kreditora,
sÉ™hm sahiblÉ™rinÉ™, müÅŸtÉ™rilÉ™rÉ™ vÉ™ s. aid ola bilÉ™r. İsvecrÉ™ bank
qanunvericiliyi öz likvidlik tÉ™lÉ™blÉ™rindÉ™ bir aylıq vÉ™ "tÉ™lÉ™b
olunanadÉ™k" öhdÉ™liklÉ™r dÉ™ daxil olmaqla, habelÉ™ üçüncü tÉ™rÉ™flÉ™rÉ™
çatacaq bütün borcu da É™hatÉ™ etmÉ™klÉ™ qısamüddÉ™tli öhdÉ™liklÉ™ri
fərqləndirir.
ÖhdÉ™liklÉ™r (II)
məna etibarı ilə, beynəlxalq miqyasda, bu termin kredit biznesində hər
hansı bir ÅŸÉ™xsÉ™ vÉ™ ya tÉ™qdimatçıya müÉ™yyÉ™n tarixdÉ™, müÉ™yyÉ™n mÉ™bləğin
ödÉ™nilÉ™cÉ™yi haqda qeyd-ÅŸÉ™rtsiz, yazılı vÉ™d ÅŸÉ™klindÉ™ olan kredit
vasitÉ™sinÉ™ ÅŸamil edilir. İsvecrÉ™dÉ™ öhdÉ™liklÉ™r orta müddÉ™tli (adÉ™tÉ™n 5-7
il) minimal məbləği 50.000 İsvecrə frankından az olmayan bank
sÉ™nÉ™didir. ÆvvÉ™llÉ™r, İsvecrÉ™dÉ™ öhdÉ™liklÉ™rin emissiya olunması vÉ™
onlarla ticarÉ™t edilmÉ™sinÉ™ maneçilik tÉ™rÉ™dÉ™n mÉ™hdudiyyÉ™tlÉ™r hazırda
xeyli yumÅŸaldılmışdır. ÖhdÉ™liklÉ™r rÉ™smi icazÉ™nin predmeti olmaqla,
İsvecrÉ™ kapital ixracatının mühüm hissÉ™sini təşkil edir.
ÖhdÉ™liklÉ™r üçün kapital
sığortaçının vÉ™ ya tÉ™qaüd fondunun gÉ™lÉ™cÉ™k öhdÉ™liklÉ™rini ödÉ™mÉ™k üçün tÉ™lÉ™b olunan, riyazi yolla hesablanmış kapital.
ÖzünümaliyyÉ™ləşdirmÉ™
zavod və avadanlığa kapital investisiyası, yaxud kənar mənbələrdən nə
isə əldə etmək məqsədilə saxlanılan, şirkətin ehtiyat fondu, məs., səhm
emissiyası və ya mənfəətdən ayırmalar yolu ilə.
Pablik RileyÅŸnz
mal, istehsalçı, satıcı vÉ™ onların yerləşdiyi ölkÉ™ haqda ictimai rÉ™y yaratmaÄŸa qabiliyyÉ™tli tÉ™bliÄŸat forması.
Passiv
aktivlərin yaranma mənbəyi (və ya maliyyələşmə mənbəyi) olub, balansda aktivin əks tərəfində yerləşir.
Passivlər
öz sahibkar, ortaq vÉ™ sÉ™hm sahiblÉ™rinÉ™ olan öhdÉ™liklÉ™rdÉ™n fÉ™rqli
olaraq, kreditor, tÉ™darükcü, sifariÅŸci vÉ™ s. qarşısında müÉ™ssisÉ™nin
öhdÉ™liklÉ™ri. ÖhdÉ™liklÉ™r qısamüddÉ™tli, ortamüddÉ™tli vÉ™ ya uzunmüddÉ™tli
ola bilər.
Piar (ing. PR, p(ublic) r(elations) =ictimaiyyətlə əlaqə)
hakimiyyÉ™t nümayÉ™ndÉ™lÉ™rinin ictimaiyyÉ™tlÉ™ informasiya É™laqÉ™lÉ™rinin
sistemi, bu və ya digər hakimiyyət strukturlarının mətbuat katibləri və
ya xüsusi iÅŸçilÉ™ri tÉ™rÉ™findÉ™n hÉ™yata keçirilir.
Plastik pul
nəğd pul É™vÉ™zinÉ™ tÉ™diyyÉ™ vasitÉ™si kimi çıxış edÉ™n bütün plastik kartlar. MÉ™s., kredit kartları, Avrokartlar vÉ™ AvroçeklÉ™r.
Podratcıya verilən kredit
iÅŸlÉ™tmÉ™ sÉ™rmayÉ™sini (É™mÉ™k haqqı, material vÉ™ s.) maliyyÉ™ləşdirmÉ™k üçün
tikinti podratcısı və ya ustalarına verilən kredit. Bu məbləğ binanın
tikintisi başlandıqdan və bina sahibi tərəfindən tikinti işlərinin
müvafiq mÉ™rhÉ™lÉ™si baÅŸa çatdıqdan sonra hissÉ™-hissÉ™ geri qaytarılır.
Portfel
1) müÅŸtÉ™rinin adından bank tÉ™rÉ™findÉ™n idarÉ™ olunan, veksel vÉ™ veksel tipli qiymÉ™tli kağızlar holdinqi;
2) bank tÉ™rÉ™findÉ™n seyf hesablarında idarÉ™ olunmaq vÉ™ ya müstÉ™qil
surÉ™tdÉ™ sÉ™rÉ™ncam verilmÉ™k üçün saxlanılan, yaxud investorun özündÉ™
saxladığı və idarə etdiyi qiymətli kağızların cəmi (dəsti);
3) hÉ™r hansı bir ÅŸÉ™xs vÉ™ ya ÅŸirkÉ™tin sahib olduÄŸu bütün qiymÉ™tli
kağızların (və digər aktivlərin) cəmi. Bu anlayış, qiymətli kağızların
adÉ™tÉ™n çanta (portfel) vÉ™ ya qovluqda saxlanıldığından meydana
gəlmişdir.
Portfelin idarə olunması; aktivlərin idarə olunması
menecment mandatı É™sasında bu funksiyanı yerinÉ™ yetirmÉ™k üçün tÉ™hkim
olunmuş əmlak meneceri tərəfindən aktivlərin idarə olunması. Banklar
tərəfindən aktivlərin idarə olunması bəzən seyf depozitarı işi ilə
bağlı olur.
Pozisiya
1) hesabda (mÉ™s., cari hesabda) göstÉ™rilÉ™n qalıq;xarici valyuta vÉ™ ya
qiymÉ™tli kağızlar ticarÉ™ti sektorlarında müÅŸtÉ™rinin öz üzÉ™rinÉ™
götürdüyü öhdÉ™lik.
Press-reliz
qÉ™zet, jurnal, radio vÉ™ televiziya redaksiyaları üçün pablik rileyÅŸnz
vasitÉ™si, bülleten. Onlar bunlardan maraqlandıqları informasiyanı ala
bilərlər.
Prolonqasiya
É™mÉ™liyyatın vÉ™ ya sifariÅŸin ödÉ™niÅŸ, yaxud cari müddÉ™tinin uzadılması.
Fond birjası razılaşdırılmış prefomans tarixində aparılmadıqda və o,
müÉ™yyÉ™n müddÉ™tÉ™ tÉ™xirÉ™ salındıqda, vaxtın uzadılması hÉ™rÉ™kÉ™ti
prolonqasiya (vaxtı uzadılmış əməliyyatlar) adlanır. Vekselin
(trattanın) ödÉ™niÅŸ tarixinin tÉ™xirÉ™ salınmasına veksel
yeniləşdirilməsi, yaxud prolonqasiyası deyilir.
Pul vəsaitlərinin idarə edilməsi
sÉ™rbÉ™st vÉ™saitlÉ™rin sÉ™rfÉ™li investisiyası, gÉ™lir gÉ™tirÉ™cÉ™k ödÉ™niÅŸlÉ™rin
sürÉ™tlÉ™ndirilmÉ™si, habelÉ™, ziyanın É™vÉ™zinin vaxtında vÉ™ az xÉ™rclÉ™ geri
alınması imkanlarından istifadÉ™ etmÉ™klÉ™ müvafiq korporativ fondların
hər zaman tənzimlənməsi.
|
|
GENDER DİREKTORİYASI
|
Gender direktoriyası - qadın və gender məsələlərinə cəlb edilmiş bütün milli strukturlar üzrə verilənlər bankıdır: dövlət strukturları, milli parlament, biznes sektoru, KİV-lər, beynəlxalq təşkilatlar, diplomatik korpuslar, hüquq müdafiəçiləri, yazıçılar, şairlər, rəssamlar və s. Diqqət: direktoriya linklər vasitəsilə qadın QHT-lərin verilənlər bazası, gender layihələrini yerinə yetirən QHT-lərin verilənlər bankı, gender fənləri üzrə tədqiqatçıların və müəllimlərin verilənlər bankı ilə əlaqədardır.
|
|