• MÉ™rkÉ™z haqqında +
  • Özümüz haqda
  • Ä°llÄ°k hesabatlar
  • MÉ™rkÉ™zin tÉ™dbirlÉ™ri
  • Partnyörlarımız
  • Filiallarımız
  • LayihÉ™lÉ™r
  • BizdÉ™n yazırlar
• YeniliklÉ™r +
  • Qender alÉ™mindÉ™
  • Qender AzÉ™rbaycanda
  • Bizim partnerlar MÉ™rkÉ™zi Asiyadan bildirirlÉ™r
  • Konfrans xÉ™bÉ™rlÉ™ri
  • QHT-nın tÉ™dbirlÉ™ri
  • Qender nəşrlÉ™rinin yeniliklÉ™ri
  • TÉ™hlil
• Virtual muzey +
  • AzÉ™rbaycanda qadın fÉ™allığının É™nÉ™nÉ™lÉ™ri
  • Anaların fÉ™ryÉ™dı
• Tezaurus
• Fondreyzinq +
  • AzÉ™rbaycan
  • Xarici fondlar
• Bizim kitabxana +
  • Kitablar
  • MÉ™rkÉ™zin nəşriyyatı
  • PresklipinqlÉ™r
  • Kserokopiya olunmuÅŸ nəşrlÉ™r
• TÉ™dqiqatlar +
  • MÉ™rkÉ™zin tÉ™dqiqatları
  • Qender tÉ™dqiqatları
  • Qender büdcÉ™si
  • Gender vÉ™ bÉ™lÉ™diyyÉ™
• Ä°nformasiya burahışları
• Qadın hüqüqları üzrÉ™ sÉ™nÉ™dlÉ™r +
  • Milli sÉ™nÉ™dlÉ™r
  • Beynalxalq sÉ™nÉ™dlÉ™r
• Qender direktoriyası +
  • AzÉ™rbaycanın qadın QHT-lÉ™ri
  • Qender layihÉ™lÉ™ri yerinÉ™ yetirÉ™n QHT-lÉ™r
  • GENDER PROBLEMATÄ°KASI ÃœZRƏ EKSPERTLƏR
  • Gender mÉ™sÉ™lÉ™lÉ™rilÉ™ baÄŸlı mÉ™sul ÅŸÉ™xslÉ™r haqqında dövlÉ™t qurumlarından alınan mÉ™lumat
  • AZƏRBAYCANDA GENDER BƏRABƏRLÄ°YÄ° ÜÇÜN Ä°NSTÄ°TUSÄ°ONAL MEXANÄ°ZMLƏR
  • AZƏRBAYCANIN QADIN QHT-LƏRÄ°NÄ°N BEYNƏLXALQ ŞƏBƏKƏLƏRDƏ Ä°ÅžTIRAKI
  • AZƏRBAYCANIN QADIN QHT-LƏRÄ°NÄ°N MÄ°LLÄ° KOALÄ°SÄ°YALARDA Ä°ÅžTÄ°RAKI
  • KÄ°V-LƏRDƏ QADIN HÃœQUQLARI VƏ GENDER PROBLEMLƏRÄ°
  • QADINLAR SÄ°YASÄ° PARTÄ°YALARDA
  • BEYNƏLXALQ STRUKTURLAR AZƏRBAYCANDA
  • QAYNAR XƏTT
  • PROFÄ°LLÄ° QHT-LƏR
• Qadın QHT-nın sÉ™hifÉ™lÉ™ri +
  • "AzÉ™rbaycan Neftçi Qadınlar" CÉ™miyyÉ™ti
  • Gürcüstanın AzÉ™rbaycanı Qadınlar Birliyi
  • “TÉ™miz Dünya” Ä°ctimai Birliyi
• Milli mexanizm +
  • FÉ™rmanlar
  • Milli FÉ™allyyÉ™tlÉ™r Planı
  • AilÉ™, Qadın VÉ™ UÅŸaq ProblemlÉ™ri ÃœzrÉ™ DövlÉ™t KomitÉ™si
  • AzÉ™rbaycan Qadınlarının Ä°ÅŸi ÃœzrÉ™ DövlÉ™t KomitÉ™si
  • Hesabatlar
• SülhmÉ™ramlıq +
  • Koalisiya - 1325
  • QarabaÄŸ münaqiÅŸÉ™si: hÉ™lli yolları
  • Dünya mÉ™dÉ™niyyÉ™ti
• Lider-qadınlar +
  • Qadınlar incÉ™sÉ™nÉ™t vÉ™ mÉ™dÉ™niyyÉ™tdÉ™
  • QHT-lÉ™rin lider-qadınları
  • Qadınlar elmdÉ™
  • Döyüşçü-qadınlar
  • Qadınlar vÉ™ idman
  • Qadınlar dövlÉ™t orqanlarında
• Gender statistikası +
  • 2007
  • 2008
• Qender vÉ™ siyasÉ™t +
  • AzÉ™rbaycanın qadın siyasÉ™tçilÉ™ri
  • AzÉ™rbaycan Respublikasının insan hüquqları üzrÉ™ müvÉ™kkili (ombudsman)
  • AzÉ™rbaycan vÉ™ Gürcüstanda yerli özünüidarÉ™nin qender problemlÉ™ri
• Qender vÉ™ tÉ™hsil +
  • Gender tÉ™zÉ™ baÅŸlayanlar üçün
  • Gender professionarlar üçün
• Qadınlar vÉ™ bÉ™lÉ™diyyÉ™lÉ™r +
  • QBÄ°U
  • HESABAT
  • “QADINLAR BƏLƏDÄ°YYƏLƏRÄ°N Ä°NKIÅžAFI UÄžRUNDA” KONFRANSI
  • BeynÉ™lxalq Qadın Konqresi
  • Gürcüstanın Kutaisi ÅŸÉ™hÉ™rindÉ™ keçirilÉ™n Konfransdan mÉ™lumat
• Qender vÉ™ iqtisadiyyat +
  • AzÉ™rabaycan sahibkar qadınlarının mÉ™hsulları
  • Ä°ÅŸgüzar qadının tezaurusu
  • Sahibkar qadınlar
  • GENDER VƏ ÃœTT
  • Yeni baÅŸlayan qadın sahibkarların direktoriyası
  • Ä°rÉ™li çəkilmiÅŸ qadın sahibkarların direktoriyası
  • AzÉ™rbaycanda qadın sahibkarlar liderlÉ™rinin portretlÉ™ri vÉ™ tÉ™rcümeyi-halları
  • AZƏRBAYCANDA AÄ°LƏ VƏ ƏMƏK MÃœNASÄ°BƏTLƏRÄ°
  • AÄ°LƏ VƏZÄ°FƏLƏRÄ° NƏDÄ°R?
• Qadınlar zorakılığa qarşı +
  • Stop violence against woman
  • VerilÉ™nlÉ™r bazası: AzÉ™rbaycanda Qadınlara qarşı Zorakılıq É™leyhinÉ™ (SC)
• Gender vÉ™ din +
  • XÉ™bÉ™rlÉ™r
  • MÉ™qalÉ™lÉ™r
• Qender vÉ™ Ä°KT +
  • Ä°nformasiya cÉ™miyyÉ™tindÉ™ gender bÉ™rabÉ™rliyi
• Alternativ hesabat vÉ™ monitoring
• Ä°nformasiya resursları +
  • Qender
  • Qadınlar vÉ™ tÉ™hsil
  • Qadınlar vÉ™ saÄŸlamlıq
  • Qadınlar vÉ™ ekologiya
  • Qadınlar vÉ™ mÉ™dÉ™niyyÉ™t
  • Qadınlar vÉ™ KÄ°V
  • Qadınlar vÉ™ Ä°qtisadiyyat
  • Qadınlar vÉ™ hüquq
  • Qadınlar vÉ™ zorakılıq
  • Qadınlar sülh, tÉ™hlükÉ™sizlik uÄŸrunda, hÉ™rbi münaqÄ°sÉ™lÉ™r É™leyhinÉ™
  • Qender vÉ™ traffik
• Gender büdcÉ™si
• BizimlÉ™ É™laqÉ™

BİZİM LAYİHƏLƏR

GENDER STEREOTİPLƏRİ VƏ QADINLARA QARŞI ZORAKILIQ. AİLƏ ZORAKILIĞI.

1985-ci ildÉ™ NayrobidÉ™ keçirilmiÅŸ Ümumdünya konfransından sonra É™vvllÉ™r çox da É™hÉ™miyyÉ™tli bir problem sayılmayan qadınlara qarşı zorakılıq nÉ™hayÉ™t ki cinsi É™lamÉ™tÉ™ görÉ™ ayrı-seçkilik kimi ictimaiyyÉ™tin nÉ™zÉ™rinÉ™ çatdırılmışdır.

BMT-nin BÉ™yannamÉ™si tÉ™sdiq edir ki, "mÉ™cburetmÉ™ vÉ™ ya É™sassız azadlıqdan mÉ™hrumetmÉ™ kimi fÉ™aliyyÉ™tlÉ™rin hÉ™yata keçirilmÉ™si tÉ™hlükÉ™si zorakılıq aktıdır" (MaddÉ™ 1). Bundan É™lavÉ™, "qadınlara münasibÉ™tdÉ™ zorakılıq yaÅŸamaq hüququ, bÉ™rabÉ™rlik hüququ, sÉ™rbÉ™stlik hüququ, ÅŸÉ™xsi toxunulmazlıq,   qanunauyÄŸun ÅŸÉ™kildÉ™ bÉ™rabÉ™r müdafiÉ™ olunmaq, saÄŸlamlığın qorunması, É™dalÉ™tli vÉ™ münasib É™mÉ™k müqavilÉ™si, hansı formada olursa olsun ayrı-seçkiliyÉ™ mÉ™ruz qalmaq, iÅŸgÉ™ncÉ™ vÉ™ ya amansız, insan heysiyyÉ™tini alçaldan rÉ™ftarın obyektinÉ™ çevrilmÉ™mÉ™k kimi É™sas hüquqlarını vÉ™ azadlığın pozulmasıdır." (MaddÉ™ 3).

Zorakılıq ailÉ™dÉ™ baÅŸ verdiyi kimi (yÉ™ni hÉ™r hansı bir ÅŸÉ™xs tÉ™rÉ™findÉ™n), hÉ™mcinin cÉ™miyyÉ™t vÉ™ dövlÉ™t  tÉ™rÉ™findÉ™n dÉ™ törÉ™dilÉ™ bilÉ™r.

Qadınlara qarşı zorakılıq hallarının bir çoxu gizli qalır vÉ™ son zamanlara qÉ™dÉ™r sosioloq vÉ™ hüquqÅŸünasların diqqÉ™tini bir о qÉ™dÉ™r dÉ™ cÉ™lb etmÉ™miÅŸdir: bir tÉ™rÉ™fdÉ™n, É™nÉ™nÉ™vi metodlarla üzÉ™ çıxarmaq çÉ™tin olduÄŸuna görÉ™, digÉ™r tÉ™rÉ™fdÉ™n, ÅŸÉ™xsi hÉ™yata müdaxilÉ™nin düzgün sayılmadığına görÉ™. Zorakılığı aÅŸağıdakı növlÉ™rÉ™ bölmÉ™k olar:

a) emosional zorakılıq;

b) iqtisadi zorakılıq;

s) fiziki zorakılıq;

d) seksual zorakılıq.

AilÉ™dÉ™ baÅŸ verÉ™n vÉ™ nÉ™sildÉ™n nÉ™silÉ™ ötürülÉ™n zorakılıq hallarının É™sas sÉ™bÉ™blÉ™rindÉ™n biri gender tÉ™mayüllü tÉ™rbiyÉ™dir . UÅŸaq cinsindÉ™n asılı olaraq müxtÉ™lif tÉ™rbiyÉ™ alır, bu da uÅŸaqlara müxtÉ™lif rolların, dÉ™yÉ™rlÉ™rin, davranış tÉ™rzinin tÉ™kidlÉ™ qÉ™bul etdirilmÉ™sindÉ™ özünü büruzÉ™ verir. OÄŸlanların tÉ™rbiyÉ™si tÉ™cavüzkarlıq, qızların isÉ™ heysiyyÉ™tini alçaltma xüsusiyyÉ™tlÉ™rini daşıyır.

BirmÉ™nalı olaraq qeyd etmÉ™k lazımdır ki, oÄŸlanlar gÉ™lÉ™cÉ™k É™r vÉ™ ata kimi deyil, yalnız bir kiÅŸi kimi tÉ™rbiyÉ™ olunurlar. OÄŸlanların tÉ™rbiyÉ™si hansısa bir kiÅŸi idealına istiqamÉ™tlÉ™ndirilir, bu ideal müxtÉ™lif zamanda vÉ™ müxtÉ™lif ölkÉ™dÉ™ fÉ™rqli ola bilÉ™r.

Bir çox ailÉ™lÉ™rdÉ™ qadınlar É™r vÉ™ uÅŸaqların qeydinÉ™ qalmaqla, ev tÉ™sÉ™rrüfatını idarÉ™ etmÉ™klÉ™ bÉ™rabÉ™r, hÉ™m dÉ™ Produktiv iÅŸlÉ™ dÉ™ məşğuldurlar, çünki ölkÉ™dÉ™ki iqtisadi vÉ™ziyyÉ™tin kÉ™skin dÉ™yiÅŸmÉ™sinÉ™ görÉ™ hÉ™lÉ™ dÉ™ bir çox kiÅŸilÉ™r öz qabiliyyÉ™tlÉ™rini reallaÅŸdıra bilmirlÉ™r. AilÉ™ baÅŸçısı vÉ™zifÉ™sini bütünlükdÉ™ yerinÉ™ yetirÉ™ bilmÉ™yÉ™n vÉ™ uÅŸaqlıqda lazımi tÉ™rbiyÉ™ almayan kiÅŸi qadına qarşı tÉ™cavüzkarlıq, tÉ™hdidlÉ™r, tÉ™hqirlÉ™r, qısqanclıq, zorakılıq halları vasitÉ™si ilÉ™ öz qÉ™zÉ™bini yatırır.

Nüfuzlarını daha çox zorakılıq metodları ilÉ™ qoruyub saxlamaÄŸa çalışan kiÅŸilÉ™rlÉ™, paradoksal olsa da, onların hÉ™yat yoldaÅŸları boÅŸanmaÄŸa can atmırlar.

AilÉ™ zorakılığına qarşı qadınların dözümlülüyünü hansı sÉ™bÉ™blÉ™rlÉ™ izah etmÉ™k olar? Bu nÉ™dÉ™n irÉ™li gÉ™lir?

Таm uÅŸaqlıqdan qızları hÉ™yat yoldaşı vÉ™ ana olmaq üçün hazırlayırlar. Bir qayda olaraq, bir çox hallarda qadın bir ÅŸÉ™xsiyyÉ™t, mütÉ™xÉ™ssis, ictimai xadim olmaqla yanaşı, mütlÉ™q bir hÉ™yat yoldaşı kimi dÉ™ cÉ™miyyÉ™t tÉ™rÉ™findÉ™n qiymÉ™tlÉ™ndirilir. ƏgÉ™r qadın tÉ™nha vÉ™ yaxud boÅŸanmışsa (hÉ™r hansı sÉ™bÉ™bdÉ™nsÉ™), cÉ™miyyÉ™tdÉ™ onun haqqında müxtÉ™lif söz-söhbÉ™tlÉ™r, kütlÉ™vi müzakirÉ™lÉ™r aparılır. BelÉ™ hallarda hÉ™tta cÉ™miyyÉ™tin nÉ™zarÉ™ti haqqında belÉ™ danışmaq olar. Bu, demÉ™k olar ki, cÉ™miyyÉ™tdÉ™ gender davranışının sosial tÉ™nzimlÉ™mÉ™sinin É™nÉ™nÉ™vi metodlarıdır.

BaÅŸqa sözlÉ™, boÅŸanmış vÉ™ ya tÉ™nha qadın olmaq heç dÉ™ tÉ™hlükÉ™siz deyil, çünki onun hÉ™yatı ümumi maraq vÉ™ nÉ™zarÉ™t hÉ™dÉ™finÉ™ çevrilir, bu da faktiki olaraq cÉ™miyyÉ™t tÉ™rÉ™findÉ™n mÉ™nÉ™vi vÉ™ psixoloji zorakılıq kimi qÉ™bul edilÉ™ bilÉ™r. BÉ™zÉ™n belÉ™ tÉ™zyiqÉ™ dözmÉ™k É™r tÉ™rÉ™findÉ™n olunan fiziki iÅŸkÉ™ncÉ™yÉ™ dözmÉ™kdÉ™n daha çÉ™tin olur.

AilÉ™ zorakılığına dözümlülüyün bir sÉ™bÉ™bi dÉ™ iqtisadi asılılıq sayıla bilÉ™r. ƏnÉ™nÉ™vi olaraq, ailÉ™ mülkiyyÉ™ti É™ksÉ™r hallarda kiÅŸinin adına tÉ™rtib olunur. VÉ™ birgÉ™ ailÉ™ hÉ™yatı prosesindÉ™ qadının ailÉ™ büdcÉ™sinÉ™ daxil etdiyi É™mÉ™k töhfÉ™si dÉ™yÉ™rlÉ™ndirilmir. BoÅŸanma qadını bir çox maddi nemÉ™tlÉ™rdÉ™n mÉ™hrum edir. BÉ™zi hallarda onun heç getmÉ™yÉ™ belÉ™ yeri olmur, çünki É™mlaka olan hüququ barÉ™sindÉ™ heç nÉ™ bilmir (bu daha çox savadsız qadınlara aiddir). HÉ™tta özünün pul qazanmaq qabiliyyÉ™tini bildiyi halda belÉ™, qadınlar zorakı É™rlÉ™ boÅŸanmaÄŸa tÉ™lÉ™smirlÉ™r, çünki artıq É™r vÉ™ bir çox hallarda onun ailÉ™si tÉ™rÉ™findÉ™n tÉ™hdid vÉ™ ÅŸantaja É™l atılır.

ÜmumiyyÉ™tlÉ™, demÉ™k olar ki, ailÉ™dÉ™ qadın zorakılığa tÉ™k ailÉ™nin asılı üzvü kimi deyil, hÉ™m dÉ™ real olaraq cÉ™miyyÉ™tin hüquqsuz üzvü kimi mÉ™ruz qalır. VÉ™ nÉ™ qÉ™dÉ™r ki, cÉ™miyyÉ™t ailÉ™ zorakılığını hÉ™r bir ailÉ™nin ÅŸÉ™xsi iÅŸi kimi qÉ™bul edÉ™cÉ™k, qadının öz lÉ™yaqÉ™tini, saÄŸlamlığını qorumaq hüququ olmayacaq, qadın vÉ™ onun uÅŸaqları hÉ™r bir an zorakılıq tÉ™hlükÉ™si ilÉ™ tÉ™kbÉ™tÉ™k qala bilÉ™rlÉ™r. AilÉ™ isÉ™ cÉ™miyyÉ™tin kriminal özÉ™yi olaraq qalacaq.

AilÉ™dÉ™ vÉ™ cÉ™miyyÉ™tdÉ™ qadınlara qarşı olunan vÉ™ zorakılıq hallarının xüsusi tÉ™dqiqata vÉ™ bu halların gender xasiyyÉ™ti daşıması haqqında maariflÉ™nmÉ™yÉ™ böyük ehtiyac var. TÉ™cavüzkarlıq kiÅŸilÉ™rin tÉ™k tÉ™bii hormonal xüsusiyyÉ™tlÉ™rindÉ™n deyil, hÉ™m dÉ™ hüquq-mühafizÉ™ orqanları tÉ™rÉ™findÉ™n onların cÉ™zalanmaması vÉ™ cÉ™miyyÉ™t tÉ™rÉ™findÉ™n belÉ™ halları susqunluqla qÉ™bul edilmÉ™sindÉ™n birbaÅŸa asılıdır. Qadınlara qarşı zorakılıq hallarının bütün növlÉ™ri ayrı-seçkiliyin É™n kobud tÉ™zahürü kimi qÉ™bul edilmÉ™lidir.

 

Naidə Hacıyeva