Home page
Send mail
Forward
Back


       Abunə


BİZİM LAYİHƏLƏR









İNFORMASİYA BURAHIŞLARI

İnformasiya vərəqləri - gender nəzəriyyələrini, ictimai həyatın müxtəlif sahələrində gender münasibətlərinin müzakirə problemlərini işıqlandıran xüsusi buraxılışlardır (çap analoqu bölgələrdə yayılmışdır). Nəşrlərdə tədqiqatçılar haqda məlumatı AGİM -in məsləhətçiləri hazırlamışlar.




TƏDQİQATLAR

Bölmədə 1998-ci ildən indiki dövrə kimi Azərbaycan müəllifləri tərəfindən keçirilmiş gender tədqiqatları təqdim edilmişdir.




QAYNAR XƏTT

Təqdim edilmiş ünvanlardan hüquqi, psixoloji və tibbi yardım almaq olar.

YARDIM FORMALARI

Böhran mərkəzi:
t: 4943376
wcc@online.az


Hüquqi məsləhət, psixoloji bərpa edilmə, psixiatr, nevropotoloqun məsləhətləri.

MHAIDS Azerbaijan:
t: 5106614 mhaids@initiative.az


psixoloji bərpa edilmə, psixiatr, nevropotoloqun məsləhətləri

Elmi-tədqiqat Mərkəzi "AREAT"
t: 438 15 77:

areat@azeronline.com

nikah qeydiyyatı zamanı ailədə iqtisadi zorakılığın qarşısını alan tədbirlər kimi, nikah müqaviləsinin bağlanmasının mümkünlüyünə dair məsləhətlər

LTD "Law and Order"
t: (050) 341 06 60
law_order@gender-az.org


hüquqi məsləhət, məhkəmə iddialarının tərtibi, məhkəməyə qədər sənədlərin hazırlanması, ictimai müdafiəçi (ittihamçı) sifətində məhkəmə iclaslarında iştirak

"Təmiz dünya" vətəndaş hüquqları uğrunda sosial birlik
t: 497 10 58


Trafik qurbanlarına dəstək və trafik qurbanlarına sığınacağın verilməsi. Sığınacağın yeri ciddi surətdə məxfidir, onun yerini ancaq işçilər bilir. Qurbanlar və sığınacaq haqda informasiya gizli saxlanılır. Qurban, oraya düşəndən rəsmi hakimiyyətin icazəsinə kimi daima sığınacağın ərazisində yaşayır. Verilmiş informasiya KİV-lərdə dərc edilmir.




SƏS VERMƏ

“Azərbaycan Respublikasında gender bərabərliyi haqda” Qanunla tanışsınızmı?
Bəli
Yox

  


GENDER STEREOTİPLƏRİ VƏ QADINLARA QARŞI ZORAKILIQ. AİLƏ ZORAKILIĞI.


1985-ci ildə Nayrobidə keçirilmiş Ümumdünya konfransından sonra əvvllər çox da əhəmiyyətli bir problem sayılmayan qadınlara qarşı zorakılıq nəhayət ki cinsi əlamətə görə ayrı-seçkilik kimi ictimaiyyətin nəzərinə çatdırılmışdır.

BMT-nin Bəyannaməsi təsdiq edir ki, "məcburetmə və ya əsassız azadlıqdan məhrumetmə kimi fəaliyyətlərin həyata keçirilməsi təhlükəsi zorakılıq aktıdır" (Maddə 1). Bundan əlavə, "qadınlara münasibətdə zorakılıq yaşamaq hüququ, bərabərlik hüququ, sərbəstlik hüququ, şəxsi toxunulmazlıq,   qanunauyğun şəkildə bərabər müdafiə olunmaq, sağlamlığın qorunması, ədalətli və münasib əmək müqaviləsi, hansı formada olursa olsun ayrı-seçkiliyə məruz qalmaq, işgəncə və ya amansız, insan heysiyyətini alçaldan rəftarın obyektinə çevrilməmək kimi əsas hüquqlarını və azadlığın pozulmasıdır." (Maddə 3).

Zorakılıq ailədə baş verdiyi kimi (yəni hər hansı bir şəxs tərəfindən), həmcinin cəmiyyət və dövlət  tərəfindən də törədilə bilər.

Qadınlara qarşı zorakılıq hallarının bir çoxu gizli qalır və son zamanlara qədər sosioloq və hüquqşünasların diqqətini bir о qədər də cəlb etməmişdir: bir tərəfdən, ənənəvi metodlarla üzə çıxarmaq çətin olduğuna görə, digər tərəfdən, şəxsi həyata müdaxilənin düzgün sayılmadığına görə. Zorakılığı aşağıdakı növlərə bölmək olar:

a) emosional zorakılıq;

b) iqtisadi zorakılıq;

s) fiziki zorakılıq;

d) seksual zorakılıq.

Ailədə baş verən və nəsildən nəsilə ötürülən zorakılıq hallarının əsas səbəblərindən biri gender təmayüllü tərbiyədir . Uşaq cinsindən asılı olaraq müxtəlif tərbiyə alır, bu da uşaqlara müxtəlif rolların, dəyərlərin, davranış tərzinin təkidlə qəbul etdirilməsində özünü büruzə verir. Oğlanların tərbiyəsi təcavüzkarlıq, qızların isə heysiyyətini alçaltma xüsusiyyətlərini daşıyır.

Birmənalı olaraq qeyd etmək lazımdır ki, oğlanlar gələcək ər və ata kimi deyil, yalnız bir kişi kimi tərbiyə olunurlar. Oğlanların tərbiyəsi hansısa bir kişi idealına istiqamətləndirilir, bu ideal müxtəlif zamanda və müxtəlif ölkədə fərqli ola bilər.

Bir çox ailələrdə qadınlar ər və uşaqların qeydinə qalmaqla, ev təsərrüfatını idarə etməklə bərabər, həm də Produktiv işlə də məşğuldurlar, çünki ölkədəki iqtisadi vəziyyətin kəskin dəyişməsinə görə hələ də bir çox kişilər öz qabiliyyətlərini reallaşdıra bilmirlər. Ailə başçısı vəzifəsini bütünlükdə yerinə yetirə bilməyən və uşaqlıqda lazımi tərbiyə almayan kişi qadına qarşı təcavüzkarlıq, təhdidlər, təhqirlər, qısqanclıq, zorakılıq halları vasitəsi ilə öz qəzəbini yatırır.

Nüfuzlarını daha çox zorakılıq metodları ilə qoruyub saxlamağa çalışan kişilərlə, paradoksal olsa da, onların həyat yoldaşları boşanmağa can atmırlar.

Ailə zorakılığına qarşı qadınların dözümlülüyünü hansı səbəblərlə izah etmək olar? Bu nədən irəli gəlir?

Таm uşaqlıqdan qızları həyat yoldaşı və ana olmaq üçün hazırlayırlar. Bir qayda olaraq, bir çox hallarda qadın bir şəxsiyyət, mütəxəssis, ictimai xadim olmaqla yanaşı, mütləq bir həyat yoldaşı kimi də cəmiyyət tərəfindən qiymətləndirilir. Əgər qadın tənha və yaxud boşanmışsa (hər hansı səbəbdənsə), cəmiyyətdə onun haqqında müxtəlif söz-söhbətlər, kütləvi müzakirələr aparılır. Belə hallarda hətta cəmiyyətin nəzarəti haqqında belə danışmaq olar. Bu, demək olar ki, cəmiyyətdə gender davranışının sosial tənzimləməsinin ənənəvi metodlarıdır.

Başqa sözlə, boşanmış və ya tənha qadın olmaq heç də təhlükəsiz deyil, çünki onun həyatı ümumi maraq və nəzarət hədəfinə çevrilir, bu da faktiki olaraq cəmiyyət tərəfindən mənəvi və psixoloji zorakılıq kimi qəbul edilə bilər. Bəzən belə təzyiqə dözmək ər tərəfindən olunan fiziki işkəncəyə dözməkdən daha çətin olur.

Ailə zorakılığına dözümlülüyün bir səbəbi də iqtisadi asılılıq sayıla bilər. Ənənəvi olaraq, ailə mülkiyyəti əksər hallarda kişinin adına tərtib olunur. Və birgə ailə həyatı prosesində qadının ailə büdcəsinə daxil etdiyi əmək töhfəsi dəyərləndirilmir. Boşanma qadını bir çox maddi nemətlərdən məhrum edir. Bəzi hallarda onun heç getməyə belə yeri olmur, çünki əmlaka olan hüququ barəsində heç nə bilmir (bu daha çox savadsız qadınlara aiddir). Hətta özünün pul qazanmaq qabiliyyətini bildiyi halda belə, qadınlar zorakı ərlə boşanmağa tələsmirlər, çünki artıq ər və bir çox hallarda onun ailəsi tərəfindən təhdid və şantaja əl atılır.

Ümumiyyətlə, demək olar ki, ailədə qadın zorakılığa tək ailənin asılı üzvü kimi deyil, həm də real olaraq cəmiyyətin hüquqsuz üzvü kimi məruz qalır. Və nə qədər ki, cəmiyyət ailə zorakılığını hər bir ailənin şəxsi işi kimi qəbul edəcək, qadının öz ləyaqətini, sağlamlığını qorumaq hüququ olmayacaq, qadın və onun uşaqları hər bir an zorakılıq təhlükəsi ilə təkbətək qala bilərlər. Ailə isə cəmiyyətin kriminal özəyi olaraq qalacaq.

Ailədə və cəmiyyətdə qadınlara qarşı olunan və zorakılıq hallarının xüsusi tədqiqata və bu halların gender xasiyyəti daşıması haqqında maariflənməyə böyük ehtiyac var. Təcavüzkarlıq kişilərin tək təbii hormonal xüsusiyyətlərindən deyil, həm də hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən onların cəzalanmaması və cəmiyyət tərəfindən belə halları susqunluqla qəbul edilməsindən birbaşa asılıdır. Qadınlara qarşı zorakılıq hallarının bütün növləri ayrı-seçkiliyin ən kobud təzahürü kimi qəbul edilməlidir.

 

Naidə Hacıyeva

 

 

SAYTIN XƏBƏRLƏRİ

"Gender və din"/"Məqalələr" bölməsində Elşad Mirinin kitabları təqdim edilmişdir:
- İslam dini zorakılığı qadağan edir
- İslamda qadın-kişi bərabərliyi
- İslamda qadının ictimai həyatdakı rolu
- İslamda ailə həyatı




VİRTUAL MUZEY

XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda qadınların ictimai fəallığının gözəl nümunələri mövcuddur. Azərbaycanda qadın fəallığı, öz yolunu maarifçilik və xeyriyyəçilik ideyalarının yayılmasından başlayaraq, əlbəttə, hər bir ölkədə mədəni, dini, milli ənənələrlə formalaşdırılan spesifik cizgilərinə malik idi. Toplanmış informasiya, şübhəsiz, qadın və gender problemləri sahəsində işləyən müəllimlər, tarixçilər və tədqiqatçılar üçün yardımçı material olacaq. Onlar bu nadir sənədlərdən tarixi istinadlar, vizual və şifahi şəhadət şəklində istifadə etmək imkanı əldə edəcəklər.




AVROPA QADIN TEZAURUSU

Avropa Qadın Tezaurusu - məlumatlar bankında, İnternetdə, qadın kitabxanalarında, sənəd mərkəzlərində və arxivlərdə "qadın" informasiyasının təyin edilməsi və axtarışı üçün professional vasitədir. Tezaurusda 2087 termin var. Tezaurusun Azərbaycan versiyasına bizim cəmiyyətin sosial-siyasi reallıqlarını, milli mədəniyyətimizi və islam mədəniyyətini əks etdirən 589 terminlər daxil edilmişdir.




GENDER DİREKTORİYASI

Gender direktoriyası - qadın və gender məsələlərinə cəlb edilmiş bütün milli strukturlar üzrə verilənlər bankıdır: dövlət strukturları, milli parlament, biznes sektoru, KİV-lər, beynəlxalq təşkilatlar, diplomatik korpuslar, hüquq müdafiəçiləri, yazıçılar, şairlər, rəssamlar və s. Diqqət: direktoriya linklər vasitəsilə qadın QHT-lərin verilənlər bazası, gender layihələrini yerinə yetirən QHT-lərin verilənlər bankı, gender fənləri üzrə tədqiqatçıların və müəllimlərin verilənlər bankı ilə əlaqədardır.




AİLƏ, QADIN VƏ UŞAQ PROBLEMLƏRI ÜZRƏ DÖVLƏT KOMİTƏSİ

Azərbaycan Prezidenti İ.Əliyevin təşəbbüsü ilə 2006-cı il fevralın 6-da Ailə, Qadın və Uşaq problemləri üzrə Dövlət Komitəsi yaradılmışdır. Dövlət Komitəsinin sədri Bakı Dövlət Universitetinin professoru, siyasət elmləri doktoru Hicran Hüseynovadır.




QADIN HÜQUQLARINA DAİR MİLLİ SƏNƏDLƏR

Bölmədə kişilər və qadınlar arasında bərabərliyin əldə olunmasına, qadınların vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasına və qadın hüquqlarının müdafiəsinə dair milli sənədlər təqdim edilmişdir.




QADIN HÜQUQLARINA DAİR BEYNƏLXALQ SƏNƏDLƏR

Bölmədə kişilər və qadınlar arasında bərabərliyin əldə olunmasına, qadınların vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasına və qadın hüquqlarının müdafiəsinə dair beynəlxalq sənədlər təqdim edilmişdir.




QADIN QHT-LƏRİN VERİLƏNLƏR BAZASI

Verilənlər bazasına rəsmi surətdə qeydə alınmış və qeydə alınmamış təşkilatlar, qadın qrupları daxildir. Diqqət: ölkədə dəqiq profilli QHT-lər yoxdur, ona görə də informasiyanın dolğunluğu üçün axtarışı bir neçə açar sözlər üzrə aparmaq tövsiyə olunur.




GENDER LAYİHƏLƏRİNİ YERİNƏ YETİRƏN QHT-LƏRİN VERİLƏNLƏR BAZASI

Verilənlər bazası 1998-2007-ci illər üzrə gender problemlərinə dair beynəlxalq və milli layihələr haqda informasiya təqdim edir. Axtarış həm tematik açar sözlər, həm də QHT-lərin adı üzrə həyata keçirilir.






Human Rights in the XXI Century - Azerbaijan
















Regional Initiative of Women's Groups for Promoting ICT as a Strategic Tool for Social Transformation




     Sayt «Açıq Cəmiyyət» İnstitutu - Yardım Fondu tərəfindən hazırlanıb