UNİFEM Birləşmiş Millətlər Təşkilatının qadın fondudur. O, qadın
haqqlarını, qadınların siyasi həyatda iştirakını və iqtisadi təminatını
dəstəkləyən yeni məzmunlu proqramlara və strategiyalara texniki və
maliyyÉ™ yardımı göstÉ™rir.
YUNÄ°FEM BMT sistemi agentliklÉ™ri, dövlÉ™t qurumları vÉ™ qeyri-hökumÉ™t
təşkilatları (QHT) ilə tərəfdaşlıq edir, sosial ədalətə və gender
bÉ™rabÉ™rliyinÉ™ nail olmaq üçün qarşılıqlı fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rir. Bu,
cenderin bütün sahÉ™lÉ™rÉ™ tÉ™tbiq edilmÉ™si vÉ™ qadınların sÉ™lahiyyÉ™tlÉ™rinin
geniÅŸlÉ™ndirilmÉ™si strategiyaları üzrÉ™ texniki tÉ™crübÉ™ni tÉ™min etmÉ™k vÉ™
əməkdaşlıq yaratmaq vasitəsilə qadınların problemlərini əlaqələndirir
vÉ™ milli, regional vÉ™ qlobal gündÉ™liklÉ™rÉ™ ÅŸamil edilir.
MüÉ™lliflÉ™r: Kazım Æzimov, Ä°radÉ™ Qasımova, NÉ™sib NÉ™sibli, RÉ™na SÉ™fÉ™rÉ™liyeva, MöminÉ™t ÖmÉ™rova.
Bu mÉ™cmuÉ™dÉ™ ifadÉ™ olunmuÅŸ fikirlÉ™r onların müÉ™lliflÉ™rinÉ™ mÉ™xsusdur vÉ™
YUNÄ°FEM, BMT vÉ™ onun qurumlarının rÉ™smi mövqelÉ™rini É™ks etdirmir.
ÆlavÉ™ mÉ™lumat vÉ™ É™laqÉ™ üçün:
YUNÄ°FEM layihÉ™sinin AzÉ™rbaycan üzrÉ™ milli É™laqÉ™lÉ™ndiricisi: GülÅŸÉ™n PaÅŸayeva
BirləşmiÅŸ MillÉ™tlÉ™r Təşkilatının nümayÉ™ndÉ™liyi
AzÉ™rbaycan, Bakı, 370001, BMT-nin 50-ci ildönümü küçÉ™si, 3
Telefon: (99412) 989888; 981628; 986453; 980579
Faks: (99412) 983235;922491
Kursun strukturu və formatı
Bu kurs aÅŸağıdakı mövzuları É™hatÉ™ edir:
1. MünaqiÅŸÉ™ vÉ™ sülh nÉ™zÉ™riyyÉ™sinÉ™ giriÅŸ. MünaqiÅŸÉ™ nÉ™zÉ™riyyÉ™lÉ™rinin qısa tarixi.
2. Sosial münaqiÅŸÉ™lÉ™rin tipologiyası vÉ™ dinamikası.
3. MünaqiÅŸÉ™nin hÉ™lli : danışıq vÉ™ vasitÉ™çilik.
4. Sülh quruculuÄŸu prosesi
5. Qadınların münaqiÅŸÉ™lÉ™rin qarşısını almaqda vÉ™ sülh quruculuÄŸunda rolu.
Bu kurs universitetin digÉ™r kursları kimi mühazirÉ™ vÉ™ seminarlar
ÅŸÉ™klindÉ™ tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™rÉ™ açıqlanır. Lakin qrupda sual-cavab, ÅŸÉ™rh vÉ™
diskussiyalara geniÅŸ yer verilÉ™cÉ™k. Bir semestr üçün nÉ™zÉ™rdÉ™ tutulan bu
kurs 24 saat mühazirÉ™ vÉ™ 10 saat seminardan ibarÉ™tdir. Bundan É™lavÉ™,
tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™r seçdiklÉ™ri mövzu üzrÉ™ 8-10 sÉ™hifÉ™ hÉ™cmindÉ™ bir esse (referat)
hazırlamalı vÉ™ onu qrupun müzakirÉ™sinÉ™ tÉ™qdim etmÉ™lidirlÉ™r. Essenin
müzakirÉ™si üçün 2 saat ayrılır. BelÉ™liklÉ™, kurs 36 akademik saatdan
ibarətdir.
Kursun məqsədi
1. Bilik. TÉ™lÉ™bÉ™lÉ™r münaqiÅŸÉ™nin analizi vÉ™ hÉ™lli ilÉ™ baÄŸlı
müasir É™dÉ™biyyatı, xüsusilÉ™ QÉ™rb vÉ™ Amerika nÉ™zÉ™riyyÉ™çilÉ™rinin,
praktik-ekspertlərin, sosial fəlsəfə, sosiologiya, sosial psixologiya,
antropologiya, siyasÉ™t elmi, tÉ™tbiqi konfliktologiya, dilçilik
sahəsində fənlərarası araşdırmaların nəticələrini təhlil etməklə,
hÉ™mçinin öz hÉ™yat tÉ™crübÉ™lÉ™rinÉ™ É™saslanaraq sosial identiklik,
dövlÉ™tdaxili vÉ™ dövlÉ™tlÉ™rarası münaqiÅŸÉ™lÉ™r, onlar haqqında anlayış vÉ™
nÉ™zÉ™riyyÉ™lÉ™rlÉ™, münaqiÅŸÉ™nin hÉ™lli yolları, sülh yaratma prosesindÉ™
danışıq vÉ™ vasitÉ™çiliyin rolu ilÉ™ tanış olacaqlar. TÉ™lÉ™bÉ™lÉ™r aÅŸağıdakı
É™sas mÉ™sÉ™lÉ™lÉ™ri öyrÉ™nÉ™cÉ™klÉ™r:
münaqiÅŸÉ™ vÉ™ sülh nÉ™zÉ™riyyÉ™sinÉ™ giriÅŸ;
münaqiÅŸÉ™ vÉ™ sülh nÉ™zÉ™riyyÉ™sinin qısa tarixi;
münaqiÅŸÉ™ anlayışı, onun strukturu;
münaqiÅŸÉ™ni törÉ™dÉ™n sÉ™bÉ™blÉ™r;
sosial münaqiÅŸÉ™lÉ™rin tipologiyası vÉ™ tÉ™snifatı;
cÉ™miyyÉ™tdÉ™ münaqiÅŸÉ™nin pozitiv vÉ™ neqativ funksiyaları;
münaqiÅŸÉ™nin inkiÅŸaf mÉ™rhÉ™lÉ™lÉ™ri;
daxili, regional vÉ™ beynÉ™lxalq münaqiÅŸÉ™lÉ™r;
etnik münaqiÅŸÉ™nin lokal (mÉ™hÉ™lli) sÉ™bÉ™blÉ™ri vÉ™ qlobal konteksti;
müharibÉ™ vÉ™ silahlı münaqiÅŸÉ™lÉ™rin tipologiyası;
münaqiÅŸÉ™nin qarşısını almaq üçün preventiv tÉ™dbirlÉ™r;
münaqiÅŸÉ™nin tÉ™nzimlÉ™nmÉ™si, hÉ™lli yolları, modellÉ™ri vÉ™ texnikası;
münaqiÅŸÉ™nin tÉ™nzimlÉ™nmÉ™sindÉ™ danışıqlar vÉ™ vasitÉ™çiliyin rolu;
sülh quruculuÄŸu prosesi;
münaqiÅŸÉ™nin hÉ™llindÉ™ vÉ™ sülh quruculuÄŸu prosesindÉ™ qadınların rolu.
2. Bacarıq və vərdişlər. Kurs, birinci olaraq, diqqəti
münaqiÅŸÉ™nin tÉ™hlili vÉ™ hÉ™llinin ümumi nÉ™zÉ™riyyÉ™lÉ™ri üzÉ™rindÉ™
cÉ™mləşdirir. Ä°kincisi, bu nÉ™zÉ™riyyÉ™lÉ™ri münaqiÅŸÉ™nin xüsusi hesab edilÉ™n
mÉ™hÉ™lli, reqional, beynÉ™lxalq növlÉ™rinÉ™ tÉ™tbiq edir.
Kursun əsas məqsədi
nÉ™zÉ™riyyÉ™lÉ™ri tÉ™kcÉ™ öyrÉ™nmÉ™k deyil, onların praktikada
iÅŸlÉ™yib-iÅŸlÉ™mÉ™mÉ™sini yoxlamaqdan ibarÉ™tdir. MünaqiÅŸÉ™nin daha hÉ™qiqi,
təsirli və faydalı həlli, metod və yollarını tapmağa cəhd edilir. Bu
isÉ™, öz növbÉ™sindÉ™, tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™rdÉ™ müstÉ™qil tÉ™nqidi düÅŸünmÉ™ vÉ™ öyrÉ™nmÉ™
qabiliyyÉ™t vÉ™ bacarıqlarını tÉ™rbiyÉ™ edir, münaqiÅŸÉ™nin tÉ™hlili vÉ™
hÉ™llinÉ™ tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™rin öz münasibÉ™tlÉ™rini formalaÅŸdırır. NÉ™ticÉ™dÉ™,
tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™r müxtÉ™lif amillÉ™rin törÉ™tdiyi münaqiÅŸÉ™lÉ™rlÉ™ baÄŸlı faktları
yığmaq, tÉ™hlil etmÉ™k vÉ™ ümumiləşdirmÉ™k, real münaqiÅŸÉ™lÉ™rÉ™ müdaxilÉ™ etmÉ™
bacarıqları É™ldÉ™ edirlÉ™r. Danışıq vÉ™ vasitÉ™çilik prosesini hazırlamaq,
sülh quruculuÄŸu üçün müÅŸahidÉ™, müsahibÉ™, dialoq, güzəşt (konsensus),
mövqe, maraq, razılaÅŸma, müqavilÉ™ vÉ™ s. sahÉ™lÉ™rdÉ™ praktik vÉ™rdiÅŸlÉ™r
qazanırlar. Kurs boyu tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™r münaqiÅŸÉ™lÉ™rin qarşısını almaqdan ötrü
müxtÉ™lif model, üsul vÉ™ vasitÉ™lÉ™ri öz tÉ™crübÉ™sinÉ™ É™saslanaraq sınaqdan
keçirmÉ™ vÉ™rdiÅŸlÉ™rinÉ™ yiyÉ™lÉ™nir, hÉ™mçinin münaqiÅŸÉ™ prosesini
sənədləşdirmək və ya protokollaşdırmaq bacarığı əldə edirlər. Həyat
tÉ™crübÉ™si ilÉ™ müqayisÉ™ edÉ™rÉ™k, tÉ™lÉ™bÉ™ münaqiÅŸÉ™nin
nÉ™ üçün öyrÉ™nildiyini, xalqlar arasında sülh vÉ™ É™min-amanlığa
necə nail olmaqın yollarını praktiki surətdə mənimsəyir.
3. Konseptual yanaşma. Kursun konseptual yanaşması
bir sıra ideyalar É™sasında təşkil olunur. HÉ™min ideyalardan biri - münaqiÅŸÉ™ni sosiallaÅŸma
forması, ictimai həyat
faktı (sosial fakt), qrupdaxili və şəxslərarası qarşılıqlı t
əsir, qısası
cəmiyyətin modeli
kimi tÉ™qdim etmÉ™kdÉ™n ibarÉ™tdir. Buna müvafiq olaraq, danışıq vÉ™
vasitÉ™çilik texnikası, forma vÉ™ metodları sosial hÉ™yat strukturlarının
qarşılıqlı tÉ™sirini, sosial-siyasi münasibÉ™tlÉ™r arasında stabilliyi,
tarazlığı (balansı) təmin edən vasitələrin məcmuusu kimi nəzərdən
keçirilir. DigÉ™r bir ideya - tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™rÉ™ münaqiÅŸÉ™siz, ziddiyyÉ™tsiz,
harmonik abstrakt bir c
É™miyyÉ™tÉ™ qayıdış deyil, münaqiÅŸÉ™lÉ™rlÉ™ dolu plüralistik cÉ™miyyÉ™tdÉ™, real münaqiÅŸÉ™li, ziddiyyÉ™tli cÉ™miyyÉ™tdÉ™
necÉ™ yaÅŸamaq,
davranmaq, yaratmaq haqda bilik və praktiki vərdişlər aşılamaqdan
ibarÉ™tdir. NÉ™hayÉ™t, tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™rin özlÉ™ri münaqiÅŸÉ™li cÉ™miyyÉ™tin oyun
qaydalarını, zorakı etnik münaqiÅŸÉ™lÉ™ri vÉ™ müharibÉ™lÉ™ri tÉ™hlil edib,
müharibÉ™lÉ™rin qarşısını almağın metod vÉ™ vasitÉ™lÉ™rini mÉ™nimsÉ™yirlÉ™r.
Onlar nizam-xaos, düÅŸmÉ™nçilik-É™mÉ™kdaÅŸlıq, aqressivlik-mÉ™rhÉ™mÉ™t,
sÉ™rtlik-mülayimlik, israrçılıq-güzəşt vÉ™ s. kimi
anlayışları tÉ™nqidi-analitik surÉ™tdÉ™ tÉ™hlil edir, onların sintezinÉ™ vÉ™ inteqrasiyasına çalışır, konkret bacarıq vÉ™ vÉ™rdiÅŸlÉ™r É™ldÉ™ edirlÉ™r.
BelÉ™liklÉ™, bu ideyalara É™saslanaraq münaqiÅŸÉ™nin, müharibÉ™ vÉ™ sülhün tÉ™hlilindÉ™ mövcud yanaÅŸmalar içindÉ™ üstünlük
struktur-funksional yanaÅŸmaya verilir. MünaqiÅŸÉ™nin analizi vÉ™ hÉ™lli, sosial müÉ™yyÉ™nliyin (identikliyin) müxtÉ™lif formaları
sosial-konstruktivləşdirmə (qurma) metodunun
prinsiplÉ™rinÉ™ görÉ™ tÉ™hlil süzgÉ™cindÉ™n keçirilir. BaÅŸqa sözlÉ™, etnik,
qrup, təşkilat, qəbilə, tayfa, dini əqidə, məzhəblərlə bağlı
münaqiÅŸÉ™lÉ™r sosial vÉ™ siyasi münaqiÅŸÉ™nin forma vÉ™ modifikasiyaları kimi
anlaşılır. Bütün sosial münaqiÅŸÉ™lÉ™r cÉ™miyyÉ™tdÉ™ "defisit" olan iqtisadi
resurslar, sosial-siyasi statuslar, hakimiyyət və mənəvi dəyərlar
uÄŸrunda mübarizÉ™dÉ™n baÅŸqa bir ÅŸey deyildir. Bu mÉ™nada
"markit"
(bazar) mövcud ticarÉ™t, alış-veriÅŸ (sövdÉ™ləşmÉ™), razılıq qaydaları ilÉ™
müÅŸayiÉ™t olunan iqtisadi maraqlar sahÉ™sindÉ™ açıq surÉ™tdÉ™ baÅŸ verÉ™n
münaqiÅŸÉ™dir.
Demokratiya
- siyasi münasibÉ™tlÉ™r sahÉ™sindÉ™, hakimiyyÉ™tÉ™ yiyÉ™lÉ™nmÉ™k, hakimiyyÉ™tdÉ™
iÅŸtirak etmÉ™k vÉ™ ya hakimiyyÉ™tÉ™ tÉ™sir göstÉ™rmÉ™k uÄŸrunda maraq vÉ™
imkanlarımızın açıq rÉ™qabÉ™ti vÉ™ yarışıdır.
Tədris metodları
Biz bilÉ™rÉ™kdÉ™n "öyrÉ™tmÉ™k" felini deyil, "öyrÉ™nmÉ™" ismini iÅŸlÉ™dirik.
Birinci halda tələbənin təlim prosesində passivliyi, ikinci halda isə
aktivliyi nəzərə alınır. Birinci halda tələbə təlimin obyekti, ikinci
halda isə - subyektidir. Sinfin mərkəzində
müÉ™llim yox, tÉ™lÉ™bÉ™ durmalıdır. DÉ™rs (mühazirÉ™, seminar) müÉ™llim üçün yox, tÉ™lÉ™bÉ™ üçündür. Bu sÉ™bÉ™bdÉ™n, tÉ™limin təşkilindÉ™ üstünlüyü
aktiv və kooperativ (əməkdaşlıq)
öyrÉ™nmÉ™
metoduna veririk. TÉ™limin vasitÉ™si kimi seçdiyimiz É™nÉ™nÉ™vi öyrÉ™nmÉ™
formalarını - mühazirÉ™ vÉ™ seminarları isÉ™ aktiv vÉ™ kooperativ dÉ™rsin
tÉ™lÉ™b vÉ™ prinsiplÉ™rinÉ™ görÉ™ qururuq. MÉ™qsÉ™dimiz - alternativ mühazirÉ™
vÉ™ seminar yaratmaqdan ibarÉ™tdir. QÉ™rb tÉ™'lim-tÉ™dris tÉ™crübÉ™sini nÉ™zÉ™rÉ™
alaraq, biz mühazirÉ™ vÉ™ seminarlara
aktiv vÉ™ kooperativ öyrÉ™nmÉ™ strategiyasının aÅŸağıdakı elementlÉ™rini daxil edirik:
tələbələrin problemin həlli ilə bağlı oyun və simulyasiyada iştirakı;
tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™rin "breynstominq" vÉ™ ya "beynin iÅŸlÉ™tmÉ™si" (düÅŸünmÉ™k) prosesinÉ™ cÉ™lb edilmÉ™si;
kiçik qrupda strukturlaÅŸdırılmış suallara yönÉ™lmiÅŸ diskussiya vÉ™ ya layihÉ™nin təşkili;
tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™rin iÅŸtirakı ilÉ™ sinifdÉ™ keçirilÉ™n diskussiya (sualları vÉ™ diskussiyanı tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™r özlÉ™ri inkiÅŸaf etdirir);
ayrı-ayrı tələbələrə təqdimatların verilməsi (məsələn, debatlar, ekspert-diskussiyalar);
tələbələrin rol oynamaq fəaliyyəti;
É™ks-reaksiya ilÉ™ müÅŸahidÉ™ olunan mühazirÉ™dÉ™n istifadÉ™ etmÉ™k;
tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™rin hazırladığı suallar É™sasında mühazirÉ™;
mühazirÉ™ zamanı sübutlardan istifadÉ™ edilmÉ™si;
"sürpriz" qısa sorÄŸu vermÉ™k;
pauza (fasilÉ™) ilÉ™ müÅŸaiyyÉ™t olunan mühazirÉ™ tipi;
sinifdÉ™ müzakirÉ™ olunmayan qısa yazılı tapşırıqlar;
özunu qiymÉ™tlÉ™ndirmÉ™ fÉ™aliyyÉ™tinÉ™ tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™ri cÉ™lb etmÉ™k
(tÉ™lÉ™bÉ™ öz inamı, dÉ™yÉ™ri, münasibÉ™ti vÉ™ s. haqqında sorÄŸunu tamamlayır);
tələbələr tədqiqat vasitələrinə və alətlərinə yiyələnir;
É™ks-cavabla müÅŸahidÉ™ olunan mühazirÉ™dÉ™n istifadÉ™;
bÉ™lÉ™dçi mühazirÉ™ prosedurasından istifadÉ™ edilmÉ™si;
mühazirÉ™ zamanı sinifdÉ™ diskussiyanı aparmaq üçün É™n azı 15 dÉ™qiqÉ™ vaxt ayırmaq;
sinifdə (imkan daxilində) audio-vizual vasitələrdən istifadə etmək (şəkil, sxem, diaqram və s.);
sinifdÉ™ oxu fÉ™aliyyÉ™tini təşkil etmÉ™k vÉ™ É™n azı 15 dÉ™qiqÉ™ müddÉ™tindÉ™ sinifdÉ™ oxumaq É™trafında diskussiyalar aparmaq.
Kursun tələbləri
Bu kursa tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™r müntÉ™zÉ™m davam etmÉ™li, dÉ™rsdÉ™n öncÉ™ tapşırıqları
oxumalı, sinifdÉ™ keçirilÉ™n diskussiyalar vÉ™ tapşırıqlarda iÅŸtirak
etmÉ™lidirlÉ™r. Diskussiyanın vacibliyini qeyd etmÉ™k üçun tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™rin
iÅŸtirakına ümumi balın 20% verilir.
Oxu materiallarının müzakirÉ™sindÉ™ iÅŸtirak etmÉ™kdÉ™n É™lavÉ™, tÉ™lÉ™bÉ™lÉ™r
8-10 sÉ™hifÉ™ hÉ™cmindÉ™ bir esse yazmalı vÉ™ qrupun müzakirÉ™sinÉ™ tÉ™qdim
etmÉ™lidirlÉ™r. Bu isÉ™ ümumi qiymÉ™tin 30%-ini təşkil edir. Bu proqramda
esse mövzularının bÉ™'zisi verilmiÅŸdir.
Beləliklə, tələbənin qiyməti sinifdə iştirak etməyindən, davamiyyətindən, sonda təqdim etdiyi essedən asılıdır.
Qiymətləndirmə
Yazılı surətdə təqdim olunan esse və şifahi imtahanın nəticələri aşağıdakı kimi qiymətləndirilir:
A = É™la. MÉ™zmunun dÉ™rinliyi, fikrin aydınlığı, orijinallıq, sintez vÉ™ inteqrativlik bacarığı güclüdür.Yazıda sÉ™hv yoxdur.
B = yaxşı. MÉ™zmun yaxşı düÅŸünülüb, tÉ™lÉ™blÉ™rÉ™ cavab verir.
Formada fikrin ümumi quruluÅŸu izlÉ™nilir, lakin fikir ardıcıl ÅŸÉ™kildÉ™
açılmır.Yazıda bÉ™zi sÉ™hvlÉ™r var ki, anlamaÄŸa mane olur.
C = mÉ™qbul. MÉ™zmun qÉ™bul edilÉ™ bilÉ™r, tÉ™fÉ™kkür yetÉ™rincÉ™
güclüdür, lakin mÉ™ntiqi cÉ™hÉ™tdÉ™n qüsurlar var. MÉ™tnin ÅŸÉ™rhindÉ™
çÉ™tinliklÉ™r çoxdur. Yazıda çoxlu sÉ™hvlÉ™r var ki, qavramağı
çÉ™tinləşdirir.
D = qeyri-mÉ™qbul. MÉ™zmun kasıblığı var, mövzu yetÉ™rincÉ™ inkiÅŸaf etdirilmÉ™yib. Yazıda çoxlu sÉ™hvlÉ™r var.
Tələb edilən və əlavə oxu materialları:
Kitablar, məqalələr, rəylər və s. Universitetin kitabxanasında və ya
müÉ™llimin vasitÉ™si ilÉ™ É™ldÉ™ edilÉ™ bilÉ™r. Elektron ehtiyatlarından Bakı
DövlÉ™t Universitinin Sosial ElmlÉ™r binasının 9-cu mÉ™rtÉ™bÉ™sindÉ™ yerləşən
Kompüter Otaqında istifadÉ™ etmÉ™k olar.
QEYD: TÉ™lÉ™bÉ™lÉ™r verilmiÅŸ mühazirÉ™ vÉ™ seminarlar çÉ™rçivÉ™sindÉ™
esse mövzusunu seçmÉ™kdÉ™ vÉ™ bir-biri ilÉ™, hÉ™mçinin müÉ™llimlÉ™ müzakirÉ™
etmÉ™kdÉ™ azaddır. TÉ™lÉ™bÉ™lÉ™r mövzuya dÉ™yiÅŸiklik vÉ™ É™lavÉ™lÉ™r etmÉ™k
hüququnu özündÉ™ saxlayır.
MühazirÉ™ 1. MünaqiÅŸÉ™ vÉ™ sülh nÉ™zÉ™riyyÉ™sinÉ™ giriÅŸ (2 saat)
MünaqiÅŸÉ™ vÉ™ sülh nÉ™zÉ™riyyÉ™si nÉ™dir? MünaqiÅŸÉ™ nÉ™zÉ™riyyÉ™sinin tÉ™rifi vÉ™
tÉ™yinatı: É™sas anlayışlar vÉ™ kateqoriyalar. MünaqiÅŸÉ™ nÉ™zÉ™riyyÉ™si
fÉ™nlÉ™rarası predmet kimi. MünaqiÅŸÉ™ nÉ™zÉ™riyyÉ™sinin yarımsahÉ™lÉ™ri.
MünaqiÅŸÉ™ nÉ™zÉ™riyyÉ™sinin metodologiyası: ÆnÉ™nÉ™vi metodlar (çöl
tədqiqatı, etnoqrafiya, eksperiment, icmal-tədqiqat, kontekst-analiz).
FÉ™nlÉ™rarası metodlar (müqayisÉ™li analitik strategiya, müqayisÉ™li
mÉ™dÉ™niyyÉ™tlÉ™rarası araÅŸdırmalar, mürÉ™kkÉ™b vÉ™ sintetik strategiyalar,
diskursiv analiz).
Müasir QÉ™rb É™dÉ™biyyatında iki É™sas istiqamÉ™t: a) münaqiÅŸÉ™lÉ™rin
bilavasitÉ™ öyrÉ™nilmÉ™si b) sulh yaratma vÉ™ konsensusun É™ldÉ™ edilmÉ™si
üsullarının tÉ™tqiqi vÉ™ müharibÉ™nin öyrÉ™nilmÉ™si: "É™gÉ™r sülh
istÉ™yirsÉ™nsÉ™, müharibÉ™ni öyrÉ™n".
Oxu materialları:
1. Coser, Lewis A. 1956.
The Functions of Social Conflict. NY: The Free Press, London: Collier-Macmillan limited (pp.15-31
). (MüntÉ™xÉ™bat)
2. Kriesberg Louis 1982.
Social Conflicts. 2nd edition, New Jersey: PrenticeHall.
3. Simmel, Georg 1955.
Conflict. NY, London (pp. 13-57).
4. Ritzer, George 1996.
Sociological Theory. Fourth edition, NY: McGraw-Hill (pp.265-277).
(MüntÉ™xÉ™bat)
5. Yang, Philip Q. 2000.
Ethnic Studies. Issues and Approaches. NY: State University of New York (pp.39-60).
(MüntÉ™xÉ™bat)
6. Smith, Anthony 1988.
The Origins of Nations. Massachusetts (part 1, chapter 3; part 2, chapter 6).
7. O.N. Qromova, 2000.
KonfliktoloqiÉ™. Kurs Leküiy. Moskva, GKMOS, s. 6-27.
8. A.Q. Zdravomıslov, 1996.
SoüioloqiÉ™ konflikta. Moskva, Aspekt Press, s. 5-13, 20-76.
MühazirÉ™ 2. MünaqiÅŸÉ™ nÉ™zÉ™riyyÉ™sinin qısa tarixi (2 saat)
MünaqiÅŸÉ™ nÉ™zÉ™riyyÉ™sinin
inkişafı. Klassik modellər.
K.Marks: konflikt istehsal vasitÉ™lÉ™ri vÉ™ münasibÉ™tlÉ™ri arasında
ziddiyyÉ™t, siniflÉ™r arasında mübarizÉ™dir. Emil Dürkheym: münaqiÅŸÉ™ vÉ™
normadan kÉ™nar davranış. Maks Veber: konflikt müxtÉ™lif statuslu
qrupların maddi vÉ™ ideal maraqlarının mübarizÉ™si kimi. Georq Zimmel:
münaqiÅŸÉ™ qarşılıqlı fÉ™aliyyÉ™t vÉ™ sosiallaÅŸmanın forması kimi.
Müasir konflikt nÉ™zÉ™riyyÉ™lÉ™ri. MünaqiÅŸÉ™ sosial fÉ™aliyyÉ™t vÉ™
struktur-funksionalizm nəzəriyyələrində sosial gərginlikdir: Talkot
Parsons, Robert Merton, Neyl Smelser.
Cəmiyyətin "konflikt modeli" nəzəriyyəsi: Ralf Dahrendorf. Konflikt
nəzəriyyəsi və struktur funksionalizmin tənqidi. İki nəzəriyyənin
barışdırmaq və inteqrasiya etmək cəhdi: Levis Kozerin "Sosial
konfliktin funksiyaları" əsəri.
MünaqiÅŸÉ™ nÉ™zÉ™riyyÉ™sinin inteqrasiyasının daha da dÉ™rinləşmÉ™si: Rendl
Kollinzin "MünaqiÅŸÉ™nin sosiologiyası" É™sÉ™ri (1975) münaqiÅŸÉ™nin mikro vÉ™
makro səviyyələrdə inteqrasiya edilməsi cəhdi kimi.
KeçmiÅŸ Sovet Ä°ttifaqının süqutu vÉ™ münaqiÅŸÉ™ nÉ™zÉ™riyyÉ™sindÉ™
yarımsahÉ™lÉ™rin inkiÅŸafı: etnik münaqiÅŸÉ™ sosial münaqiÅŸÉ™nin növüdür.
Etnik münaqiÅŸÉ™nin É™sas kateqoriyaları: qeyri-zorakı, zorakı qarşıdurma
vÉ™ aydın ifadÉ™ edilmiÅŸ düÅŸmÉ™nçilik hisslÉ™ri. Etnik münaqiÅŸÉ™nin müasir
nəzəriyyələri: mədəniyyətlərin, dəyərlərin toqquşması və bir araya
sığışmaması nəzəriyyəsi. İnsan ekologiyası nəzəriyyəsi. Yarış
nəzəriyyəsi. Etnik bərabərsizlik- tabelik nəzəriyyəsi (daxili
müstÉ™mlÉ™kÉ™, É™mÉ™yin mÉ™dÉ™ni bölgüsü nÉ™zÉ™riyyÉ™si), müasir bazar
iqtisadiyyatının siniflər nəzəriyyəsi.
Oxu materialları:
1. Brown, Michael E.1996.
The Causes and Regional Dimension of Internal Conflict. In: Brown, Michael E. (Ed). The International Dimensions of Internal Conflict. Massachusetts (chapter 17).
2. Ritzer, George 1996.
Sociological Theory. Fourth edition, NY: McGraw-Hill (pp.265-277).
(MüntÉ™xÉ™bat)
3. Sisk, Timothy D. 1996.
Power Sharing and International Mediation in Ethnic Conflicts. Washington, DC: United States Institute of Peace (chapter 2).
4. Van de Goor, Lue (Ed.) 1996
. Conflict and Development: A General Introduction.
In: Between Development and Destruction. An Enquiry into the Causes of
Conflict in Post-Colonial States. Clingendael: Macmillan Press.
5. Yang, Philip Q. 2000.
Ethnic Studies. Issues and Approaches. NY: State University of New York (pp.39-60
). (MüntÉ™xÉ™bat)
6. O.N. Qromova, 2000.
KonfliktoloqiÉ™. Kurs leküiy. Moskva, GKMOS, s. 6-27.
7. A.Q. Zdravomıslov, 1996.
SoüioloqiÉ™ konflikta. Moskva, Aspekt Press, s. 5-13, 20-76.
Seminar 1. KonfliktÅŸünaslıq tarix vÉ™ nÉ™xÉ™riyyÉ™nin vÉ™hdÉ™ti kimi (2 saat)
MünaqiÅŸÉ™ nÉ™zÉ™riyyÉ™sinin metodologiyası: ÆnÉ™nÉ™vi metodlar (çöl
tədqiqatı, etnoqrafiya, eksperiment, icmal-tədqiqat, kontekst-analiz).
FÉ™nlÉ™rarası metodlar (müqayisÉ™li analitik strategiya, müqayisÉ™li
mÉ™dÉ™niyyÉ™tlÉ™rarası araÅŸdırmalar, mürÉ™kkÉ™b vÉ™ sintetik strategiyalar,
diskursiv analiz). Klassik vÉ™ müasir modellÉ™r.
KeçmiÅŸ Sovet Ä°ttifaqının süqutu vÉ™ münaqiÅŸÉ™ nÉ™zÉ™riyyÉ™sindÉ™
yarımsahÉ™lÉ™rin inkiÅŸafı: etnik münaqiÅŸÉ™ sosial münaqiÅŸÉ™nin növüdür.
Etnik münaqiÅŸÉ™nin É™sas kateqoriyaları: qeyri-zorakı, zorakı qarşıdurma
vÉ™ aydın ifadÉ™ edilmiÅŸ düÅŸmÉ™nçilik hisslÉ™ri. Etnik münaqiÅŸÉ™ haqqında
müasir nÉ™zÉ™riyyÉ™lÉ™r: mÉ™dÉ™niyyÉ™tlÉ™rin, dÉ™yÉ™rlÉ™rin toqquÅŸması vÉ™ bir
araya sığışmaması nəzəriyyəsi. İnsan ekologiyası nəzəriyyəsi. Yarış
nəzəriyyəsi. Etnik bərabərsizlik- tabelik nəzəriyyəsi (daxili
müstÉ™mlÉ™kÉ™, É™mÉ™yin mÉ™dÉ™ni bölgüsü nÉ™zÉ™riyyÉ™si), müasir bazar
iqtisadiyyatının siniflər nəzəriyyəsi.
Esse mövzuları:
1. Klassik modellÉ™r. K.Marks: MünaqiÅŸÉ™ istehsal vasitÉ™lÉ™ri vÉ™ istehsal
münasibÉ™tlÉ™ri arasında ziddiyyÉ™t, siniflÉ™r arasında mübarizÉ™dir.
2. Emil Dürkheym: MünaqiÅŸÉ™ vÉ™ normadan kÉ™nar davranış.
3. Maks Veber: MünaqiÅŸÉ™ müxtÉ™lif statuslu qrupların maddi vÉ™ ideal maraqlarının mübarizÉ™si kimi.
4. Georq Zimmel: MünaqiÅŸÉ™ qarşılıqlı fÉ™aliyyÉ™t vÉ™ sosiallaÅŸmanın forması kimi.
5. Müasir münaqiÅŸÉ™ nÉ™zÉ™riyyÉ™lÉ™ri. MünaqiÅŸÉ™ sosial fÉ™aliyyÉ™t vÉ™
struktur-funksionalizm nəzəriyyələrində sosial gərginlikdir: Talkot
Parsons, Robert Merton, Neyl Smelser.
6. CÉ™miyyÉ™tin münaqiÅŸÉ™ modeli nÉ™zÉ™riyyÉ™si: Ralf Dahrendorf.
7. MünaqiÅŸÉ™ nÉ™zÉ™riyyÉ™si vÉ™ struktur funksionalizmin tÉ™nqidi. Ä°ki
nəzəriyyəni barışdırmaq və inteqrasiya etmək cəhdi: Levis Kozerin "
Sosial münaqiÅŸÉ™nin funksiyaları" É™sÉ™ri.
8. MünaqiÅŸÉ™ nÉ™zÉ™riyyÉ™sinin inteqrasiyasının daha da dÉ™rinləşmÉ™si: Rendl
Kollinzin "MünaqiÅŸÉ™nin sosiologiyası" É™sÉ™ri münaqiÅŸÉ™nin mikro vÉ™ makro
səviyyələrdə inteqrasiya edilməsi cəhdi kimi.
Seminar vÉ™ esse üçün oxu materialları:
Birinci vÉ™ ikinci mühazirÉ™lÉ™rin É™dÉ™biyyat siyahısına baxın.
MühazirÉ™ 3. MünaqiÅŸÉ™ anlayışı vÉ™ münaqiÅŸÉ™lÉ™rin tipologiyası (2 saat)
MünaqiÅŸÉ™ vÉ™ münaqiÅŸÉ™li durum. Bəşər tarixinin lap É™vvÉ™lindÉ™n
fÉ™rdlÉ™rarası qarşılıqlı münasibÉ™tlÉ™rdÉ™ münaqiÅŸÉ™lÉ™rin meydana çıxması.
Demokratik proseslÉ™rin tÉ™kamülü münaqiÅŸÉ™lÉ™rin yaranmasında É™lveriÅŸli
bir amil kimi. CÉ™miyyÉ™tdÉ™ münaqiÅŸÉ™lÉ™rin labüdlüyü.
MünaqiÅŸÉ™li durumun yaranma ÅŸÉ™raiti. MünaqiÅŸÉ™li durum zÉ™ruridir, ancaq
münaqiÅŸÉ™nin yaranması üçün vacib ÅŸÉ™rt deyil. MünaqiÅŸÉ™li durumun
münaqiÅŸÉ™yÉ™ çevrilmÉ™si üçün zÉ™ruri ÅŸÉ™rtlÉ™r (xarici güc, tÉ™kan, tÉ™sadüf).
MünaqiÅŸÉ™nin subyekt, obyekt vÉ™ predmeti. MünaqiÅŸÉ™ anlayışının
müÉ™yyÉ™nləşdirilmÉ™si. MünaqiÅŸÉ™ elÉ™ bir durumdur ki, tÉ™rÉ™flÉ™r öz
mövqelÉ™rindÉ™ qarşılıqlı ziddiyyÉ™tlÉ™ri dÉ™rk edir vÉ™ tÉ™rÉ™flÉ™rdÉ™n hÉ™r biri
digÉ™rinin maraqlarına É™ks mövqe tutur.
MünaqiÅŸÉ™nin sÉ™rhÉ™dlÉ™ri. MünaqiÅŸÉ™nin sÉ™rhÉ™dlÉ™rini müÉ™yyÉ™n etmÉ™k
zÉ™rurÉ™ti, yÉ™ni münaqiÅŸÉ™nin tÉ™biÉ™tini daha yaxşı dÉ™rk etmÉ™k üçün onun
zaman vÉ™ mÉ™kanda xarici hüdudlarının aydınlaÅŸdırılması. MünaqiÅŸÉ™nin üç
hüdudu: mÉ™kanda, zamanda vÉ™ sistem daxilindÉ™.
MünaqiÅŸÉ™nin funksiyaları. MünaqiÅŸÉ™, ziddiyyÉ™tlÉ™rin aÅŸkar edilmÉ™si vÉ™
hÉ™lli vasitÉ™si kimi. MünaqiÅŸÉ™nin vahid dÉ™yÉ™rlÉ™ndirici sÉ™viyyÉ™si yoxdur.
MünaqiÅŸÉ™nin qurucu/konstruktiv vÉ™ dağıdıcı/destruktiv tÉ™biÉ™ti. MünaqiÅŸÉ™
sosial münasibÉ™tlÉ™rin vacib vÉ™ daimi komponenti kimi. Qrupdaxili
münaqiÅŸÉ™ - onun birlik vÉ™ möhkÉ™mliyinin bÉ™rpa üsulu kimi.
Qurucu/konstruktiv və dağıdıcı/dekstruktiv funksiyaların
xarakteristikası. ZiddiyyÉ™tlÉ™rin hÉ™lli sosial münaqiÅŸÉ™lÉ™rin obyektiv
funksiyası kimi. MünaqiÅŸÉ™nin neqativ nÉ™ticÉ™lÉ™ri (müÉ™yyÉ™n ünsiyyÉ™t
formalarının, normalarının və davranış qaydalarının pozulması).
MinaqiÅŸÉ™lÉ™rin tipologiyası. MünaqiÅŸÉ™lÉ™rin sÉ™bÉ™blÉ™ri onların
müxtÉ™lifliyini ÅŸÉ™rtlÉ™ndirir. MünaqiÅŸÉ™lÉ™rin tÉ™snifatı bir sıra amillÉ™rlÉ™
bağlıdır:
hÉ™lli yoluna görÉ™: zorakı vÉ™ dinc;
tÉ™zahür etdiyi sahÉ™yÉ™ görÉ™: siyasi, sosial, iqtisadi, təşkilati;
tÉ™siretmÉ™ istiqamÉ™tinÉ™ görÉ™: ÅŸaquli vÉ™ üfqi;
tÉ™zahür etdiyi dÉ™rÉ™cÉ™yÉ™ görÉ™: açıq vÉ™ gizli;
Ä°ÅŸtirakçıların sayına görÉ™: ÅŸÉ™xsiyyÉ™tdaxili, ÅŸÉ™xsiyyÉ™tlÉ™rarası, qrupdaxili;
mÉ™qsÉ™din mövcudluÄŸuna görÉ™: münaqiÅŸÉ™ üçün predmetin olub-olmaması baxımından;
ehtiyaclara (maraqlara, baxışlara) görÉ™;
tÉ™nzimlÉ™nmÉ™ dÉ™rÉ™cÉ™sinÉ™ görÉ™;
motivlÉ™rÉ™ görÉ™;
davametmÉ™ müddÉ™tinÉ™ görÉ™: uzunmüddÉ™tli vÉ™ qısamüddÉ™tli;
ehtiyatlarına görÉ™: maddi, mÉ™nÉ™vi, sosial;
zaman vÉ™ mÉ™kanda mÉ™hdudiyyÉ™t dÉ™rÉ™cÉ™sinÉ™ görÉ™;
subyektlÉ™rinÉ™ görÉ™.
TÉ™zahür sahÉ™lÉ™rinÉ™ görÉ™ tÉ™snifat É™n sadÉ™ vÉ™ asan izah edilÉ™ndir:
1. Ä°qtisadi münaqiÅŸÉ™lÉ™r bazar iqtisadiyyatı ÅŸÉ™ratindÉ™ É™n geniÅŸ yayılan
münaqiÅŸÉ™ kimi. Böyük miqyaslı iqtisadi münaqiÅŸÉ™lÉ™r É™halinin geniÅŸ
dairələrini əhatə edir.
2. Siyasi münaqiÅŸÉ™lÉ™r vÉ™ onların geniÅŸ miqyasda sosial hadisÉ™lÉ™rÉ™
çevrilmÉ™si potensialı: üsyanlar, kütlÉ™vi iÄŸtiÅŸaÅŸlar vÉ™ nÉ™hayÉ™t vÉ™tÉ™ndaÅŸ
müharibÉ™lÉ™ri.
Etnik münaqiÅŸÉ™ É™n ciddi siyasi problemlÉ™rdÉ™n biri kimi. MillÉ™tlÉ™rin
yaranması, onların qarşılıqlı təsir mexanizmləri və etnik problemlərin
kÉ™skinləşmÉ™si haqqında nÉ™zÉ™ri biliklÉ™rin mÉ™hdudluÄŸu. ÆmÉ™k, sÉ™hiyyÉ™,
sosial təminat, təhsil sahəsində maraqların ziddiyyətlərindən doğan
münaqiÅŸÉ™lÉ™r vÉ™ onların yuxarıda adı çÉ™kilÉ™n iki münaqiÅŸÉ™ tipi ilÉ™
əlaqəsi.
MünaqiÅŸÉ™lÉ™rin daha kiçik qruplara bölünmÉ™si. Etnik münaqiÅŸÉ™lÉ™rin alt
qruplara bölgüsü: qiyam vÉ™ ya poqromlar (iÄŸtiÅŸaÅŸların təşkilatçıları
mÉ™qsÉ™dlÉ™ri haqqında aydın tÉ™sÉ™vvürÉ™ malik deyillÉ™r, hadisÉ™lÉ™rin
inkiÅŸafının kortÉ™biiliyi). Ä°deoloji doktrinlÉ™rin münaqiÅŸÉ™si (milli
tÉ™lÉ™blÉ™r kortÉ™bii ÅŸÉ™kildÉ™ deyil, ideoloq-nÉ™zÉ™riyyÉ™çilÉ™r vasitÉ™silÉ™
formulÉ™ edilir). Siyasi institutların münaqiÅŸÉ™si (sÉ™rhÉ™d mübahisÉ™lÉ™ri,
hakimiyyÉ™t orqanları arasında mübahisÉ™li münasibÉ™tlÉ™r vÉ™ s.).
MünaqiÅŸÉ™lÉ™rin tipologiyası istÉ™nilÉ™n xüsusiyyÉ™tÉ™ É™saslana bilÉ™r.
TÉ™snifatın mÉ™qsÉ™di hÉ™r hansı münaqiÅŸÉ™nin özÉ™lliyini nÉ™zÉ™rÉ™ almaqla onun
hÉ™llinin uyÄŸun üsulunu tapmaqdır.
Oxu materialları:
1. Coser, Lewis 1956.
The Functions of Social Conflict. NY: Free Press (pp. 8, 41, 49).
2. Gordon, Judith R. 1987.
Approach to Organizational Behavior. A Diagnostic. Boston: Allyn and Bacon (chapter 10, pp. 448, levels 449-451, stages 451-453).
3. Grinberg, J. 1999.
Managing Behavior in Organization. New Jersey: Prentice Hall (chapter 9, pp. 207-210).
4. Halts, K. J.1992.
International Polities a Framework for Analysis. New Delhi: Prentice Hall (pp. 348-350).
5. Huczynski , A. and D. Buchanan 1991.
Organizational Behavior. Second Edition, Prentice Hall International (UK) Ltd (pp. 547-550).
(MüntÉ™xÉ™bat)
6. Johnson, David W. 1978.
Human Relations and Your Career. A Guide to Interpersonal Skills. New Jersey: Prentice Hall (chapter 9).
7. Luthans, Fred 1992.
Organization Behavior. Sixth Edition. NY: Mc Grow Hill Inc., (pp. 374-378).
(MüntÉ™xÉ™bat)
8. Moorluad, Gregory and Ricky W. Griffen 1992.
Organizational Behavior: Managing People and Organizations. Boston: Houghton Mifflin (chapter 10, pp. 307-310).
9. Randill, K., M. Stutman, S. Pool and Josef Folger 2001.
Working Through Conflict. NY: Longman (chapter 7).
10. Robbins, Stephen P. 2000. Essentials of Organizational Behavior.
Sixth Edition, New Jersey: Prentice Hall (pp.167-169, 170-176).
(MüntÉ™xÉ™bat)
11. Robbins, Stephen 1993. Organizational Behavior. New Delhi: Prentice Hall (pp. 442-445).
12. Rubin, Jeffrey Z., Dean G. Pruitt and Sung Hee Kim. 1994.
Social Conflict. Escalation, Stalemate and Settlement. NY: McGraw-Hill, Inc. (pp. 5-9: 11-26).
(MüntÉ™xÉ™bat)
13. Wilson, Gerald L. and Michael S. Hanna. 1990.
Groups in Context. Leadership and Participation in Small Groups. Second Edition
, NY: McGraw-Hill, Inc. (pp. 255-257, 260-261, 262-264).
(MüntÉ™xÉ™bat)
14. Anüupov A. Æ., Åžinilov A. Ä°., 1999.
KonfliktoloqiÉ™, M., str. 127-148.
15. Dmitriev A. V., 2000.
KonfliktoloqiÉ™, M., str. 53-73.
16. Merton R., 1965
. SoüialÄŸnaÉ™ struktura i anomaliÉ™/soüioloqiÉ™ prestupnosti, M., str. 100-135.
MühazirÉ™ 4. MünaqiÅŸÉ™nin inkiÅŸaf dinamikası (2 saat)
MünaqiÅŸÉ™nin yaranması haqqında Qaltunq üçbucağı. A - münasibÉ™t (nifrÉ™t
ÅŸÉ™fqÉ™tin É™ksi kimi) B - davranış (hÉ™m fiziki, hÉ™m dÉ™ verbal (sözlÉ™)
zorakılıq - zorakılıqdan imtina etməyin əksi kimi) və C - ziddiyyətlər
(problemi mühasirÉ™yÉ™ alma yaradıcılığın É™ksi kimi)
MünaqiÅŸÉ™nin dinamikasının üç mÉ™rhÉ™lÉ™si: gÉ™rginləşmÉ™, çıxılmaz vÉ™ziyyÉ™t,
çözülmÉ™. MünaqiÅŸÉ™nin gÉ™rginləşmÉ™ mÉ™rhÉ™lÉ™si vÉ™ onun inkiÅŸafı.
Gərginləşmə mərhələsində struktur dəyişikliklər: duşmənin mənfi obrazı,
göyÉ™rçinlÉ™r vÉ™ qırğılar, hÉ™rbi liderlÉ™rin üzÉ™ çıxması, yarı - hÉ™rbi
dÉ™stÉ™lÉ™rin formalaÅŸması, cÉ™miyyÉ™tin qütbləşmÉ™si. MünaqiÅŸÉ™ modellÉ™ri:
TÉ™cavüzkar - müdafiÉ™çi vÉ™ münaqiÅŸÉ™nin inkiÅŸafı spiralı. ÆlavÉ™ öhdÉ™lik
vÉ™ dolaÅŸdırmaq. MünaqiÅŸÉ™nin gÉ™rginləşmÉ™sinÉ™ imkan verÉ™n vÉ™ qarşısını
alan ÅŸÉ™rtlÉ™r. MünaqiÅŸÉ™nin çıxılmaz vÉ™ziyyÉ™tÉ™ düÅŸmÉ™si - ehtiyatların
tükÉ™nmÉ™si kimi. MünaqiÅŸÉ™nin konservləşdirilmÉ™si tÉ™hlükÉ™si. MünaqiÅŸÉ™nin
konservləşdirilmÉ™sindÉ™n udanlar vÉ™ uduzanlar. MünaqiÅŸÉ™nin sÉ™ngimÉ™
mÉ™rhÉ™lÉ™si vÉ™ müdaxilÉ™ yaxud problemin hÉ™lli. ÇözülmÉ™ mÉ™rhÉ™lÉ™sinin
baÅŸlanması: o biri tÉ™rÉ™fi düÅŸmÉ™n kimi deyil, partnyor kimi tanıma; É™ks
tÉ™rÉ™fin gücünü vÉ™ üstünlüklÉ™rini qÉ™bul etmÉ™, iki tÉ™rÉ™fin dÉ™ qÉ™bul
etdiyi ümumi mÉ™xrÉ™cin tapılması; danışıqlar; atəşkÉ™s.
MünaqiÅŸÉ™nin kökü anlayışı (orijinal münaqiÅŸÉ™) meqa-münaqiÅŸÉ™ anlayışının
É™ksi kimi (gÉ™rginləşmÉ™ mÉ™rhÉ™lÉ™sindÉ™n sonrakı münaqiÅŸÉ™). MünaqiÅŸÉ™nin
sÉ™bÉ™bini hÉ™ddÉ™n artıq gizlÉ™tmÉ™yin tÉ™hlükÉ™si. MünaqiÅŸÉ™ni hÉ™ll etmÉ™
zəruriyyəti.
Ä°nkiÅŸaf etmÉ™kdÉ™ olan bütün münaqiÅŸÉ™lÉ™r zorakılıqla müÅŸaiyÉ™t
olunurlarmı? Ä°nkiÅŸaf etmÉ™kdÉ™ olan münaqiÅŸÉ™nin hÉ™r üç mÉ™rhÉ™lÉ™sindÉ™
sülhyaratma strategiyalarına ehtiyac. Zorakılığı törÉ™dÉ™n üç amil:
zorakı mÉ™dÉ™niyyÉ™tlÉ™r, zorakı strukturlar vÉ™ zorakı oyunçular.
MünaqiÅŸÉ™nin qızışmasına tÉ™sir edÉ™n amillÉ™r; diaspora, qlobal güclÉ™rin
iqtisadi vÉ™ siyasi maraqları, regional güclÉ™r, beynÉ™lxalq mütəşəkkil
cinayÉ™tkarlıq, cinayÉ™tkar dövlÉ™tlÉ™r.
Oxu materialları:
1. Galtung, Johan. 2000.
Conflict Transformation by Peaceful Means (The Transcend Method). Geneva: UN, (pp 14-21, 25).
(MüntÉ™xÉ™bat)
2. Rubin, Jeffrey Z., Dean G. Pruitt and Sung Hee Kim. 1994.
Social Conflict. Escalation, Stalemate and Settlement. NY: McGraw-Hill, Inc. (pp. 68-69,72-76,99-100, 112,119, 151-156,194-195).
(MüntÉ™xÉ™bat)
3. Williams, Phil. 2001.
Transnational Criminal Enterprises, Ethnic Conflicts, and Insurgencies.
In: Ed. by Chester A. Crocker, Fen Osler Hampson, and Pamela Aall.
2001.Turbulent Peace. The Challenges of Managing International
Conflict. Washington, DC: United States Institute of Peace (pp.103-111)
(MüntÉ™xÉ™bat)
4. Lund, Michael S. 1996
. Preventing Violent Conflicts: A strategy for Preventive Diplomacy. Washington D.C.: United States Institute of Peace.
Seminar 2. MünaqiÅŸÉ™ anlayışı, tipologiyası vÉ™ dinamikası
(2 saat)
MünaqiÅŸÉ™nin tÉ™rifi. MünaqiÅŸÉ™ vÉ™ münaqiÅŸÉ™li durum. Ä°nsan cÉ™miyyÉ™tinin
inkiÅŸafı üçün münaqiÅŸÉ™lÉ™rin É™hÉ™miyyÉ™ti. MünaqiÅŸÉ™nin sÉ™rhÉ™dlÉ™ri vÉ™
funksiyaları. MünaqiÅŸÉ™lÉ™r haqqında müxtÉ™lif tÉ™snifatlar. MünaqiÅŸÉ™nin
inkiÅŸaf dinamikası: münaqiÅŸÉ™nin gÉ™rginləşmÉ™si, cıxılmaz vÉ™ziyyÉ™t vÉ™
münaqiÅŸÉ™nin çözülmÉ™ mÉ™rhÉ™lÉ™si. MünaqiÅŸÉ™lÉ™rdÉ™ zorakılıq. Zorakılığa necÉ™
É™l atmamalı. MünaqiÅŸÉ™lÉ™rin dinamikasına tÉ™sir edÉ™n xarici amillÉ™r.
Esse mövzuları:
1. MünaqiÅŸÉ™lÉ™r sosial zidiyyÉ™tlÉ™rin tÉ™zahüri kimi
2. Etnik münaqiÅŸÉ™lÉ™r vÉ™ onların tÉ™nzimlÉ™nmÉ™si sahÉ™sindÉ™ beynÉ™lxalq tÉ™crübÉ™
3. ABÅž vÉ™ SSRÄ°-nin Soyuq müharibÉ™yÉ™ gÉ™tirib çıxaran siyasÉ™tinin tÉ™hlili
4. HÉ™r hansı bir münaqiÅŸÉ™ni (tarixi vÉ™ ya tÉ™sÉ™vvür edilÉ™n) seçib tÉ™hlil
edin: münaqiÅŸÉ™li durumun É™rÉ™fÉ™si, sÉ™rhÉ™dlÉ™r, funksiyalar, tÉ™snifatda
yeri, dinamikası və s.
Seminar vÉ™ esse üçün oxu materialları:
Üçüncü vÉ™ dördüncü mühazirÉ™lÉ™rin É™dÉ™biyyat siyahısına baxın.
MühazirÉ™ 5-6. Danışıqlar (4 saat)
Danışıqlar konsepsiyası. Danışıqlar prosesi: onun strukturu, mÉ™rhÉ™lÉ™lÉ™ri, danışıq növlÉ™ri vÉ™ strategiyaları.
Paylayıcı (distribütiv) sövdÉ™ləşmÉ™ konsepsiyası: tÉ™rifi;
É™sas xüsusiyyÉ™tlÉ™ri. Paylayıcı sövdÉ™ləşmÉ™ durumu: hÉ™dÉ™f, müqavimÉ™t vÉ™
baÅŸlanğıc nöqtÉ™si; sövdÉ™ləşmÉ™ zolağı (zonaları), alternativ fikir, hÉ™ll
yolu, qarışıq sövdÉ™ləşmÉ™. Paylayıcı sövdÉ™ləşmÉ™ vÉ™ziyyÉ™tindÉ™ki strateji
vÉ™ taktiki vÉ™zifÉ™lÉ™r.Paylayıcı sövdÉ™ləşmÉ™nin bÉ™zi mÉ™sÉ™lÉ™lÉ™ri: paylayıcı
sövdÉ™ləşmÉ™ danışıqları zamanı tutulan mövqelÉ™r: ilkin tÉ™klif, açılış
mövqeyi, ilkin güzəştlÉ™r, güzəştlÉ™rin rolu, güzəştÉ™ getmÉ™ nümunÉ™si, son
tÉ™klif. ÖhdÉ™lik: öhdÉ™likdÉ™n istifadÉ™ zamanı taktiki qÉ™rarlar; öhdÉ™liyin
qÉ™bulu; digÉ™r tÉ™rÉ™fi yetiÅŸmÉ™miÅŸ öhdÉ™likdÉ™n çÉ™kindirmÉ™k; götürülmüÅŸ
öhdÉ™likdÉ™n imtina etmÉ™k yollarının tapılması.
Birləşdirici (inteqrativ) sövdÉ™ləşmÉ™ konsepsiyası.
Birləşdirici danışıqlar prosesinin əsas mərhələləri. Birləşdirici
danışıqların É™sas problemlÉ™ri. Æsas problemlÉ™rin hÉ™lli: É™sas
prinsiplÉ™r. Ä°nsanları É™sas problemlÉ™rdÉ™n ayırmaq. Maraqlar. Seçim.
Meyar. AlternativlÉ™r. MünasibÉ™t. ÖhdÉ™lik. Ä°nsanlarla baÄŸlı problemlÉ™rin
hÉ™lli. Danışıqlar prosesindÉ™ tÉ™maslar vÉ™ tÉ™sÉ™vvürlÉ™r: mÉ™rhÉ™lÉ™ modeli.
Effektiv tÉ™maslar: bÉ™zi problemlÉ™r. TÉ™sÉ™vvür vÉ™ emosiya problemlÉ™ri.
ÇÉ™tin danışıqlarda situasiyanın idarÉ™ olunması. DigÉ™r tÉ™rÉ™flÉ™
danışıqlar zamanı meydana çıxan problemlÉ™r. Danışıqlarda "TÉ™lÉ™lÉ™r".
Çirkin hiylÉ™lÉ™rlÉ™ üzləşmÉ™. Æsaslı dönüÅŸ taktikasından istifadÉ™.
ÆmÉ™kdaÅŸlıq qarşısındakı maneÉ™lÉ™rin aşılması.
Danışıqların digÉ™r strategiyaları: kompromis, güzəşt vÉ™ imtina.
Danışıqlara hazırlıq.
Oxu materialları:
1. Faure, Gun and Jeffrey Rubin (eds.) 1993.
Culture and Negotiation. London: Sage Publications.
2. Fisher, Roger and D. Ertel 2000.
Getting Ready to Negotiate (The Getting to Yes workbook). New Jersey: Prentice Hall.
3. Fisher, Roger and William L. Ury. 1996.
Getting to Yes. London: Arrow Business Books, (pp.101-133).
(MüntÉ™xÉ™bat)
4. Gordon, Judith 1993.
A Diagnostic Approach to Organizational Behavior. London: Allyn and Bacon (pp. 391-443).
5. Lewicki, R. J., J. A. Littere, D. M. Sounders and J. W. Minton 1994.
Negotiation. NY: McGraw Hill (chapters 3-7).
6. Ury, William L. 1993
. Getting Past No: Negotiating Your Way from Confrontation to Cooperation. NY: Bantam Books.
Internet saytları :
<
www.negotiation.com>Rev.2003-01-21
<
www.negotiatorpro.com> Rev.2003-01-21
Seminar 3. Neftin qiymÉ™tinin müÉ™yyÉ™n edilmÉ™si. Rola É™saslanan simulyasiya (ümumi qaydalar) (2 saat).
MühazirÉ™ 7. Problemin hÉ™lli (2 saat)
Problemin həlli anlayışı: hər iki tərəfi qane edən həll yolunun
tapılmasına cəhd. Problemin həllinin verdiyi nəticələr: Birləşdirici
hÉ™ll yolunun növlÉ™ri (meydanın geniÅŸlÉ™ndirilmÉ™si, qeyri-spesifik
kompensasiya, qarşılıqlı xidmÉ™tlÉ™r, qiymÉ™tin öldürülmÉ™si, yeni
variantlar).
Problemin É™sasını təşkil edÉ™n maraqların tÉ™hlili. ProblemlÉ™rin hÉ™llinÉ™ doÄŸru yol. Problem hÉ™llinin görünmÉ™yÉ™n tÉ™rÉ™flÉ™ri.
Digər tərəfi problemin həllinə cəlb etməyə inandırmaq strategiyaları:
qÉ™tiyyÉ™tin nümayiÅŸi, barışmaq istÉ™yinin olduÄŸunu göstÉ™rmÉ™k.
Oxu materialları:
1. Bercovitch, Jacob 1997
. Mediation in International Conflict.
In: Zartman, W. and L. Rasmussen (eds.) 1997. Peacemaking in
International Conflict. Method and Techniques. Washington D. C.: USIP
Press (pp. 239-272).
2. Gordon, Judith 1993.
A Diagnostic Approach to Organizational Behavior. London: Allyn and Bacon (pp. 445-493).
3. Kriesberg, Louis 1998.
Constructive Conflicts. From Escalation to Resolution. NY: Rowman and Littlefield Publishers ltd. (pp. 267-274).
4. Robbins, Stephen 1993.
Organizational Behavior. New Delhi: Prentice Hall (pp. 443-483).
5. Rubin, Jeffrey Z., Dean G. Pruitt and Sung Hee Kim. 1994.
Social Conflict. Escalation, Stalemate and Settlement. NY: McGraw-Hill, Inc. (pp. 168-179).
(MüntÉ™xÉ™bat)
Esse mövzuları:
1. Yaxın vaxtlarda tÉ™crübÉ™ndÉ™ olan münaqiÅŸÉ™lÉ™r haqqında düÅŸün.
MünaqiÅŸÉ™yÉ™ sÉ™bÉ™b nÉ™ idi? Bu, faydalı, yoxsa ziyanlı idi? MünaqiÅŸÉ™ necÉ™
həll olundu?
2. MünaqiÅŸÉ™lÉ™rin hÉ™lli nÉ™zÉ™riyyÉ™si nÉ™ vaxt faydalı olur, nÉ™ vaxt yox?
3. Hansı münaqiÅŸÉ™lÉ™r uÄŸurlu nÉ™ticÉ™ ilÉ™ bitir?
4. MünaqiÅŸÉ™nin hÉ™lli nÉ™yin sayÉ™sindÉ™ mümkün olur, onun xeyri nÉ™dir?
5. Üçüncü tÉ™rÉ™fin uÄŸurlu müdaxilÉ™sinÉ™ örnÉ™klÉ™r.
6. BeynÉ™lxalq münaqiÅŸÉ™lÉ™rdÉ™ xarici iÅŸtirakçıların rolu nÉ™dir?
7. MünaqiÅŸÉ™nin qarşısınını alımasının rolu nÉ™dÉ™n ibarÉ™tdir?
Esse üçün oxu materialları:
1.
Beyond Machiavelli: Tools for Coping With Conflict by Roger Fisher, et al. Hardcover (April 1994) (from
www.amazon.com)
2. Burton, John W. 1995.
Conflict Prevention as a Political System. In: Vasquez, John A. et al. (eds.) 1995. Beyond Confrontation. Ann Arbor: University of Michigan Press (pp.115-127).
3. Carment, David 1994.
The Ethnic Dimension in World Politics: Theory, Policy and Early Warning. Third World Quaterly, Vol. 15, No 4 (pp.551-582).
4.
Dealing With Someone Who Is Selfish (The Conflict Resolution Library) by Don Middleton. Library Binding (August 1999) (from
www.amazon.com)
5.
Difficult Conversations: How to Discuss What Matters Most by Douglas Stone, et al. Audio CD (April 6, 1999) (from
www.amazon.com)
6.
Difficult Conversations: How to Discuss What Matters Most by Douglas Stone, et al. Paperback (April 3, 2000) (from
www.amazon.com)
7. Fisher, Ronald 1989.
Pre-negotiation Problem-Solving Discussions: Enhancing the Potential for Successful Negotiations.
International Journal, No 64, Spring 1989. Ronald Fisher,
Prenegotiation Problem-Solving Discussions: Enhancing the Potential for
Successful Negotiations, International Journal 64 (Spring, 1989).
8.
Getting Past No: Negotiating Your Way from Confrontation to Cooperation by William Ury. Paperback (February 1993)
(from
www.amazon.com)
9. Horowitz, Donald L. 1985.
Ethnic Policy: The Constraints and the Opportunities. In: Horowitz, Donald L. 1985. Ethnic Groups in Conflict. Los Angeles: University of California Press (pp. 563-600).
10. Horowitz, Donald L. 1985.
Structural Techniques to Reduce Ethnic Conflict. In: Horowitz, Donald L. 1985. Ethnic Groups in Conflict. Los Angeles: University of California Press (pp. 601-625).
11. Jentleson, Bruce W. 1996.
Preventive Diplomacy and Ethnic Conflict: Possible, Difficult, Necessary. IGGC Policy Paper, No 27, June 1996, San Diego: Institute on Global Conflict and Cooperation (pp. 23).
12. Lake, David A. and Donald Rothschild 1996.
Containing Fear: The Origins and Management of Ethnic Conflict. International Security, Vol. 21, No 2, Fall 1996 (pp. 41-75).
13. Ross, Lee and Constance Stillinger 1991
. Barriers to Conflict Resolution. Negotiation Journal, October 1991 (pp. 389-404).
14.
The Keys to Conflict Resolution: Proven Methods of Settling Disputes Voluntarily by Theodore W. Kheel, William L. Lurie (Introduction). Hardcover (May 1999) (from
www.amazon.com)
15. Williams, Phil 1991.
Crisis Management in Europe: Old Mechanisms and New Problems. In: George, Alexander L. (ed.) 1991. Avoiding War. Oxford: Westview Press (pp. 500-517).
MühazirÉ™ 8. VasitÉ™çilik (2 saat)
VasitÉ™çi anlayışı (müzakirÉ™lÉ™rÉ™ yardım edÉ™n vÉ™ öz fikrini tÉ™klif edÉ™n
ÅŸÉ™xs): mediator vÉ™ onun adi vasitÉ™çidÉ™n fÉ™rqi; fasilitator (öz fikrini
göstÉ™rmÉ™dÉ™n müzakirÉ™lÉ™rÉ™ yardım edÉ™n ÅŸÉ™xs); vasitÉ™çilik hallarının
tarixi; beynÉ™lxalq vasitÉ™çiliyin öyrÉ™nilmÉ™si; uÄŸurlu vasitÉ™çilik
halları üzrÉ™ nümunÉ™lÉ™r; vasitÉ™çilik üçün motivlÉ™r.
VasitÉ™çiliyin müxtÉ™lif tÉ™riflÉ™ri. VasitÉ™çinin davranışı vÉ™ rolları.
VasitÉ™çinin rolunu müÉ™yyÉ™n edÉ™n amillÉ™r. VasitÉ™çinin töhfÉ™lÉ™ri.
KimlÉ™r vasitÉ™çi ola bilÉ™r: fÉ™rdlÉ™r; dövlÉ™tlÉ™r; müÉ™ssisÉ™ vÉ™ təşkilatlar;
effektli vasitÉ™çilik. Çıxılmaz vÉ™ziyyÉ™tlÉ™rdÉ™ vasitÉ™çilik strategiyaları
vÉ™ qÉ™rarvermÉ™. VasitÉ™çilikdÉ™ danışıqların üslubu.
Oxu materialları:
1. Bercovitch, Jacob 1997.
Mediation in International Conflict.
In: Zartman, W. and L. Rasmussen (eds.) 1997. Peacemaking in
International Conflict. Method and Techniques. Washington D. C.: USIP
Press (pp. 125-155).
2. Fisher, Roger and William L. Ury. 1996.
Getting to Yes. London: Arrow Business Books, (pp.56-end).
3. Kriesberg, Louis 1998.
Constructive Conflicts. From Escalation to Resolution. NY: Rowman and Littlefield Publishers ltd. (pp. 231-249).
4. Rubin, Jeffrey Z., Dean G. Pruitt and Sung Hee Kim. 1994
. Social Conflict. Escalation, Stalemate and Settlement. NY: McGraw-Hill, Inc. (pp. 196-223).
5.
KonfliktoloqiÉ™. Pod redaküiey A.S.Karmina. 1999. Spb.: Ä°zdatelÄŸstvo "LanÄŸ", (ss.402-411)
. (MüntÉ™xÉ™bat)
Esse mövzuları:
1. Siz xÉ™sarÉ™t almış bir ÅŸÉ™xsin mÉ™sÉ™lÉ™si üzrÉ™ vasitÉ™çisiniz. Amma
tÉ™rÉ™flÉ™rdÉ™n birinin nümayÉ™ndÉ™si iddia edir ki, onlar heç bir sÉ™lahiyyÉ™t
daşımırlar vÉ™ yalnız ona görÉ™ burada iÅŸtirak edirlÉ™r ki, qarşı tÉ™rÉ™fin
nÉ™ qÉ™dÉ™r güzəştÉ™ getmÉ™sini öyrÉ™nsinlÉ™r.
2. Siz É™mlak alqı-satqısı mÉ™sÉ™lÉ™si üzrÉ™ vasitÉ™çiçiniz. Alıcı iddia edir
ki, hÉ™rcÉ™nd ki, satıcı düÅŸünür ki, bu É™mlak tarixi abidÉ™ kimi
qorunmalıdır, alıcı müqavilÉ™nin imzalanmasından dÉ™rhal sonra onu
dağıtmaq niyyətindədir.
Esse üçün oxu materialları:
1. Bercovitch, Jacob and Allison Houston 1993.
Influence of Mediator Characteristics and Behavior on the Success of Mediation in International Relations. In: International Journal of Conflict Management, No 4, October 1993 (pp. 297-321).
2. Bercovitch, Jacob and Jeffrey Langley 1992.
The Nature of the Dispute and the Effectiveness of International Relations. NY: St. Martin's Press.
3. Blake, Robert and Jane Srygley Mouton 1985.
Solving Costly Organizational Conflicts. San Francisco: Jossey-Bass.
4. Haas, Richard 1990.
Conflicts Unending. New Haven: Yale University Press.
5. Schelling, Thomas 1960.
The Strategy of Conflict. Cambridge, Mass.: Harvard University Press.
6. Princen, Thomas 1992.
Intermediaries in International Conflicts. Princeton: Princeton University Press.
7. Touval, Saadi 1992.
The Superpowers as Mediators. Mediation in International Relations. NY: St. Martin's Press.
Internet saytları:
<
http://www.nafcm.org/> Rev. 2003-01-21
<
www.adrr.com> Rev. 2003-01-21
MühazirÉ™ 9. Sülh quruculuÄŸu prosesi: MünaqiÅŸÉ™nin hÉ™llindÉ™n barışığa doÄŸru (2 saat)
"Sülh" mÉ™fhumunun tÉ™rifi. SülhÉ™ nail olmaq yolları: danışıqlar yolu ilÉ™
münaqiÅŸÉ™nin hÉ™llinÉ™ nail olmaq bir tÉ™rÉ™fin hÉ™rbi qÉ™lÉ™bÉ™sindÉ™n daha
üstün alternativdir.
Sülh quruculuÄŸu prosesinin mÉ™rhÉ™lÉ™lÉ™ri. Ä°lkin mÉ™rhÉ™lÉ™dÉ™ münaqiÅŸÉ™nin
daha da gərginləşməsinin və onun nəticəsi kimi zorakılığın qarşısının
alınması: (1) atəşkÉ™s üçün danışıqlar, (2) düÅŸmÉ™nçiliyin
dayandırılması.
Æsas mÉ™rhÉ™lÉ™ - davamlı sülhyaratma: (1) müharibÉ™dÉ™n sülhÉ™ keçid, (2) sülhün möhkÉ™mlÉ™ndirmÉ™si.
Perspektiv: MünaqiÅŸÉ™lÉ™rin hÉ™llinÉ™ münasibÉ™tdÉ™ uzunmüddÉ™tli sülh
perspektivinin olmamasına qarşı, davamlı sülhÉ™ nail olmaÄŸa yönÉ™lmiÅŸ
uzunmüddÉ™tli sülhyaratma prosesi.
Davamlı sülh quruculuÄŸu mÉ™rhÉ™lÉ™sinin É™sas vÉ™zifÉ™lÉ™ri:
(1) keçid dövrü: maraqları olan bütün tÉ™rÉ™flÉ™rin cÉ™lb edilmÉ™si; hökumÉ™t
qurmaq (bÉ™zi hallarda müvÉ™qqÉ™ti hökumÉ™tin qurulması); yaraqlıların
tÉ™rk-silah edilmÉ™si, qaçqınların repatriasiyası (vÉ™tÉ™nlÉ™rinÉ™ dönmÉ™si).
(2) sülhün möhkÉ™mlÉ™ndirilmÉ™si mÉ™rhÉ™lÉ™si: institutsional sistemlÉ™rin
yaradılması, əsgərlərin yenidən birləşdirilməsi; iqtisadiyyatın yenidən
qurulması; É™n çox zÉ™rÉ™r çÉ™kÉ™n qrupların reabilitasiyası (ÅŸikÉ™stlÉ™r,
evsizlÉ™r, yetimlÉ™r vÉ™ s.), düÅŸmÉ™n tÉ™rÉ™flÉ™rin barışması.
MünaqiÅŸÉ™dÉ™n sonrakı cÉ™miyyÉ™tlÉ™rdÉ™ zÉ™if institutlaÅŸma problemi. Qanunun
aliliyi, güc nisbÉ™ti, dövlÉ™t inzibati sisteminin mÉ™suliyyÉ™tinin, müasir
medianın olmaması. Uyğun institutsional sistemin qurulmasına qədər
tÉ™lÉ™sik aparılan liberalizasiya siyasÉ™ti nÉ™ticÉ™sindÉ™ döyüÅŸlÉ™rin yenidÉ™n
bÉ™rpası tÉ™hlükÉ™si. MüvÉ™qqÉ™ti sÉ™rt hökumÉ™tin daha uÄŸurlu nümunÉ™lÉ™ri.
Sülh quruculuÄŸu uzunmüddÉ™tli davam edÉ™n proses kimi. Sülhyaratmada
iÅŸtirakçıların rolunun önÉ™mi. Beynalxalq iÅŸtirakçıların rolu:
vasitÉ™çilÉ™r, sülhyaradan qüvvÉ™lÉ™r, donor kömÉ™yi, investisiyalar,
tÉ™minatlar. Daxili iÅŸtirakçıların rolu: dövlÉ™t, iÅŸ adamları cÉ™miyyÉ™ti,
din xadimləri, KİV və vətəndaş cəmiyyəti.
Vətəndaş cəmiyyətinin həlledici rolu: yuxarı, orta və aşağı
sÉ™viyyÉ™lÉ™rdÉ™ müxtÉ™lif vÉ™zifÉ™lÉ™r. Sülh qurucusu yeni yaranan peÅŸÉ™ kimi.
Sülh prosesinÉ™ cÉ™lb edilmiÅŸ sivil vÉ™tÉ™ndaÅŸlara çÉ™kilÉ™n maliyyÉ™
xərclərinin hərbi metodlara nisbəti. Yaradıcı yanaşma və dialoq,
münaqiÅŸÉ™ "iÅŸçisinin" É™sas silahı kimi.
Sülh quruculuÄŸunun xüsusi aspektlÉ™ri: mÉ™dÉ™niyyÉ™t özÉ™lliklÉ™ri problemi,
cins fÉ™rqlÉ™ri, tarixin rolu vÉ™ tarixi keçmiÅŸÉ™, dinÉ™, incÉ™sÉ™nÉ™t vÉ™
tÉ™hsilÉ™, É™traf mühitin qorunması vÉ™ sairÉ™yÉ™ nisbÉ™tÉ™n gÉ™lÉ™cÉ™k inkiÅŸafa
üstünlüyün verilmÉ™si.
Sülhyaratma mÉ™rhÉ™lÉ™sinÉ™ qÉ™dÉ™r sülhyaratma strategiyalarının tÉ™tbiqi.
Strategiyalar: münaqiÅŸÉ™lÉ™rin idarÉ™ olunması vÉ™ sülhyaratma mÉ™sÉ™lÉ™lÉ™ri
üzrÉ™ fÉ™rdlÉ™rÉ™ vÉ™ qruplara tÉ™limlÉ™rin verilmÉ™si, müxtÉ™lif partiyalarla
görüÅŸ, konfrans vÉ™ dialoqların təşkili, KÄ°V vÉ™ seminarlar vasitÉ™silÉ™
sülh mÉ™dÉ™niyyÉ™tinin dÉ™stÉ™klÉ™nmÉ™si, qadınların cÉ™lb edilmÉ™si,
vasitÉ™çilÉ™rin dÉ™vÉ™t edilmÉ™si, iqtisadi maraqların yaradılması.
Oxu materialları:
1. Baker, Pauline H. 2001.
Conflict Resolution vs. Democratic Governance: Divergent Paths toPeace?
In: Ed. by Chester A. Crocker, Fen Osler Hampson, and Pamela Aall.
2001. Turbulent Peace. The Challenges of Managing International
Conflict. Washington, DC: United States Insitute of Peace (pp.759-763).
(
MüntÉ™xÉ™bat)
2. Cohen, Raymond, 1991.
Negotiating Across Cultures: communication obstacles in international diplomacy. Washington, DC: United States Institute of Peace (pp.8-14). (
MüntÉ™xÉ™bat)
3. Galtung, Johan 2000.
Conflict Transformation by Peaceful Means (The Transcend Method). Geneva: UN (pp. 14-15; 21; 25; 31; 74-75).
(MüntÉ™xÉ™bat)
MühazirÉ™ 10. Barışıq prosesindÉ™ É™dalÉ™t vÉ™ yaradıcılıq (2 saat)
MünaqiÅŸÉ™dÉ™n sonrakı problemlÉ™r - É™dalÉ™t vÉ™ intiqam. MüharibÉ™
cinayÉ™tlÉ™ri üçün intiqam vÉ™ É™fv arasında uyÄŸun balans. UzunmüddÉ™tli
perspektivdÉ™ ifrat intiqam tÉ™hlükÉ™si. Birinci vÉ™ Ä°kinci dünya
müharibÉ™lÉ™rindÉ™n sonrakı Almaniya nümunÉ™si. BaÅŸ vermiÅŸ qÉ™ddarlıq vÉ™
É™dalÉ™tsizliyin etirafı. Æmlakın qaytarılması, maliyyÉ™ ödÉ™niÅŸlÉ™ri vÉ™
iqtisadi ziyanın É™vÉ™zinin ödÉ™nilmÉ™si. Sülh vÉ™ É™dalÉ™tin maraqlı tÉ™rÉ™flÉ™r
üçün bir araya sığmazlığı.
MünaqiÅŸÉ™dÉ™n sonrakı cÉ™miyyÉ™tlÉ™rdÉ™ mövcud olan siyasi struktur: bölünmÉ™,
mÉ™dÉ™ni vÉ™ siyasi muxtariyyÉ™t. Sülhyaratma iÅŸinÉ™ yaradıcı yanaÅŸma:
hakimiyyÉ™tin bölüÅŸmÉ™si, kondominium vÉ™ É™razi dÉ™yiÅŸikliklÉ™ri.
C. Haltunqun modeli: MünaqiÅŸÉ™nin transformasiyası anlayışı münaqiÅŸÉ™nin
hÉ™llinÉ™ qarşı. MünaqiÅŸÉ™nin transformasiya yolları: sülh mÉ™dÉ™niyyÉ™tinin
dÉ™stÉ™klÉ™nmÉ™si (mÉ™sÉ™lÉ™n, KÄ°V-in kömÉ™yilÉ™), sülhpÉ™rvÉ™r strukturların
yaradılması (mÉ™sÉ™lÉ™n, qruplardaxili É™laqÉ™lÉ™r üçün ÅŸuranın vÉ™ ya barışıq
komissiyasının yaradılması), sülhsevÉ™r iÅŸtirakçıların prosesÉ™ cÉ™lb
edilmÉ™si (müxalif qruplar arasında iÅŸlÉ™mÉ™k üçün mÉ™sÉ™lÉ™n, beynalxalq
birliyin nümayÉ™ndÉ™lÉ™ri, din xadimlÉ™ri, qadınlar, QHT nümayÉ™ndÉ™lÉ™rindÉ™n
ibarÉ™t sülhyaradıcıları qrupları).
Üç mÉ™rhÉ™lÉ™: yaradıcı yanaÅŸma (stereotiplÉ™rdÉ™n uzaqlaÅŸmaq, mÉ™sÉ™lÉ™n,
É™razinin bir hissÉ™si yalnız bir dövlÉ™tÉ™ mÉ™xsus olmalıdır), keçid (yeni
reallıq yaratmaq, mÉ™sÉ™lÉ™n, mübahisÉ™li É™razilÉ™r üçün kondominium
anlayışını tÉ™bliÄŸ etmÉ™k) vÉ™ transformasiya (münaqiÅŸÉ™ni yeni reallığa
tÉ™tbiq etmÉ™k, mÉ™sÉ™lÉ™n, kondominium üçün qanunlar hazırlamaq vÉ™ birgÉ™
istifadə etməyə başlamaq).
BeynÉ™lxalq qanunvericiliyin uyÄŸunsuzluÄŸu: millÉ™tin öz müqÉ™ddÉ™ratını
tÉ™yinetmÉ™ hüququ vÉ™ dövlÉ™t sÉ™rhÉ™dlÉ™rinin dÉ™yiÅŸmÉ™zliyi sahÉ™sindÉ™ mövcud
olan çoxsaylı uyÄŸunsuzluqlar. Qanunların aliliyi qanun vÉ™ yeni reallıq
arasında münaqiÅŸÉ™yÉ™ qarşı. ÆlaqÉ™lÉ™rin dÉ™yiÅŸÉ™n reallıqlara uyÄŸunlaÅŸması:
orijinal sülh saziÅŸlÉ™rinÉ™ É™lavÉ™ vÉ™ düzÉ™liÅŸlÉ™rin edilmÉ™si zÉ™rurÉ™ti.
Oxu materialları:
1. Ball, Nicole 2001.
The Challenge of Rebuilding War Torn Societies.
In: Ed. by Chester A. Crocker, Fen Osler Hampson, and Pamela Aall.
2001. Turbulent Peace. The Challenges of Managing International
Conflict.Washington, DC: United States Institute of Peace (pp.720-726
). (MüntÉ™xÉ™bat)
2. Kritz, Neil J. 2001.
The Rule of Law in the Post-conflict Phase.
In: Ed. by Chester A. Crocker, Fen Osler Hampson, and Pamela Aall.
2001. Turbulent Peace. The Challenges of Managing International
Conflict. Washington, DC: United States Institute of Peace
(pp.805-811;813).
(MüntÉ™xÉ™bat)
3. Lederach, John Paul 2001.
Civil Society and Reconciliation.
In: Ed. by Chester A. Crocker, Fen Osler Hampson, and Pamela Aall.
2001. Turbulent Peace. The Challenges of Managing International
Conflict. Washington, DC: United States Institute of Peace (pp.841-847;
853-854).
(MüntÉ™xÉ™bat)
4. Licklider, Roy 2001.
Obstacles to Peace Settlements in Turbulent Peace.
In: Ed. by Chester A. Crocker, Fen Osler Hampson, and Pamela Aall.
2001. Turbulent Peace. The Challenges of Managing International
Conflict. Washington, DC: United States Institute of Peace (pp.698-699;
706-709).
(MüntÉ™xÉ™bat)
5. Paris, Roland 2001.
Wilson's Ghost: The Faulty Assumptions of Post-conflict Peace Building. In:
Ed. by Chester A. Crocker, Fen Osler Hampson, and Pamela Aall. 2001.
Turbulent Peace. The Challenges of Managing International Conflict.
Washington, DC: United States Institute of Peace (pp. 765-767;
780-781). (
MüntÉ™xÉ™bat)
6. Sisk, Timothy D. 2001.
Democratization and Peace Building.
In: Ed. by Chester A. Crocker, Fen Osler Hampson, and Pamela Aall.
2001. Turbulent Peace. The Challenges of Managing International
Conflict. Washington, DC: United States Institute of Peace (pp.786-787;
797-799).
(MüntÉ™xÉ™bat)
Esse mövzuları:
1. Sülh qurucusu yeni meydana çıxan peÅŸÉ™ kimi: sülh quruculuÄŸunun
konsepsiya vÉ™ mÉ™rhÉ™lÉ™lÉ™ri; barışıqdan sonra problemin hÉ™lli; sülh
quruculuÄŸunda iÅŸtirak edÉ™n iÅŸtirakçılar; sülhün yaranması yolunda É™sas
maneÉ™lÉ™r vÉ™ potensial tÉ™hlükÉ™lÉ™r; sülh quruculuÄŸu münaqiÅŸÉ™nin hÉ™llinÉ™
qarşı; sülh quruculuÄŸunun xarakteristikası (ÅŸÉ™xsi, sosial, mÉ™dÉ™ni);
sülh quruculuÄŸu strategiyaları; uÄŸurlu vÉ™ uÄŸursuz sülh quruculuÄŸu
cÉ™hdlÉ™ri haqqında nümunÉ™lÉ™r.
2. Sülh quruculuÄŸunda É™dalÉ™t vÉ™ intiqam problemi: müharibÉ™ cinayÉ™tlÉ™ri
üçün intiqam vÉ™ É™fv arasında uyÄŸun balans; qaçqınların öz yerlÉ™rinÉ™
qaytarılması; hÉ™rbi mÉ™hbuslar problemi; düÅŸmÉ™n tÉ™rÉ™flÉ™rin barışması;
itirilmiÅŸ É™mlakın qaytarılması; zÉ™rÉ™r çÉ™kmiÅŸ qrupların reabilitasiyası;
müharibÉ™nin vurduÄŸu zÉ™rÉ™rin ödÉ™nilmÉ™si; donor yardımı.
3. MünaqiÅŸÉ™dÉ™n sonrakı cÉ™miyyÉ™tlÉ™rdÉ™ demokratiyanın qurulması:
münaqiÅŸÉ™dÉ™n sonrakı cÉ™miyyÉ™tlÉ™rdÉ™ demokratiyaya tez keçidin mümkünlüyü
vÉ™ ya mümkün olmaması; avtoritar rejimlÉ™rin üzÉ™ çıxması tÉ™hlükÉ™si;
müvÉ™qqÉ™ti idarÉ™etmÉ™nin mümkünlüyü, müvÉ™qqÉ™ti hökumÉ™t problemi;
demokratiya quruculuÄŸunda köklü, lakin dönmÉ™z keçidin zÉ™ruriliyi.
4. C.Haltunqun transend metodu: sülh quruculuÄŸunda yaradıcılıq;
münaqiÅŸÉ™nin transformasiyası; münaqiÅŸÉ™yÉ™ keçid; yeni reallığın
yaradılması və leqalizasiyası; yeni yaranmış reallıqlar və onların
aradan qaldırılması məsələsində beynəlxalq və milli qanunvericilik
arasında ziddiyyətlər.
Esse üçün oxu materialları:
Doqquz vÉ™ onuncu mühazirÉ™lÉ™rin É™dÉ™biyyÉ™t siyahısına baxın.
Seminar 4. Sülh quruculuÄŸunda kollektiv sÉ™ylÉ™r. Rola É™saslanan simulyasiya (ümumi qaydalar) (2 saat)
MühazirÉ™ 11. Qadınlar, cender vÉ™ münaqiÅŸÉ™ (2 saat)
Qadınlar vÉ™ müharibÉ™ (ümumi icmal). MüharibÉ™lÉ™rin qadınlara tÉ™siri.
Qadınların silahlı münaqiÅŸÉ™dÉ™ rolu. Qadınlar münaqiÅŸÉ™ qurbanı kimi -
mÉ™rkÉ™zdÉ™, iÅŸtirakçı kimi kÉ™nardadırlar. MüharibÉ™ vÉ™ münaqiÅŸÉ™lÉ™rdÉ™
qadınların rolları, bacarıqları, ehtiyacları vÉ™ tÉ™crübÉ™lÉ™ri haqqında
düÅŸüncÉ™lÉ™r.
Cender vÉ™ münaqiÅŸÉ™. Cender, ya cins? Ä°ctimai vÉ™ bioloji fÉ™rqlÉ™r.
Kişilik ("maskulinlik") və qadınlığın ("femininlik") konseptuallaşması.
Mədəniyyətlərarası meyllər. Cender və cender yanaşmasının əsas
istiqamÉ™tinin müÉ™yyÉ™n edilmÉ™si. MüharibÉ™ vÉ™ münaqiÅŸÉ™ kontekstindÉ™
cender yanaşmanın istiqamətinin əhəmiyyəti. Cender rollarının
dÉ™yiÅŸilmÉ™sinin mümkünlüyü.
Bərabərlik və siyasi iştirak prinsipləri. Qərarların qəbuledilməsində
iÅŸtirak - qadınların insani hüququ kimi.Siyasi qÉ™rarların
qəbuledilməsində qadınların rolu: arqumentlər. Qadınların siyasətdə
iştirak etməsinə mane olan əngəllər.
Oxu materialları:
1. Breines, Ingeborg 1999.
A Gender Perspective on a Culture of Peace.
In: Breines, Ingeborg, Dorota Gierycz and Betty Reardon (eds.) 1999.
Toward a Women's Agenda for a Culture of Peace. Paris: UNESCO (chapter
2, pp. 33-53).
(MüntÉ™xÉ™bat)
2. Cott, Nancy F. 1987.
The Grounding of Modern Feminism. New Haven, London: Yale University Press
(pp. 243-267). (MüntÉ™xÉ™bat)
3. Gierycz, Dorota 1999.
Women in Decision-making: Can We Change the Status Quo?
In: Breines, Ingeborg, Dorota Gierycz and Betty Reardon (eds.) 1999.
Toward a Women's Agenda for a Culture of Peace. Paris: UNESCO (pp.
19-28).
(MüntÉ™xÉ™bat)
4. Green, Rosario 1996.
Women and Men in Partnership for a Healthier Society. In: Cahill, Kevin M. 1996. Preventive Diplomacy. NY: Basic Books (pp. 87-99).
(MüntÉ™xÉ™bat)
5. Skjelslak, Inger and Dan Smith 2001.
Gender, Peace and Conflict. Oslo: International Peace Research Institute (pp. 3-7).
(MüntÉ™xÉ™bat)
6. Smith, Dan 1999.
Women, War and Peace.
In: Breines, Ingeborg, Dorota Gierycz and Betty Reardon (eds.) 1999.
Toward a Women's Agenda for a Culture of Peace. Paris: UNESCO (pp.
57-71).
(MüntÉ™xÉ™bat)
MühazirÉ™ 12. Qadınlar münaqiÅŸÉ™lÉ™rin hÉ™ll edilmÉ™si
vÉ™ sülh quruculuÄŸu prosesindÉ™
(2 saat)
Sülh quruculuÄŸunda cender perspektivinin dÉ™rk edilmÉ™si. Sülh üçün qadın
təşkilatları. Qadın hÉ™rÉ™katlarıının güclÉ™nmÉ™sinÉ™ yönÉ™lmiÅŸ fÉ™aliyyÉ™tlÉ™r.
Qadınlar - sülh qurucuları kimi.
Sülh mÉ™dÉ™niyyÉ™tinÉ™ cender yanaÅŸması. Sülh mÉ™dÉ™niyyÉ™tinÉ™ YUNESKO-nun
verdiyi tÉ™rif. BMT-nin sülh üçün gündÉ™liyinin konseptual strukturu vÉ™
sülh gündÉ™liyindÉ™ qadınların rolu. Sülh mÉ™dÉ™niyyÉ™tinÉ™ qadınların
töhfÉ™si.
Ä°kinci vÉ™ üçüncü dünya qadın konfranslarının sÉ™nÉ™dlÉ™rindÉ™ É™ks olunmuÅŸ
sülh vÉ™ tÉ™hlükÉ™sizlik sahÉ™lÉ™rindÉ™ cender tÉ™hlilinÉ™ yönÉ™lmiÅŸ yanaÅŸmalar.
IV Ümumdünya Qadın Konfransı. FÉ™aliyyÉ™t üçün Pekin Platforması (Silahlı
münaqiÅŸÉ™lÉ™rdÉ™ iÅŸtirak edÉ™n qadınların problemlÉ™ri ilÉ™ baÄŸlı strategiya).
"Qadınların Statusu ilÉ™ baÄŸlı Komissiya"nın gündÉ™liyindÉ™ "Qadın vÉ™
Sülh". Qadınların sülh uÄŸrunda fÉ™aliyyÉ™tlÉ™ri vÉ™ təşəbbüslÉ™ri. Yaxşı
nümunÉ™lÉ™r.
Oxu materialları:
1.
Beijing Declaration and Platform for Action with the Beijing+5 Political Declaration and Outcome Document NY: UN, 2001 (pp. 82-93; 196-200); <
http://www.unifem.org/beijing/> Rev. 2003-22-01
(MüntÉ™xÉ™bat)
2. Chenoy, Anuradha Mitra and Achin Vanaik 2001.
Promoting Peace, Security and Conflict Resolution: Gender Balance in Decision-making.
In: Skjelslak, Inger and Dan Smith 2001. Gender, Peace and Conflict.
Oslo: International Peace Research Institute (pp. 122-138).
(MüntÉ™xÉ™bat)
3. Dahlerup, Drude 2001.
Women in Political Decision-making; From Critical Mass to Critical Acts in Scandinavia.
In: Skjelslak, Inger and Dan Smith 2001. Gender, Peace and Conflict.
Oslo: International Peace Research Institute (pp. 104-121).
(MüntÉ™xÉ™bat)
4. Marshall, Donna Ramsey 2000.
Women in War and Peace. Washington DC: United States Institute of Peace (pp. 7-27).
(MüntÉ™xÉ™bat)
5. Stephenson, Carolyn M. 1999.
Gender and the United Nations: Agenda for Peace. In Towards Women's Agenda for a Culture of Peace Paris: UNESCO (101-111).
(MüntÉ™xÉ™bat)
6. Tuft, Eva Irene 2001.
Integrating a Gender Perspective in Conflict Resolution: The Columbian Case.
In: Skjelslak, Inger and Dan Smith 2001. Gender, Peace and Conflict.
Oslo: International Peace Research Institute (pp. 139-145).
7.
United Nations Security Council Resolution # 1325. Rev. 2003-22-01 or <
http://www.un.org/Docs/ scres/2000/sc2000.htm> Rev. 2003-22-01
Seminar 5. MüdafiÉ™, münaqiÅŸÉ™ vÉ™ sülh quruculuÄŸu kontekstindÉ™ cenderin É™sas istiqamÉ™tlÉ™ri (2 saat)
Cender istiqamÉ™tli yanaÅŸma - kiÅŸilÉ™rin adÉ™tÉ™n üstün olduÄŸu sahÉ™dÉ™ qadın
perspektivinin É™lavÉ™ edilmÉ™sinin É™hÉ™miyyÉ™ti vÉ™ onun müsbÉ™t cÉ™hÉ™tlÉ™rinin
tanınması. MüdafiÉ™, münaqiÅŸÉ™ vÉ™ sülh quruculuÄŸu sahÉ™lÉ™rindÉ™ araÅŸdırma
nümunÉ™lÉ™ri.
Qadınların hÉ™rbi vÉ™ müdafiÉ™ institutları cÉ™rcivÉ™sinÉ™ qağılması üçün üç perspektiv:
HökumÉ™t vÉ™ siyasÉ™tçilÉ™rin bu sahÉ™dÉ™ müsbÉ™t fÉ™aliyyÉ™ti vÉ™ bu
institutlarda qadınların sayının artırılmasına yönÉ™lmiÅŸ qeyri
ayrı-seçkilik siyasÉ™ti;
hÉ™rbi vÉ™ müdafiÉ™ institutlarında kiÅŸi vÉ™ qadınların
oynadıqları müxtÉ™lif rollar haqqında mÉ™lumatların yayılması vÉ™ ortaya
çıxan debatlar;
hÉ™rbi vÉ™ müdafiÉ™ institutları ilÉ™ baÄŸlı araÅŸdırmalara cender baxışların inteqrasiya edilmÉ™si.
Qadınların sülh quruculuÄŸu sahÉ™sindÉ™ fÉ™aliyyÉ™ti: tÉ™lim vÉ™ tÉ™hsil,
qabaqcadan xÉ™bÉ™rdaredici strukturların yaranması, sülh quruculuÄŸu,
barışıq vÉ™ münaqiÅŸÉ™lÉ™rin qarşısının alınması üçün strategiyaların
işlənib hazırlanması.
Zorakı münaqiÅŸÉ™ vÉ™ müharibÉ™dÉ™ cender rolları. Qadınlar É™sgÉ™r, É™sgÉ™r
anaları vÉ™ arvadları, münaqiÅŸÉ™ zamanı vÉ™tÉ™ndaÅŸ cÉ™miyyÉ™tinin hÉ™dÉ™fÉ™
çevrilmiÅŸ bir hissÉ™si kimi, zorlama vÉ™ baÅŸqa müharibÉ™ cinayÉ™tlÉ™rinin
qurbanları, ailÉ™ni tÉ™min edÉ™n vÉ™ ailÉ™ baÅŸçısı, uÅŸaqlar, yaÅŸlılar vÉ™
yaralıların qayğısına qalan, ictimai vÉ™ siyasi təşkilatçılar, cÉ™bhÉ™dÉ™
hücumçu tÉ™rÉ™flÉ™r kimi.
Esse mövzüları:
1. Zorakı münaqiÅŸÉ™ vÉ™ müharibÉ™dÉ™ cender rolları.
2. Qadınların münaqiÅŸÉ™nin hÉ™lli, sülh quruculuÄŸu vÉ™ münaqiÅŸÉ™dÉ™n sonrakı durumda iÅŸtirakı.
3. Daha saÄŸlam cÉ™miyyÉ™t üçün qadınların vÉ™ kiÅŸilÉ™rin tÉ™rÉ™fdaÅŸlığı.
4. Qadınların qərarların qəbuledilməsi prosesində rolu.
5. MünaqiÅŸÉ™nin hÉ™llindÉ™ cender fÉ™rqlÉ™ri.
Seminar vÉ™ esse üçün oxu materialları:
On bir vÉ™ on ikinci mühazirÉ™lÉ™rin É™dÉ™biyyat siyahısına baxın.
Essenin müzakirÉ™si (2 saat)
XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda qadınların ictimai fəallığının gözəl nümunələri mövcuddur. Azərbaycanda qadın fəallığı, öz yolunu maarifçilik və xeyriyyəçilik ideyalarının yayılmasından başlayaraq, əlbəttə, hər bir ölkədə mədəni, dini, milli ənənələrlə formalaşdırılan spesifik cizgilərinə malik idi. Toplanmış informasiya, şübhəsiz, qadın və gender problemləri sahəsində işləyən müəllimlər, tarixçilər və tədqiqatçılar üçün yardımçı material olacaq. Onlar bu nadir sənədlərdən tarixi istinadlar, vizual və şifahi şəhadət şəklində istifadə etmək imkanı əldə edəcəklər.
Azərbaycan Prezidenti İ.Əliyevin təşəbbüsü ilə 2006-cı il fevralın 6-da Ailə, Qadın və Uşaq problemləri üzrə Dövlət Komitəsi yaradılmışdır. Dövlət Komitəsinin sədri Bakı Dövlət Universitetinin professoru, siyasət elmləri doktoru Hicran Hüseynovadır.