AZÆRBAYCAN QADINLARlNIN RESPUBLİKA CÆMİYYÆTİ
Verdiyeva Zemfira Nadir qızı. 1937-ci ildə Tbilisidə anadan olub. Azərbaycan
Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunu bitirib. 1966-cı ildə namizədlik, 1971-ci
ildÉ™ isÉ™ doktorluq dissertasiyası müdafiÉ™ edib. 1972-ci ildÉ™n professor,
1989-cu ildÉ™n Milli ElmlÉ™r Akademiyasının müxbir üzvüdür, 30 xarici ölkÉ™dÉ™
mühazirÉ™ oxuyub. 190-a yaxın lüÄŸÉ™t, kitab, monoqrafiya, dÉ™rslik müÉ™llifidir. 1972-1995-ci illÉ™rdÉ™ Xarici DillÉ™r
İnstitutunun rektoru olub. AzÉ™rbaycan, rus, ingilis, fransız, türk diliÉ™rini bilir.
1970-ci
ildÉ™n AzÉ™rbaycan Qadınlar Åžurasının üzvü, 1989-cu ildÉ™n sÉ™dri seçilib. Hazırda AzÉ™rbaycan Qadınlarının
Respublika Cəmiyyəti adlanan bu təşkilatın sədridir. Kembric Universitetinin
(İngiltərə) təqdimatı ilə Zemfira Verdiyeva "İlin qadını"
(1999-2000), "Æsrin qadını" (2000) elan edilmiÅŸ, adı BeynÉ™lxalq
bioqrafik mÉ™lumat kitabına daxil edilmiÅŸdir. AzÉ™rbaycanda xarici dillÉ™r üzrÉ™
ilk elmlər doktoru kimi ensiklopediyaya daxil olub.
CÉ™miyyÉ™t 1920-ci ildÉ™n fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rÉ™n Qadınlar Åžurasının É™sasında
yaranmışdır. "Azərbaycan Qadınlarının Respublika Cəmiyyəti" adı ilə
1991-ci ilin noyabr ayında qeydiyyatdan keçmiÅŸdir. Qeyri-hökumÉ™t qadın
təşkilatı kimi fəaliyyətə başlayan AQRC Qadınlar Şurasına xas binanın, vəsaitin,
nÉ™qliyyat vasitÉ™lÉ™rinin, hÉ™mçinin sÉ™nÉ™d vÉ™ mÉ™ktublaÅŸmanın varisidir. CÉ™miyyÉ™t
öz fÉ™aliyyÉ™tini respublikanın Konstitusiyası vÉ™ qanunları É™sasında qurub.
AzÉ™rbaycan Respublikasının bütün É™razisindÉ™ CÉ™miyyÉ™tin təşkilatları, bölmÉ™lÉ™ri
fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rir.
AQRC-nin məqsədi Azərbaycan qadınlarının siyasi, sosial və ictimai
fÉ™allığını artırmaq, müstÉ™qil AzÉ™rbaycan Respublikasının milli dirçÉ™liÅŸi vÉ™
dünya xalqları arasında layiqli yer tutmasına yardım etmÉ™kdir. AzÉ™rbaycan
qadınlarının vÉ™tÉ™ndaÅŸlıq, siyasi, iqtisadi, milli-mÉ™dÉ™ni hüquqlarının qorunması
vÉ™ hÉ™yata keçirilmÉ™si, onların dövlÉ™t, habelÉ™ ictimai iÅŸlÉ™rÉ™ cÉ™lb olunması,
dövlÉ™t idarÉ™ orqanlarında tÉ™msil olunması istiqamÉ™tindÉ™ fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rir.
Qadınların sosial müdafiÉ™sini, mÉ™iÅŸÉ™tini yaxşılaÅŸdırmaq üçün tÉ™dbirlÉ™r vÉ™ proqramlar
hazırlayıb hÉ™yata keçirir.
CÉ™miyyÉ™t respublikamızda mövcud olan bütün qadın təşkilatlarının
iÅŸini É™laqÉ™lÉ™ndirmÉ™yÉ™ çalışır. Tariximizin, dilimizin, dinimizin,
incÉ™sÉ™nÉ™timizin tÉ™bliÄŸi, geniÅŸ ümumrespublika xeyriyyÉ™çilik proqramı tÉ™rtib
edib hÉ™yata keçirmÉ™k QC-nin iÅŸindÉ™ prioritet təşkil edir. Bu gün AzÉ™rbaycandakı
mürÉ™kkÉ™b ÅŸÉ™rait, ermÉ™ni tÉ™cavüzü qadınların müxtÉ™lif problemlÉ™rlÉ™ üzləşmÉ™sinÉ™,
ağır iqtisadi böhran ÅŸÉ™raitindÉ™ yaÅŸamasına sÉ™bÉ™b olur. Odur ki, xeyriyyÉ™çilik
tÉ™dbirlÉ™ri, qaçqın vÉ™ köçkünlÉ™rÉ™, valideynsiz qalmış uÅŸaqlara, É™lillÉ™rÉ™,
É™halinin yoxsul tÉ™bÉ™qÉ™sinÉ™ yardım göstÉ™rmÉ™k AQRC-nin iÅŸinin tÉ™rkib hissÉ™sinÉ™
çevrilmiÅŸdir. CÉ™miyyÉ™t qadınların iÅŸlÉ™ tÉ™min edilmÉ™si, elm, texnika, mÉ™dÉ™niyyÉ™t
vÉ™ incÉ™sÉ™nÉ™t sahÉ™lÉ™rindÉ™ onların öz qabiliyyÉ™t vÉ™ istedadlarını nümayiÅŸ
etdirmÉ™sinÉ™ kömÉ™k edir. Bu gün AzÉ™rbaycan Qadınları CÉ™miyyÉ™ti dünyanın bir çox
ölkÉ™lÉ™rÉ™ ilÉ™ É™laqÉ™si olan nüfuzlu bir təşkilata çevrilmiÅŸdir. CÉ™miyyÉ™tin ABÅž,
İngiltÉ™rÉ™, Fransa, Almaniya, Hindistan, Çin, İran, TürkiyÉ™, Rusiya, Belorus,
Ukrayna, Litva, Latviya, Estoniya, Gürcüstan vÉ™ Dağıstanın bir sıra qadın
təşkilatları ilÉ™ É™laqÉ™si var. 63 ölkÉ™nin qadın təşkilatı ilÉ™ dostluq vÉ™
É™mÉ™kdaÅŸlıq edÉ™n AzÉ™rbaycan Qadınları CÉ™miyyÉ™ti hÉ™mçinin Ümumdünya Demokratik
Qadınlar CÉ™miyyÉ™tinin (Paris) üzvüdür. CÉ™miyyÉ™tin tÉ™rkibindÉ™ ÆsgÉ™r anaları
komitÉ™si vÉ™ dini yönümlü qadınlar qrupu fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rir. CÉ™miyyÉ™tin 70 min
nÉ™fÉ™rÉ™ qÉ™dÉ™r üzvü var.
SSRİ-nin süqutu nÉ™ticÉ™sindÉ™ AzÉ™rbaycan bir sıra problemlÉ™rlÉ™
üzləşmÉ™li oldu. ErmÉ™nistanın AzÉ™rbaycana tÉ™cavüzü bu problemlÉ™ri daha da
dÉ™rinləşdirib kÉ™skinləşdirdi. MüharibÉ™ nÉ™ticÉ™sindÉ™ AzÉ™rbaycan É™halisinin 1
milyon 200 min nÉ™fÉ™ri ev-eÅŸiyini itirib, qaçqın, köçkün vÉ™ziyyÉ™tindÉ™ yaÅŸamaÄŸa
başladı. 60 min nəfər əlil oldu.
Bu gün AzÉ™rbaycanda 20 min ÅŸÉ™hid
ailəsi var. AQRC əhalinin bu təbəqəsilə daimi
É™laqÉ™ saxlayır, onlara yardım göstÉ™rir.
AzÉ™rbaycan É™razisindÉ™ ağır müharibÉ™ getdiyi günlÉ™rdÉ™ AQRC üzvlÉ™ri
hospitallara gedir, yaralı əsgərlərə qulluq edir, qan verməkdən belə
çÉ™kinmirdilÉ™r, CÉ™miyyÉ™t üzvlÉ™ri dÉ™fÉ™lÉ™rlÉ™ MurovdaÄŸa, Füzuli, AÄŸdam, TÉ™rtÉ™r bölgÉ™lÉ™rinÉ™ getmiÅŸ, É™sgÉ™rlÉ™rÉ™ sovqat paylamış,
səyyar briqadaların vasitəsilə onlara konsert vermişlər.
Cəmiyyət Bakı kəndlərini də diqqət mərkəzində saxlayır. Buzovna,
Mərdəkan, Ramana, Bilgəh, Zuğulba qəsəbələrində yaşayan tənha və xəstə qocalar,
É™lillÉ™r QC-nin kömÉ™yini hiss edir, bunu minnÉ™tdarlıqla qarşılayırlar. Bayram
günlÉ™rindÉ™ onlara isti ev xörÉ™yindÉ™n tutmuÅŸ, pal-paltara, dava-dÉ™rmana qÉ™dÉ™r
paylanılır. 1999-cu il "Ahıllar ili" elan edildiyindən, AQRC qocalar
vÉ™ É™lillÉ™r evlÉ™rinÉ™ mütÉ™madi baÅŸ çÉ™kmiÅŸ, mümkün olan kömÉ™kliyi etmiÅŸdir.
Bakı şəhərində yerləşən 18 internat məktəbi, uşaq evləri və uşaq
baÄŸçaları da AQRC-nin diqqÉ™t mÉ™rkÉ™zindÉ™dir. Onlardan bÉ™zisi ilÉ™ CÉ™miyyÉ™t daimi
É™laqÉ™ saxlayır, problemlÉ™rin hÉ™llindÉ™ qarşıya çıxan çÉ™tinliklÉ™rin dÉ™f
olunmasında onlara yardım edir.
AQRC xarici ölkÉ™lÉ™rin qadın cÉ™miyyÉ™tlÉ™ri ilÉ™ iÅŸgüzar É™laqÉ™ qurmaÄŸa
böyük É™hÉ™miyyÉ™t verir. CÉ™miyyÉ™tin 66 xarici ölkÉ™ ilÉ™ É™laqÉ™si var. Bu ölkÉ™lÉ™rin
qadın qurumlarının keçirdiyi qurultay vÉ™ konfranslarda iÅŸtirak edir, AzÉ™rbaycan
qadınlarının problemlÉ™rindÉ™n, ölkÉ™mizin üzləşdiyi É™dalÉ™tsizlikdÉ™n söhbÉ™t açır.
AQRC Ümumdünya Demokratik Qadınlar CÉ™miyyÉ™tinin üzvüdür.
AQRC-nin xarici É™laqÉ™lÉ™ri iki kitabda öz É™ksini tapmışdır: 1992-ci
ildÉ™ "Şərq-QÉ™rb" nəşriyyatı tÉ™rÉ™findÉ™n çapdan buraxılmış "Bir
ömrÉ™ sığmayan arzular" kitabı TürkiyÉ™, İran, İraq, İngiltÉ™rÉ™ sÉ™fÉ™rlÉ™rindÉ™n
bÉ™hs edir. Kitab sÉ™fÉ™r təəssüratından çox, bu ölkÉ™lÉ™rdÉ™ qadınlarımızın
keçirdiyi görüÅŸlÉ™rdÉ™n, diskussiya vÉ™ mübahisÉ™lÉ™rdÉ™n, É™ldÉ™ edilÉ™n razılaÅŸmalardan,
birgÉ™ tÉ™dbirlÉ™rdÉ™n bÉ™hs edir. AQRC-nin sÉ™dri, Milli Akademiyanın müxbir üzvü,
professor Zemfira Verdiyevanın 1999-cu ildə "Gənclik" nəşriyyatında
çapdan çıxmış "BaÄŸlı qapılar açılanda" kitabı da ABÅž, İran, TürkiyÉ™,
Meksika, İtaliya, İngiltÉ™rÉ™, Çin sÉ™fÉ™rlÉ™rindÉ™n bÉ™hs edir. Kitab "yol
qeydlÉ™ri, təəssüratları" kimi nÉ™zÉ™rdÉ™ tutulsa da, AQRC-nin beynÉ™lxalq
miqyasda gördüyü iÅŸlÉ™r barÉ™dÉ™ tÉ™sÉ™vvür yaradır. Zemfira xanımın bu ölkÉ™lÉ™rin
qadın ictimaiyyÉ™ti ilÉ™ görüÅŸ zamanı söylÉ™diyi sözlÉ™r, AzÉ™rbaycan xalqına qarşı
törÉ™dilmiÅŸ É™dalÉ™tsizliklÉ™r barÉ™dÉ™ informasiya maraqla oxunur.
AzÉ™rbaycan Qadınlar Åžurasının varisi olan AQRC öz zÉ™ngin tarixi ilÉ™
fÉ™xr edir. CÉ™miyyÉ™t özünün 80 illiyini qeyd etmiÅŸdir. Bu gün müxtÉ™lif qadın
təşkilatlarına rÉ™hbÉ™rlik edÉ™n qadın liderlÉ™rin bir çoxu QÅž-nın yetirmÉ™sidir.
Qadın ProblemlÉ™ri üzrÉ™ DövlÉ™t KomitÉ™sinin sÉ™dri professor ZÉ™hra Quliyeva,
"Qadın vÉ™ İnkiÅŸaf MÉ™rkÉ™zi"nin prezidenti Elmira Süleymanova, Bakı
ÅŸÉ™hÉ™r Qadınlar Assosiasiyasının sÉ™dri ZÉ™rifÉ™ Salahova, İşgüzar Qadınlar
Assosiasiyasının sÉ™dri Svetlana Qasımova, AzÉ™ri-türk Qadınlar Birliyinin sÉ™dri
TÉ™nzilÉ™ RüstÉ™mxanlı vÉ™ b. bu cÉ™miyyÉ™tin yetirmÉ™lÉ™ridirlÉ™r.
1995-ci ilin iyunundan AzÉ™rbaycan BMT-nin "Qadınlara münasibÉ™tdÉ™
ayrı-seçkiliyin bütün formalarının ləğv olunması haqqında" Konvensiyasına
qoÅŸulmuÅŸdur. AQRC bu sahÉ™dÉ™ öz iÅŸini müntÉ™zÉ™m olaraq davam etdirir. Qadın
hüquqlarının qorunması CÉ™miyyÉ™tin hÉ™r ay, hÉ™r hÉ™ftÉ™, hÉ™r gün gördüyü gündÉ™lik
işlər siyahısındadır.
"BeynÉ™lxalq sülh mÉ™dÉ™niyyÉ™ti" elan olunmuÅŸ 2000-ci ildÉ™ QC
xüsusi tÉ™dbirlÉ™r planı hÉ™yata keçirmiÅŸdir. CÉ™miyyÉ™tin rayon bölmÉ™lÉ™rindÉ™ mövzu
dairÉ™sindÉ™ konfranslar keçirilmiÅŸ, müasir dövrdÉ™ dinc yanaşı yaÅŸamağın,
bəşəriyyÉ™tin ümumi evi olan Yer kürÉ™sindÉ™ sülhün bÉ™rqÉ™rar olunmasının
vacibliyindən danışılmışdır.
AQRC xarici öikÉ™lÉ™rin mÉ™mlÉ™kÉ™timizdÉ™ki sÉ™firliklÉ™rilÉ™ dÉ™ É™laqÉ™ni
genişləndirir. Bu, həm maddi, həm də mənəvi xarakter daşıyır.
25 dekabr 1997-ci ildÉ™ MÉ™sqÉ™t (Oman) ÅŸÉ™hÉ™rindÉ™ keçirilÉ™n Ümumdünya
TÉ™hsil Assambleyasının növbÉ™ti konfransında MDB ölkÉ™lÉ™rindÉ™n yalnız AzÉ™rbaycan
tÉ™msil olunmuÅŸdu. NümayÉ™ndÉ™ heyÉ™tinÉ™ AQRC-nin sÉ™dri professor Zemfira Verdiyeva
baÅŸçılıq edirdi. Ali tÉ™hsil problemlÉ™rinÉ™ vÉ™ elmi mübadilÉ™yÉ™ hÉ™sr olunmuÅŸ
konfransda Z.Verdiyeva müasir AzÉ™rbaycanda ali tÉ™hsil sisteminin vÉ™ziyyÉ™ti
barədə məruzə etdi.
MÉ™sqÉ™tdÉ™ AzÉ™rbaycan nümayÉ™ndÉ™ heyÉ™ti müxtÉ™lif ölkÉ™lÉ™rin qadın
təşkitatları ilÉ™ görüÅŸdü. Amerika Qadınları Təşkilatının dÉ™vÉ™ti ilÉ™ 1997-ci
ilin mayında ABŞ-da olmuş Azərbaycan Qadınları Cəmiyyətinin sədri Z.Verdiyeva
amerikalı həmkarları ilə qarşılıqlı əməkdaşlıq barədə sənəd imzalamışdır.
Z.Verdiyeva sentyabrda Vaşinqtonun Corctaun Universitetində Azərbaycanda
ingilis dilinin tÉ™drisinin vÉ™ziyyÉ™ti barÉ™dÉ™ mühazirÉ™ oxumaÄŸa dÉ™vÉ™t almışdır.
Azərbaycan Qadınları RC-nin sədri Zemfira Verdiyeva 1997-ci ilin
iyununda İsraildÉ™ keçirilÉ™n "Qadın liderlÉ™r qeyri-hökumÉ™t
orqanlarında" mövzusuna hÉ™sr olunmuÅŸ kurslarda iÅŸtirak etmiÅŸdir. Kurslara
hÉ™myerlimiz ölkÉ™nin BeynÉ™lxalq institutu tÉ™rÉ™findÉ™n dÉ™vÉ™t olunmuÅŸdur. İsrail
Xarici İşlÉ™r Nazirliyinin vÉ™ Ümumdünya Koordinasiya MÉ™rkÉ™zinin maliyyÉ™ləşdirdiyi
kurslarda 17 ölkÉ™dÉ™n 25 qadın lider iÅŸtirak edirdi.
"ÆlillÉ™rÉ™ yardım" çÉ™rçivÉ™sindÉ™ AzÉ™rbaycan Qadınları
CÉ™miyyÉ™tinin üzvlÉ™ri 1998-ci ilin yanvarında Bakının QaradaÄŸ rayonunda yaÅŸayan
É™lillÉ™rlÉ™ görüÅŸmüÅŸ, onlara É™rzaq payı çatdırmışlar. Bu, cÉ™miyyÉ™tin son bir ay
É™rzindÉ™ yardım göstÉ™rdiyi sÉ™kkizinci rayondur. Yardım proqramı davam edir.
AQRC-nin bir qrup fÉ™alı Livanın AzÉ™rbaycandakı müvÉ™qqÉ™ti iÅŸlÉ™r
müvÉ™kkili doktor Æ. H. MÉ™hÉ™mmÉ™d CabirlÉ™ birlikdÉ™ (yanvar 1998) Bakıxanov qÉ™sÉ™bÉ™sindÉ™ki körpÉ™lÉ™r evinÉ™ uÅŸaq yemÉ™klÉ™ri gÉ™tirmiÅŸlÉ™r. Onlar hÉ™mçinin MÉ™rdÉ™kandakı ahıllar vÉ™ É™lillÉ™r evinÉ™ É™rzaq vÉ™ yataq
dəstləri bağışlamışlar.
1998-ci il aprelin 9-da TürkiyÉ™nin AzÉ™rbaycandakı sÉ™firi Q.E.Tezcan
və gənclərə yardım Respublika fondunun prezidenti N.Qaya Azərbaycan Qadınlar Cəmiyyətinin
üzvlÉ™ri ilÉ™ görüÅŸmüÅŸlÉ™r. GörüÅŸ zamanı hÉ™r iki ölkÉ™nin qadınlarının cÉ™miyyÉ™tin
hÉ™yatındakı rolundan söhbÉ™t getmiÅŸdir. N.Qaya rÉ™hbÉ™rlik etdiyi təşkilatın
fÉ™aliyyÉ™ti barÉ™dÉ™ mÉ™lumat verÉ™rÉ™k göstÉ™rdi ki, Fond bir qrup azÉ™rbaycanlı
tÉ™lÉ™bÉ™nin TürkiyÉ™dÉ™ tÉ™hsil almasına yardım göstÉ™rir, hÉ™mçinin qaçqın ailÉ™sindÉ™n
olan 118 tÉ™lÉ™bÉ™yÉ™ tÉ™qaüd verir.
1998-ci il iyulun 19-dan 21-dək Macarıstanda əhali inkişafının
problemlÉ™rinÉ™ dair beynÉ™lxalq konfrans keçirilmiÅŸdir. Təşkilatçısı SOROS fondu
olan konfransda respublikamızı AzÉ™rbaycan Qadınları CÉ™miyyÉ™tinin nümayÉ™ndÉ™lÉ™ri
təmsil etmişlər.
Q.Meyr adına İsrail Qadın Təşkilatının 1998-ci ilin noyabrında
TÉ™l-ÆvivdÉ™ keçirdiyi yoxsulluqla mübarizÉ™ problemlÉ™rinÉ™ aid seminarda iÅŸtirak
edÉ™n qeyri-hökumÉ™t təşkilatları arasında AQRC dÉ™ var idi.
1998-ci ilin noyabrında ParisdÉ™ 60-dan çox qadın təşkilatının
iÅŸtirakı ilÉ™ Ümumdünya Demokratik Qadınlar Təşkilatının forumu keçirildi.
1994-cü ildÉ™n bu təşkilatın üzvü olan AzÉ™rbaycan Qadınlar CÉ™miyyÉ™ti dÉ™ forumun
işində iştirak edirdi. Forumda qadın təşkilatlarının rastlaşdığı problemlər, o
cümlÉ™dÉ™n hÉ™rbi konfliktlÉ™rin aradan qaldırılmasında qadınların rolu mÉ™sÉ™lÉ™si
müzakirÉ™ olundu.
1999-cu ilin fevralında Bakıda YUNESKO xÉ™tti ilÉ™ ahıl qaçqınların
problemlÉ™rinÉ™ hÉ™sr olunmuÅŸ konfrans keçirildi. Bu konfransın təşkilindÉ™ YUNESKO
ilÉ™ AzÉ™rbaycan Qadınlar CÉ™miyyÉ™ti, "Buta" vÉ™ "NRC" Norveç
cÉ™miyyÉ™ti dÉ™ iÅŸtirak edirdi. Bir il qabaq, dekabrda bu mövzuda baÅŸqa bir
konfrans İstanbul ÅŸÉ™hÉ™rindÉ™ keçirilmiÅŸdi.
AzÉ™rbaycan Qadınları CÉ™miyyÉ™ti 1999-cu ilin martında BrüsseldÉ™
keçirilÉ™n beynÉ™lxalq konfransda iÅŸtirak etmiÅŸdir. Konfrans qadınların
saÄŸlamlıqlarının qorunması mÉ™sÉ™lÉ™lÉ™rinÉ™ hÉ™sr olunmuÅŸdu. TÉ™dbirin təşkilatçısı
Belçikanın Qadınlar Təşkilatı idi. Konfransın iÅŸindÉ™ dünya qadın
təşkilatlarının nümäyÉ™ndÉ™lÉ™ri iÅŸtirak etmiÅŸlÉ™r. NümayÉ™ndÉ™lÉ™r qadın
saÄŸlamlığının qorunmasına dair statistik mÉ™lumatlarla tanış olmuÅŸ, bu mövzuda
məruzə və məlumatları dinləmişlər.
Ünvan: Böyük Qala küç. ev 6. AZ1004, Bakı, AzÉ™rbaycan. Tel: (99412) 4927487, (99412) 4936500, E-mail: firangizmursalova@azeurotel.com