AZÆRBAYCAN RESPUBLÄ°KASI "NÆCÄ°B XANIMLAR" Ä°NCÆSÆNÆT BÄ°RLÄ°YÄ°
Məmmədova Arifə İsgəndər qızı. 1955-ci ildə Şəki şəhərində
anadan olub. 1972-ci ildÉ™ Nizami adına 7 nömrÉ™li mÉ™ktÉ™bi bitirÉ™rÉ™k Şəki Ä°pÉ™k
Kombinatında iÅŸlÉ™yib. 1973-cü ildÉ™ Kombinat hesabına tÉ™hsilini davam etdirmÉ™k
üçün Moskva Toxuculuq Ä°nstitutuna göndÉ™rilib. TÉ™hsilini baÅŸa vurduqdan sonra
yenidən Kombinata qayıdıb. 14 il məktəbdə, pionerlər evində sənətin sirlərini
uÅŸaqlara öyrÉ™dib. HÉ™min illÉ™rdÉ™ dÉ™fÉ™lÉ™rlÉ™ SSRÄ° vÉ™ AzÉ™rbaycan RÉ™ssamlar
Ä°ttifaqlarının bir çox sÉ™rgilÉ™rindÉ™ iÅŸtirak edib, müxtÉ™lif mükafatlara vÉ™
diplomlara layiq görülüb. 1988-1993-cü illÉ™rdÉ™ Respublika Ä°ncÉ™sÉ™nÉ™t
Universitetinin idarÉ™etmÉ™ fakültÉ™sindÉ™ tÉ™hsilini qiyabi davam etdirÉ™rÉ™k, oranı
fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 1990-ci ildən İncəsənət Kollecində əməkdən,
sÉ™nÉ™tdÉ™n dÉ™rs deyir. Respublika RÉ™ssamlar Ä°ttifaqının üzvüdür. YUNESKO-nun
laureatıdır, bir çox xarici ölkÉ™ sÉ™rgilÉ™rinin diplomuna layiq görülüb. Ä°pÉ™k
saplarla 3000-dÉ™n çox "TÉ™kÉ™lduz" tikmÉ™ növündÉ™ sÉ™nÉ™t nümunÉ™lÉ™ri
hazırlamışdır. AzÉ™rbaycanın Xalça vÉ™ TÉ™tbiqi sÉ™nÉ™t muzeyindÉ™ bir neçÉ™ É™l iÅŸi qorunub
saxlanılır. 1991-ci ildÉ™ Atatürkün ipÉ™k saplarla toxunmuÅŸ portreti dövlÉ™timiz
adından Turqut Özala bağışlanmışdır. Hazırda hÉ™min É™sÉ™r Atatürkün ev-muzeyindÉ™
ÅŸaxlanılır. Bakı Miniatür MÉ™rkÉ™zindÉ™ fÉ™rdi sÉ™rgisi nümayiÅŸ olunub. ÖlmÉ™z
Şəhriyarın portreti şairin ev-muzeyinə bağışlanıb.
1990-cı ildən İncəsənət Kollecinin nəzdində dərnək kimi fəaliyyət
göstÉ™rÉ™n təşkilat 1996-cı ildÉ™n ÆdliyyÉ™ NazirliyindÉ™ qeydiyyatdan keçÉ™rÉ™k
"Nəcib xanımlar" İncəsənət Birliyi kimi fəaliyyətə başlamışdır.
Birliyin yaranmasında məqsəd Azərbaycan xalq sənətini inkişaf
etdirmÉ™k, onu xaricdÉ™ tanıtmaq, dünya sÉ™viyyÉ™sinÉ™ çıxmaq üçün yollar aramaq,
AzÉ™rbaycan milli geyimlÉ™rini müasir formalarda dünyaya tÉ™qdim etmÉ™kdir.
VÉ™tÉ™nimizdÉ™ gözÉ™l zövqÉ™, incÉ™ É™l qabiliyyÉ™tinÉ™ malik çoxlu qadın yaÅŸayır. Bacarıqlarını
nümayiÅŸ etdirmÉ™kdÉ™, istedadlarını üzÉ™ çıxarmaqda onlar çÉ™tinlik çÉ™kirlÉ™r. BelÉ™
qadınları bir yerə cəlb etmək, onların istedad və bacarıqlarının konkret
iÅŸlÉ™rdÉ™ üzÉ™ çıxmasına yardım göstÉ™rmÉ™k, maddi vÉ™ziyyÉ™tlÉ™rindÉ™ dönüÅŸ yaratmaq da
Birliyin mÉ™qsÉ™dlÉ™rindÉ™ndir. Birlik ümumiyyÉ™tlÉ™ qadınların rastlaÅŸdığı bütün
problemlərlə maraqlanır, onların həlli yollarını axtarır, həll etmək imkanında
olmadığı məsələləri aidiyyatlı təşkilatlar qarşısında qaldırır, ictimaiyyətin
diqqÉ™tini hÉ™min problemlÉ™rÉ™ cÉ™lb etmÉ™yÉ™ çalışır.
"NÉ™cib xanımlar" Ä°ncÉ™sÉ™nÉ™t Birliyi 13160 nÉ™fÉ™r qadını öz
sıralarında birləşdirir. MüxtÉ™lif ictimai tÉ™bÉ™qÉ™lÉ™ri tÉ™msil edÉ™n bu qadınları
bir ümumi cÉ™hÉ™t birləşdirir - onlar hamısı sÉ™nÉ™tsevÉ™rlÉ™r, incÉ™sÉ™nÉ™tin müxtÉ™lif
növlÉ™ri ilÉ™ məşğul olan xanımlardır.
Birliyin Azərbaycan rayonlarında - Şəki, Zaqatala, Qax, Balakən,
Salyan, Sabirabad, SiyÉ™zÉ™n vÉ™ DÉ™vÉ™çidÉ™ bölmÉ™lÉ™ri fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rir. Birlik
qadınlara É™l iÅŸlÉ™ri üçün lazımi material tapmaqda, sÉ™rgilÉ™rdÉ™ iÅŸtirak etmÉ™kdÉ™
yardım göstÉ™rir.
"Nəcib xanımlar" İncəsənət Birliyinin xaricdə də kifayət
qÉ™dÉ™r nüfuzu vardır. Onun TürkiyÉ™dÉ™, Ä°randa, Pakistanda sÉ™rgilÉ™ri
müvÉ™ffÉ™qiyyÉ™tlÉ™ nümayiÅŸ olunmuÅŸdur.
Birlik hÉ™mçinin imkanı daxilindÉ™ humanitar yardım göstÉ™rmÉ™yÉ™ çalışır.
1772 nÉ™fÉ™r atasını itirmiÅŸ uÅŸaÄŸa 18 yaşına qÉ™dÉ™r hÉ™r ay 80 min manat müavinÉ™t
verilmÉ™si bu cür yardımların bir növüdür. Ramazan bayramı É™rÉ™fÉ™sindÉ™ 156 É™lil
vÉ™ ÅŸÉ™hid ailÉ™sinÉ™ maddi yardım göstÉ™rilib.
Birlik Demokratik Alyansın üzvüdür.
ÜmumiyyÉ™tlÉ™ siyasÉ™tdÉ™n kÉ™narda dayansa da, AzÉ™rbaycanın mÉ™nafeyinÉ™ xidmÉ™t edÉ™n
bütün tÉ™dbirlÉ™rdÉ™ yaxından iÅŸtirak edir. ÇindÉ™, Hollandiyada, ABÅž-da keçirilÉ™n
beynəlxalq konfranslarda Azərbaycanın digər qadın cəmiyyətləri ilə birlikdə
sÉ™rgilÉ™r təşkil etmiÅŸ, AzÉ™rbaycan hÉ™qiqÉ™tlÉ™rinin yayılmasına çalışmışdır.
DövlÉ™t sÉ™viyyÉ™sindÉ™ sÉ™rgilÉ™r Ä°randa, Pakistanda, Danimarkada,
TürkiyÉ™dÉ™, Hollandiyada, ABÅž-da təşkil edilmiÅŸ, internet sÉ™hifÉ™lÉ™rindÉ™ vÉ™
"Nyu-York Tayms" qəzetində Azərbaycan incəsənəti haqqında məlumat
verilmiÅŸdir.
1 dekabr 1996. ABŞ-ın Azərbaycandakı səfirinin həyat yoldaşı xanım
Kozlariçin dÉ™vÉ™ti ilÉ™ AMOKO neft ÅŸirkÉ™tindÉ™ sÉ™rgi təşkil edilmiÅŸ vÉ™ sÉ™rgidÉ™n
É™ldÉ™ edilÉ™n gÉ™lir uÅŸaq evinin hesabına keçirilmiÅŸdir.
18 mart 1997. Xarici İşlər Nazirliyində 250 nəfərdən artıq qonağın
iÅŸtirakı ilÉ™ "Novruz-97" sÉ™rgisinin açılışı keçirilmiÅŸdir. Åžirniyyat
stolu vÉ™ özfÉ™aliyyÉ™t dÉ™rnÉ™yi üzvlÉ™rinin çıxışı ilÉ™ müÅŸayiÉ™t olunan açılış
mÉ™rasimindÉ™n sonra sÉ™rginin eksponatları nümayiÅŸ olunmuÅŸdur. 20 gün davam edÉ™n
sərgiyə Azərbaycanın minlərlə vətəndaşı və xarici qonaqlar tamaşa etmişlər.
Qurban bayramı münasibÉ™tilÉ™ BinÉ™qÉ™di mÉ™dÉ™niyyÉ™t sarayında rayon icra
hakimiyyətinin iştirakı ilə əlillərə və şəhid ailələrinə (cəmi 75 ailə) Qurban
payı paylanmışdır.
9 may 1997. Ä°stiqlaliyyÉ™t günü münasibÉ™tilÉ™ tÉ™dbirlÉ™r planı hÉ™yata
keçirilmiÅŸdir. SÉ™rgi vÉ™ konsertdÉ™ icra hakimiyyÉ™ti nümayÉ™ndÉ™lÉ™ri vÉ™ qonaqlar
iÅŸtirak etmiÅŸlÉ™r. SÉ™rgi-baxış 18 gün davam etmiÅŸ, MÉ™mmÉ™d Araza hÉ™sr olunmuÅŸ
gecədən sonra bağlanmışdır.
"Qızıl Aypara" cÉ™miyyÉ™tinin kömÉ™yilÉ™ birinci qrup É™lillÉ™rÉ™
dÉ™rman preparatları ilÉ™ yardım göstÉ™rilmiÅŸdir.
Birliyin É™lil üzvlÉ™ri Æhalinin Sosial MüdafiÉ™si vÉ™ ÆmÉ™k Nazirliyinin
Ümumrespublika sÉ™rgi-müsabiqÉ™sindÉ™ iÅŸtirak edÉ™rÉ™k I mükafata layiq görülmüÅŸlÉ™r.
1997-ci ilin É™n mühüm hadisÉ™lÉ™rindÉ™n biri Birliyin TürkiyÉ™dÉ™ki böyük
sÉ™rgisi oldu. TürkiyÉ™dÉ™ BirliyÉ™ uyÄŸun yöndÉ™ iÅŸ aparan qadın təşkilatları ilÉ™
É™laqÉ™ yaratmaq ideyasını reallaÅŸdırmaq üçün TürkiyÉ™nin AzÉ™rbaycandakı
sÉ™firliyinÉ™ müraciÉ™t olundu. TürkiyÉ™ Dış Ä°ÅŸlÉ™ri Bakanlığının yardımı ilÉ™
Ankaradakı Şərifə Uludağlı Qız İnstitutunun sərgi salonunda yer alındı. Sərgi
üçün 120 É™sÉ™r - xalq tÉ™tbiqi sÉ™nÉ™t nümunÉ™lÉ™ri, xalçalar, keramika, kÉ™laÄŸayılar,
batika, kilimlÉ™r vÉ™ rÉ™ssamlıq É™sÉ™rlÉ™rindÉ™n nümunÉ™lÉ™r ayrıldı. Bu iÅŸlÉ™rin
arasında AzÉ™rbaycanın vÉ™ TürkiyÉ™nin görkÉ™mli adamlarının portretlÉ™ri dÉ™ mühüm
yer tuturdu. SÉ™rgi 10 gün davam etdi. SÉ™rgidÉ™ bütün
qadın təşkilatlarının nümayÉ™ndÉ™lÉ™ri, o cümlÉ™dÉ™n 1919-cu ildÉ™ yaranmış qadın
təşkilatının sÉ™dri SÉ™binÉ™ QuÅŸçu ilÉ™ tanışlıq sonrakı illÉ™rin möhkÉ™m dostluÄŸuna
çevrildi. Ankara RÉ™ssam qadınlar təşkilatının rÉ™hbÉ™ri AyÅŸÉ™ Arqun vÉ™ onun
kömÉ™kçisi ilÉ™ iÅŸÄŸüzar söhbÉ™tlÉ™r gÉ™lÉ™cÉ™k müÅŸtÉ™rÉ™k sÉ™rgilÉ™r üçün proyektin
yaranmasına səbəb oldu.
1 yanvar 1998. Yeni il münasibÉ™tilÉ™ BinÉ™qÉ™di rayon MÉ™dÉ™niyyÉ™t
sarayında açılmış sÉ™rgi 10 gün davam etdi. Orucluq, Qurban, Novruz
bayramlarında imkansızlara, şəhid ailələrinə, qocalara yardım paylandı.
8 Mart BeynÉ™lxalq Qadınlar bayramı münasibÉ™tilÉ™ Rəşid Behbudov adına
Mahnı Teatrında istedadlı uşaqların əl işlərindən ibarət sərgi təşkil edilmiş,
balacalar maraqlı konsert proqramı ilÉ™ çıxış etmiÅŸlÉ™r.
ZuÄŸulbada qadın problemlÉ™rinÉ™ hÉ™sr olunmuÅŸ konfransda nümayiÅŸ olunan
sərgi Birlik tərəfindən təşkil olunmuşdur.
"Novruz - 98" sÉ™rgi vÉ™ konsert tÉ™dbiri HökumÉ™t evinin
birinci mərtəbəsindəki iclas zalında "Teksun" firmasının sponsorluğu
ilÉ™ keçirildi. Ä°stiqlal günü münasibÉ™tilÉ™ É™lillÉ™rÉ™ vÉ™ ÅŸÉ™hid ailÉ™lÉ™rinÉ™ yardım
göstÉ™rildi.
Ä°yul ayında TürkiyÉ™nin Ankara ÅŸÉ™hÉ™rindÉ™ ŞərifÉ™ UludaÄŸlı
UniversitetindÉ™ AzÉ™rbaycan xanımlarının É™l iÅŸlÉ™rindÉ™n ibarÉ™t sÉ™rgi keçirildi.
1999. Azərbaycan Respublikası "Nəcib xanımlar" incəsənət
Birliyi AzÉ™rbaycan Demokratik Alyansına üzv seçildi.
May ayının 4-dÉ™n 17-dÉ™k Hollandiyanın Haaqa ÅŸÉ™hÉ™rindÉ™ keçirilÉ™n
BeynÉ™lxalq Forumda AzÉ™rbaycan hÉ™qiqÉ™tlÉ™rini yaymaq üçün plakat, ÅŸÉ™kil, sÉ™nÉ™t
əsərlərindən ibarət sərgi təşkil edildi.
Amsterdam DövlÉ™t Muzeyinin foyesindÉ™ AzÉ™rbaycan sÉ™nÉ™tini nümayiÅŸ
etdirÉ™n sÉ™rgi təşkil edildi. Yerli kültür cÉ™miyyÉ™tlÉ™rinin kömÉ™yilÉ™ konsert
verildi.
1999-cu il noyabrın 6-dan 10-dÉ™k Ä°raqda keçirilÉ™n Qadınların
BeynÉ™lxalq Konfransının iÅŸtirakçısı olmuÅŸ, foyedÉ™ maraqlı sÉ™rgi nümayiÅŸ
etdirilmiÅŸdir.
2000-ci il, ABÅž. Qadınlar üzrÉ™ Ä°ÅŸ Departamentinin dÉ™vÉ™ti ilÉ™
Nyu-Yorkda çağırılmış forumda iÅŸtirak edÉ™n 175 ölkÉ™ nümayÉ™ndÉ™si arasında
Ä°ncÉ™sÉ™nÉ™t Birliyinin üzvlÉ™ri dÉ™ var idi. Konfrans münasibÉ™tilÉ™ tÉ™rtib olunmuÅŸ
nÉ™fis kataloqda Birliyin üzvlÉ™rinin É™l iÅŸlÉ™ri dÉ™ öz yerini tapmışdır.
2001-ci ildÉ™ QaradaÄŸ rayonunda yaÅŸayan É™lil uÅŸaqlarla 4 dÉ™fÉ™ müxtÉ™lif
tÉ™dbirlÉ™r keçirilmiÅŸdir. UÅŸaqlara paltar, ayaqqabı vÉ™ baÅŸqa hÉ™diyyÉ™lÉ™r
paylanmışdır. Şəhid ailələri daim diqqət mərkəzində saxlanılır, onlara geyim və
É™rzaq verilir, stol açılır, ümumi söhbÉ™tlÉ™rÉ™ cÉ™lb olunurlar.
Ünvan: Azadlıq pr. 1, Bakı, AZ1108, DaÄŸlıq 18, Naxçıvani küç.-yataqxana 16. Tel/faks: (99412) 5614844; 4690300. E-mail:
noblewoman@mail.ru; m.arifa@mail.ru
XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda qadınların ictimai fəallığının gözəl nümunələri mövcuddur. Azərbaycanda qadın fəallığı, öz yolunu maarifçilik və xeyriyyəçilik ideyalarının yayılmasından başlayaraq, əlbəttə, hər bir ölkədə mədəni, dini, milli ənənələrlə formalaşdırılan spesifik cizgilərinə malik idi. Toplanmış informasiya, şübhəsiz, qadın və gender problemləri sahəsində işləyən müəllimlər, tarixçilər və tədqiqatçılar üçün yardımçı material olacaq. Onlar bu nadir sənədlərdən tarixi istinadlar, vizual və şifahi şəhadət şəklində istifadə etmək imkanı əldə edəcəklər.
Azərbaycan Prezidenti İ.Əliyevin təşəbbüsü ilə 2006-cı il fevralın 6-da Ailə, Qadın və Uşaq problemləri üzrə Dövlət Komitəsi yaradılmışdır. Dövlət Komitəsinin sədri Bakı Dövlət Universitetinin professoru, siyasət elmləri doktoru Hicran Hüseynovadır.