|
QAYNAR XƏTT
|
Təqdim edilmiş ünvanlardan hüquqi, psixoloji və tibbi yardım almaq olar.
YARDIM FORMALARI
Böhran mərkəzi:
t: 4943376
wcc@online.az
Hüquqi məsləhət, psixoloji bərpa edilmə, psixiatr, nevropotoloqun məsləhətləri.
MHAIDS Azerbaijan:
t: 5106614
mhaids@initiative.az
psixoloji bərpa edilmə, psixiatr, nevropotoloqun məsləhətləri
Elmi-tədqiqat Mərkəzi "AREAT"
t: 438 15 77:
areat@azeronline.com
nikah qeydiyyatı zamanı ailədə iqtisadi zorakılığın qarşısını alan tədbirlər kimi, nikah müqaviləsinin bağlanmasının mümkünlüyünə dair məsləhətlər
LTD "Law and Order"
t: (050) 341 06 60
law_order@gender-az.org
hüquqi məsləhət, məhkəmə iddialarının tərtibi, məhkəməyə qədər sənədlərin hazırlanması, ictimai müdafiəçi (ittihamçı) sifətində məhkəmə iclaslarında iştirak
"Təmiz dünya" vətəndaş hüquqları uğrunda sosial birlik
t: 497 10 58
Trafik qurbanlarına dəstək və trafik qurbanlarına sığınacağın verilməsi. Sığınacağın yeri ciddi surətdə məxfidir, onun yerini ancaq işçilər bilir. Qurbanlar və sığınacaq haqda informasiya gizli saxlanılır. Qurban, oraya düşəndən rəsmi hakimiyyətin icazəsinə kimi daima sığınacağın ərazisində yaşayır. Verilmiş informasiya KİV-lərdə dərc edilmir.
|
|
D
|
|
DAVUDOVA Mərziyə Yusif qızı (8.12.1901, Həştərxan
- 5.1.1962, Bakı) - Azərb. aktrisası. Azərb. Resp. xalq artisti (1936). SSRİ
xalq artisti (1949). Səhnə fəaliyyətinə dram dərnəyində başlamışdır. 1918
ildÉ™ H.ÆrÉ™blinski HəştÉ™rxanda qastrolda olarkÉ™n onun oyununu bÉ™yÉ™nmiÅŸ vÉ™
Bakıya dÉ™vÉ™t etmiÅŸdi. 1920 ildÉ™ Bakıya köçmüÅŸ, BirləşmiÅŸ DövlÉ™t Teatrının
dram truppasına (indiki Azərbaycan Milli Dram Teatrı) daxil olmuşdur.
Yaradıcılığı müasir AzÉ™rb. dramaturgiyası, xüsusilÉ™ C.Cabbarlının
É™sÉ™rlÉ™rindÉ™ki qadın surÉ™tlÉ™ri ilÉ™ sıx baÄŸlıdır. GültÉ™kin, FirÉ™ngiz, Sevil,
Turac ("Aydın", "Oqtay EloÄŸlu", "Sevil", "DönüÅŸ",
C.Cabbarlı) rollarının ilk ifaçısı olmuÅŸdur. Yaratdığı Sevil obrazı AzÉ™rb.
teatr sÉ™nÉ™ti tarixindÉ™ mühüm yer tutur. HÉ™yat ("HÉ™yat".
M.Ä°brahimov), Lyubov Yarovaya ("Lyubov Yarovaya", K.Trenyov),
Oksana ("Eskadranın mÉ™hvi", A.Korneyçuk), Klara ("Qorxu",
A.Afinogenov), QızyetÉ™r ("Xanlar", S.VurÄŸun), Cülzar ("Şərqin
sÉ™hÉ™ri", Æ.MÉ™mmÉ™dxanlı; SSRÄ° DövlÉ™t mükafatı, 1948) rollarında müxtÉ™lif
xarakterli qadın obrazlarını yaratmışdır. Yaradıcılığında romantik tÉ™mayüllÉ™r
Xumar, SüdabÉ™ ("Åžeyx SÉ™nan", "SÉ™yavuÅŸ", H.Cavid),
Xuraman, Şirin ("Vaqif", "Fərhad və Şirin", S.Vurğun)
rollarının ifasında öz É™ksini tapmışdır. AzÉ™rb. sÉ™hnÉ™sindÉ™ Åžekspir
faciÉ™lÉ™rinin É™n yaxşı ifaçılarından olmuÅŸdur: Qonerilya ("Kral
Lir"), Gertruda ("Hamlet"), Dezdemona ("Otello"),
Ledi Makbet ("Makbet"). Rus klassiklÉ™rinin pyeslÉ™rindÉ™ dÉ™ çıxış
etmiÅŸdir: Kruçinina, Kabanixa ("Günahsız müqÉ™ssirlÉ™r",
"Tufan", A.Ostrovski), Nastya, Vassa Jeleznova ("Həyatın
dibindÉ™", "Vassa Jeleznova", M.Qorki).
Kino aktrisası kimi də tanınmış, "Hacı
Qara", "Bir ailə", "Bakının ışıqları", "Bir
mÉ™hÉ™llÉ™li iki oÄŸlan", "KoroÄŸlu" vÉ™ s. fılmlÉ™rÉ™ çÉ™kilmiÅŸdir.
1956-62 illərdə Azərb. Teatr Cəmiyyətinə rəhbərlik etmişdir. Azərb. SSR. Ali
Sovetinin (2-5-ci çağırış) deputatı olmuÅŸdur. MingÉ™çevir Dram Teatrı onun
adınadır.
|
|
|
|
|
|
DÆRBÆNDLÄ° ZÉ™rnigar (?-?) - AzÉ™rb.
aşığı. 18 əsrin ikinci yarısı - 19 əsrin əvvəllərində yaşamışdır. Dərbənd
hakiminin qızıdır. MükÉ™mmÉ™l tÉ™hsil görmüÅŸ, at çapmaq, qılınc oynatmaqla
yanaşı, ÅŸer qoÅŸmaqda, aşıq mÉ™clislÉ™ri keçirmÉ™kdÉ™ ad çıxarmışdı. RÉ™vayÉ™tÉ™
görÉ™, məğlub etdiyi aşıqları zindana saldıran D.Z. Xudatlı LoÄŸmanla yarışda
məğlub olmuş, ona ərə getmək istəmiş, lakin bu sevda baş tutmamışdır.
Sonralar Aşıq ValehÉ™ məğlub olan D.Z. ona É™rÉ™ getmiÅŸ vÉ™ QarabaÄŸa köçmüÅŸdür.
CünklÉ™rdÉ™ aşıq ÅŸerinin qoÅŸma, gÉ™raylı, tÉ™cnis, müxÉ™mmÉ™s, qoÅŸayarpaq, varsağı
vÉ™ s. ÅŸÉ™killÉ™rindÉ™ yaratdığı ÅŸerlÉ™r mühafizÉ™ olunur. Onun Aşıq ValehlÉ™ eÅŸq
macəraları sonralar qoşulmuş "Valeh-Zərnigar" dastanında əksini
tapmışdır.
|
|
|
|
|
|
DÄ°LBAZÄ° ÆminÉ™
Paşa qızı (d.
26.12.1919, Qazax) - Azərb. rəqqasəsi, baletmeyster və pedaqoq. Azərb. Resp.
xalq artisti (1959). Rəqqasəlik fəaliyyətinə 1935 ildən başlamışdır. 1936-69
illÉ™rdÉ™ M. Maqomayev ad. AzÉ™rb. DövlÉ™t Filarmoniyası Mahnı vÉ™ RÉ™qs
Ansamblının solisti, 1946-52 və 1962-65 illərdə rəqs qrupunun rəhbəri olmuşdur.
Oynadığı "İnnabı", "Tərəkəmə",
"Vağzalı-Mirzəyi", "Turacı", "Naz eləmə"
rÉ™qslÉ™ri xüsusilÉ™ məşhurdur. Repertuarında rus, Ukrayna, özbÉ™k, É™rÉ™b rÉ™qslÉ™ri
dÉ™ olmuÅŸdur. AzÉ™rb. DövlÉ™t Filarmoniyası Mahnı vÉ™ RÉ™qs Ansamblında, Åžimali
Osetiyanın "Alan" rÉ™qs ansamblı vÉ™ Çeçen-Ä°nquÅŸ DövlÉ™t Milli
Ansamblında bir çox rÉ™qslÉ™rin, "Leyli vÉ™ MÉ™cnun" operası,
"Arşın mal alan" vÉ™ "O olmasın, bu olsun" (Ü.HacıbÉ™yli)
musiqili komediyalarında və s. əsərlərdə rəqslərin quruluşunu vermişdir. Resp.-da
professional vÉ™ özfÉ™aliyyÉ™t rÉ™qs ansambllarının təşkili onun adı ilÉ™
baÄŸlıdır. O, AzÉ™rb. DövlÉ™t Tibb Un-ti "Çinar" (1959 ildÉ™n)
ansamblının, AzÉ™rb. DövlÉ™t Filarmoniyası "Sevinc" (1967-68) qızlar
ansamblının yaradıcısıdır. MüxtÉ™lif illÉ™rdÉ™ "Şərur" folklor
ansamblının, birləşmiş "Yallı" ansamblının bədii rəhbəri və
baletmeysteri olmuşdur. 1949-69 illərdə Bakı Xoreoqrafiya Məktəbində pedaqoji
fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rmiÅŸdir. Estrada artistlÉ™rinin Ümumittifaq müsabiqÉ™sindÉ™
diploma (1946, Moskva), tÉ™lÉ™bÉ™ vÉ™ gÉ™nclÉ™rin 6-cı Ümumdünya festivalında
(1957, Moskva) qızıl medala layiq görülmüÅŸdür. Bir sıra xarici ölkÉ™lÉ™rdÉ™
çıxış etmiÅŸdir (Tunis, Almaniya, Pakistan, Hindistan vÉ™ s.). AzÉ™rb.-ın
"İstiqlal" ordeni ilə təltif edilmişdir.
|
|
|
|
|
|
DİLBAZİ Mirvarid Paşa qızı (19.8.1912, Qazax
r-nunun Musaköy k. - 12.7.2001, Bakı) - AzÉ™rb. xalq ÅŸairi (1979), É™mÉ™kdar mÉ™dÉ™niyyet
iÅŸçisi (1967), É™mÉ™kdar incÉ™sÉ™nÉ™t xadimi (1973). DarülmüÉ™llimatı (1927), APÄ°-nin
É™dÉ™biyyat vÉ™ ictimaiyyÉ™t fakültÉ™sini bitirmiÅŸdir (1932). Yaradıcılığa tÉ™hsil
illÉ™rindÉ™ baÅŸlamışdır. Qadın azadlığı mövzusunda yazdığı "Qadınların
hürriyyÉ™ti" adlı ilk kiçik hÉ™cmli poeması 1928 ildÉ™ "Maarif vÉ™
mədəniyyət" jurnalında dərc olunmuş, "Bizim səsimiz" adlı ilk
kitabı 1934 ildÉ™ çapdan çıxmışdır. "DöyüÅŸ mahnıları" (1941),
"Xatirələr" (1945) toplularında, "Berlin yanır" və s.
ÅŸerlÉ™rindÉ™ qÉ™lÉ™bÉ™yÉ™ sarsılmaz inam É™ksini tapmışdır. ÆmÉ™k adamlarının mÉ™nÉ™vi
zÉ™nginliyi, beynÉ™lmilÉ™lçilik müharibÉ™dÉ™n sonrakı lirikasının ana xÉ™ttini
təşkil edir: "SÉ™nÉ™tkarın xÉ™yalı" (1948), "SeçilmiÅŸ
şerlər" (1957), "Xatirələr olan yerdə" (1964), "Həyat
lövhÉ™lÉ™ri" (1967), "Ana qanadı" (1972), "YasÉ™mÉ™n
fəsli" (1976), "Məhəbbət bizimlə qoşa doğulur" (1979), "Qar
çiçÉ™klÉ™ri" (1984; AzÉ™rb. Resp. DövlÉ™t mükafatı, 1986), "ÇiçÉ™kdÉ™n çiçÉ™yÉ™"
(1991), "Durnalar ötüÅŸÉ™ndÉ™" (1992) vÉ™ s. topluları.
Yaradıcılığının aparıcı mövzularından biri dÉ™
qadınlıq mövzusudur: "MÉ™hÉ™bbÉ™t" (1945), "ÆlcÉ™zairli qız"
(1961), "Partizan AliyÉ™" (1972), "Ana ürÉ™yi",
"MÉ™hÉ™bbÉ™tin göz yaÅŸları" poemaları, "Analıq duyÄŸuları"
silsiləsi və s. Yaradıcılığında təbiət lirikası əhəmiyyətli yer tutur:
"BÉ™növÅŸÉ™lÉ™r üÅŸüyÉ™ndÉ™" (1970), "AbÅŸeron baÄŸları" (1984)
kitabları və s.
ÇaÄŸdaÅŸ AzÉ™rb. uÅŸaq É™d-tının yaradıcılarından vÉ™
É™n görkÉ™mli nümayÉ™ndÉ™lÉ™rindÉ™ndir: "Nağıllar" (1940), "ÅžerlÉ™r"
(1951), "Kiçik dostlarıma" (1956), "Yaz gÉ™lir" (1968),
"LalÉ™nin aÄŸacları" (1970) vÉ™ s.). Æ. NÉ™vai, A.S. PuÅŸkin, T.Q.
Åževçenko, N. Tixonov, S. Mixalkov, S. MarÅŸak, ZülfiyyÉ™, A. Sereteli, JalÉ™ vÉ™
b.-ndan tÉ™rcümÉ™lÉ™r etmiÅŸdir. ÆsÉ™rlÉ™ri bir sıra dillÉ™rÉ™ tÉ™rcümÉ™ olunmuÅŸ,
şerlərinə mahnı, romans və oratoriyalar bəstələnmişdir. 2 "Şərəf
niÅŸanı" ordeni, Qırmızı ÆmÉ™k Bayrağı ordeni, AzÉ™rb-ın
"İstiqlal" ordeni ilə təltif
edilmiÅŸdir.
|
|
|
|
|
|
DUXOVNAYA Lyudmila Semyonovna (d. 23.10.1944,
Bakı) - aktrisa. Azərb.
Resp. xalq artisti (1991). S. VurÄŸun ad. AzÉ™rb. DövlÉ™t Rus Dram Teatrı
nÉ™zdindÉ™ki studiyanı bitirmiÅŸdir (1963). HÉ™min ildÉ™n bu teatrda çıxış edir.
Klassik vÉ™ müasir dramaturqların pyeslÉ™rindÉ™ müxtÉ™lif obrazlar yaratmışdır:
Nastya ("Həyatın dibində", M. Qorki), dul qadın
("Kaliforniyada dəfn", R. İbrahimbəyov), Valentina ("Valentin
vÉ™ Valentina", M. RoÅŸÅŸin), Natalya Qolubeva ("AlÉ™mlÉ™ üz-üzÉ™",
A. Gelman), Karolli ("ÆldÉ™n düÅŸmüÅŸ at", F. Saqan), Eleonora
("Æliaçıq", Ä°. Jamiak), Jülyetta ("OÄŸrular balı", J.
Anuy) vÉ™ s. AzÉ™rb. Milli Dram Teatrında Elçinin "Ah Paris, Paris"
pyesinin tamaÅŸasında Vera rolunda çıxış etmiÅŸdir.
|
|
|
GENDER DİREKTORİYASI
|
Gender direktoriyası - qadın və gender məsələlərinə cəlb edilmiş bütün milli strukturlar üzrə verilənlər bankıdır: dövlət strukturları, milli parlament, biznes sektoru, KİV-lər, beynəlxalq təşkilatlar, diplomatik korpuslar, hüquq müdafiəçiləri, yazıçılar, şairlər, rəssamlar və s. Diqqət: direktoriya linklər vasitəsilə qadın QHT-lərin verilənlər bazası, gender layihələrini yerinə yetirən QHT-lərin verilənlər bankı, gender fənləri üzrə tədqiqatçıların və müəllimlərin verilənlər bankı ilə əlaqədardır.
|
|
XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda qadınların ictimai fəallığının gözəl nümunələri mövcuddur. Azərbaycanda qadın fəallığı, öz yolunu maarifçilik və xeyriyyəçilik ideyalarının yayılmasından başlayaraq, əlbəttə, hər bir ölkədə mədəni, dini, milli ənənələrlə formalaşdırılan spesifik cizgilərinə malik idi. Toplanmış informasiya, şübhəsiz, qadın və gender problemləri sahəsində işləyən müəllimlər, tarixçilər və tədqiqatçılar üçün yardımçı material olacaq. Onlar bu nadir sənədlərdən tarixi istinadlar, vizual və şifahi şəhadət şəklində istifadə etmək imkanı əldə edəcəklər.
Azərbaycan Prezidenti İ.Əliyevin təşəbbüsü ilə 2006-cı il fevralın 6-da Ailə, Qadın və Uşaq problemləri üzrə Dövlət Komitəsi yaradılmışdır. Dövlət Komitəsinin sədri Bakı Dövlət Universitetinin professoru, siyasət elmləri doktoru Hicran Hüseynovadır.